Γ. Παπανδρέου από το Travel West Forum: «Το πραγματικό ερώτημα είναι ποια Ελλάδα θέλουμε»
Με πολιτικό και σαφώς παρεμβατικό στίγμα τοποθετήθηκε ο Γιώργος Παπανδρέου στο Travel West Forum 2026, μεταφέροντας τη συζήτηση από τον στενό πυρήνα του τουρισμού στο συνολικό μοντέλο ανάπτυξης της χώρας. Ο πρώην πρωθυπουργός έθεσε στο επίκεντρο τη Δυτική Ελλάδα ως πεδίο επιλογής ανάμεσα σε δύο διαφορετικές αντιλήψεις για την οικονομία, τους θεσμούς, το περιβάλλον και τη δημοκρατία.
Σε μια ομιλία με έντονο πολιτικό, θεσμικό και αναπτυξιακό χαρακτήρα, ο Γιώργος Παπανδρέου χρησιμοποίησε το βήμα του Travel West Forum 2026 για να θέσει ένα ευρύτερο ερώτημα, που -όπως υποστήριξε- ξεπερνά κατά πολύ τα στενά όρια του τουρισμού. Το βασικό δίλημμα, όπως το περιέγραψε, δεν είναι αν η χώρα θα πετύχει καλύτερη προβολή ή περισσότερες αφίξεις επισκεπτών, αλλά ποια Ελλάδα θέλει να οικοδομήσει: μια χώρα αδιαφάνειας, πελατειακής διαχείρισης και αποσπασματικής ανάπτυξης ή μια Ελλάδα δημοκρατικού σχεδιασμού, διαφανούς αξιοποίησης των πόρων και ενεργού συμμετοχής των πολιτών στις αποφάσεις που αφορούν τον τόπο τους.
Στο πλαίσιο αυτό, ο πρώην πρωθυπουργός έδωσε ιδιαίτερο βάρος στη Δυτική Ελλάδα, την οποία περιέγραψε ως περιοχή που βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη επιλογή. Όπως τόνισε, το πραγματικό ερώτημα είναι αν η περιοχή θα συνεχίσει να παρακολουθεί παθητικά τις εξελίξεις ή αν θα αναλάβει η ίδια την ευθύνη να διαμορφώσει το μέλλον της. Το στοίχημα, κατά τον ίδιο, είναι να πάψει να λειτουργεί ως τόπος διέλευσης και να διεκδικήσει τον ρόλο ενός τόπου που επιλέγεται, που κρατά τους νέους του, που αξιοποιεί τους πόρους του με σχέδιο και που δεν αφήνεται στις αποφάσεις του κέντρου.
Το διεθνές περιβάλλον και η πίεση για νέες επιλογές
Ο Γιώργος Παπανδρέου υποστήριξε ότι η διεθνής συζήτηση για τον τουρισμό και τη βιώσιμη ανάπτυξη έχει αλλάξει ριζικά και ότι όποιος δεν το αντιλαμβάνεται είτε εθελοτυφλεί είτε επιλέγει συνειδητά να το αγνοεί. Όπως είπε, ο υπερτουρισμός και η υπερεκμετάλλευση υπονομεύουν τελικά τα ίδια τα χαρακτηριστικά που κάνουν έναν τόπο ελκυστικό, φέρνοντας ως παραδείγματα τη Βαρκελώνη, τη Βενετία και τη Σαντορίνη.
Παράλληλα, στάθηκε ιδιαίτερα στην κλιματική κρίση, επισημαίνοντας ότι δεν πρόκειται για μελλοντική απειλή, αλλά για μια ήδη παρούσα πραγματικότητα που επηρεάζει άμεσα και τη Δυτική Ελλάδα. Αναφέρθηκε στις πυρκαγιές, την παράκτια διάβρωση, την ερημοποίηση και την εγκατάλειψη της ορεινής ενδοχώρας ως εξελίξεις που δεν επιτρέπουν άλλο αναβλητικότητα. Στο ίδιο πλαίσιο, συνέδεσε το αναπτυξιακό ζήτημα και με το διεθνές γεωπολιτικό περιβάλλον, λέγοντας ότι οι περιφέρειες είτε θα μείνουν παθητικοί δέκτες εξελίξεων είτε θα οικοδομήσουν τη δική τους ισχυρή και διακριτή ταυτότητα.
Τα τρία διλήμματα για τη Δυτική Ελλάδα
Κατά την ομιλία του, ο πρώην πρωθυπουργός συμπύκνωσε τη συζήτηση γύρω από τον τουρισμό της περιοχής σε τρία βασικά διλήμματα. Το πρώτο αφορά την επιλογή ανάμεσα στον μαζικό και τον ποιοτικό τουρισμό. Όπως σημείωσε, η Ευρώπη πλέον δεν μετρά μόνο τον αριθμό των αφίξεων, αλλά τη διάρκεια παραμονής, το τοπικό εισόδημα, την ποιότητα της εμπειρίας και το οικολογικό αποτύπωμα. Αντίθετα, στην Ελλάδα -όπως υποστήριξε- η συζήτηση παραμένει προσκολλημένη σε ποσοτικά μεγέθη χωρίς στρατηγική.
Η δική του θέση ήταν σαφής: η ποιότητα πρέπει να γίνει συνειδητή στρατηγική επιλογή, με έμφαση σε μορφές όπως ο αγροτουρισμός, ο οινοτουρισμός, ο πολιτιστικός, ο συνεδριακός, ο αθλητικός και ο θεματικός τουρισμός, όπου η τοπική παραγωγή δεν θα παρουσιάζεται ως διακοσμητικό στοιχείο, αλλά ως οργανικό μέρος της συνολικής εμπειρίας.
Το δεύτερο δίλημμα αφορά τον χαρακτήρα της ίδιας της Δυτικής Ελλάδας: αν θα συνεχίσει να λειτουργεί ως πέρασμα ή αν θα μετατραπεί σε πραγματικό προορισμό. Στο σημείο αυτό ο Γιώργος Παπανδρέου επικαλέστηκε στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, σύμφωνα με τα οποία οι επισκέπτες σε αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία της Δυτικής Ελλάδας μειώθηκαν μέσα σε έναν χρόνο κατά 21.000, ενώ στην Αχαΐα η πτώση έφτασε το 12%. Για τον ίδιο, αυτά τα στοιχεία δεν αποτελούν απλώς αριθμητική υποχώρηση, αλλά ένδειξη απουσίας αφηγήματος, συνολικής διασύνδεσης και ουσιαστικής επένδυσης.
Το τρίτο δίλημμα που ανέδειξε ήταν εκείνο ανάμεσα στην αποσπασματική διαχείριση και την ολοκληρωμένη στρατηγική. Επέμεινε ότι ο τουρισμός δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως άθροισμα μεμονωμένων έργων, καμπανιών ή διάσπαρτων πρωτοβουλιών, αλλά ως ένα ενιαίο οικοσύστημα που συνδέει υποδομές, αγροδιατροφή, πολιτισμό, περιβάλλον, αιγιαλό, δάσος και αρχαιολογικούς χώρους. Με αυτό το σκεπτικό, υποστήριξε ότι χωρίς συνολική προσέγγιση, το αποτέλεσμα είναι κυρίως σπατάλη και όχι ανάπτυξη με διάρκεια.
Η κριτική στην κυβέρνηση
Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίστηκε όταν πέρασε από την ανάλυση στην κριτική της κυβερνητικής πολιτικής. Όπως είπε, το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη πόρων, αλλά η έλλειψη σχεδίου, διαβούλευσης και επένδυσης σε κρίσιμες υποδομές. Στο πλαίσιο αυτό παρέθεσε πέντε χαρακτηριστικά παραδείγματα, τα οποία, όπως ανέφερε, αποτυπώνουν τις συνέπειες της σημερινής επιλογής.
Πρώτο, αναφέρθηκε στη δημόσια γη υψηλής περιβαλλοντικής αξίας, μιλώντας για πολιτικές που, όπως είπε, την παραδίδουν σε ιδιώτες, υπονομεύοντας ακριβώς εκείνα τα στοιχεία που θα μπορούσαν να παράγουν μακροπρόθεσμη αξία. Δεύτερο, μίλησε για υποβάθμιση περιοχών Natura στην Αχαΐα, εκτιμώντας ότι αυτή δεν είναι τυχαία, αλλά πολιτική επιλογή. Τρίτο, έφερε ως παράδειγμα τον Οδοντωτό, τον οποίο χαρακτήρισε υποδομή υψηλής αξίας για την ορεινή περιοχή, που αντί να αναβαθμιστεί ως διεθνές brand, οδηγείται σε υποβάθμιση.
Τέταρτο, έβαλε στο στόχαστρο τις συγκοινωνιακές υποδομές, μιλώντας για σοβαρή υστέρηση του σιδηροδρόμου στη Δυτική Ελλάδα, για δυσφημισμένο Άραξο και για καθυστερήσεις στους οδικούς άξονες με αυξημένο κόστος. Πέμπτο, στάθηκε στην ψηφιακή υστέρηση, λέγοντας ότι σήμερα ακόμη και μια Περιφέρεια μπορεί, με σχετικά χαμηλό κόστος, να χτίσει μια στοχευμένη και αποτελεσματική ψηφιακή καμπάνια προβολής, εφόσον υπάρχει σοβαρότητα και σχέδιο.
Στο σημείο αυτό έκανε αναφορά και στην περίοδο 2010-2011, θυμίζοντας τη δημιουργία της καμπάνιας «You in Greece» από τον ΕΟΤ, την οποία παρουσίασε ως απόδειξη ότι ακόμη και σε δύσκολες συνθήκες μπορούν να υπάρξουν ουσιαστικά αποτελέσματα, όταν υπάρχει βούληση και συγκροτημένος σχεδιασμός.
Οι οκτώ άξονες της εναλλακτικής πρότασης
Πέρα από την κριτική, ο Γιώργος Παπανδρέου παρουσίασε και ένα εναλλακτικό πλαίσιο για τη Δυτική Ελλάδα, δομημένο πάνω σε οκτώ άξονες. Ο πρώτος αφορά τη διασύνδεση τόπων και σημείων ενδιαφέροντος σε ενιαίο αφήγημα και σε πραγματικές διαδρομές, που θα ενώνουν μνημεία, μουσεία, πολιτιστικούς χώρους, θρησκευτικούς προορισμούς και ιστορικά τοπόσημα, όχι ως κατάλογο, αλλά ως οργανωμένη εμπειρία.
Ο δεύτερος άξονας αφορά την αγροδιατροφή και τον οινοτουρισμό, με τα τοπικά προϊόντα να αντιμετωπίζονται όχι ως τουριστικά συμπληρώματα, αλλά ως κανονική οικονομία, με πιστοποίηση, τυποποίηση, εξαγωγική προοπτική και ενσωμάτωση στην ταυτότητα του τόπου. Ο τρίτος άξονας συνδέεται με τους πολιτιστικούς θεσμούς, όπως το Διεθνές Φεστιβάλ Πάτρας, το Καρναβάλι και το Patras IQ, που -όπως είπε- μπορούν να αποκτήσουν μεγαλύτερη εμβέλεια και διεθνές αποτύπωμα.
Ο τέταρτος αφορά τη φύση, την οποία περιέγραψε ως κεφάλαιο που πρέπει να προστατεύεται και να αναδεικνύεται, όχι να αντιμετωπίζεται ως εμπόρευμα. Στον πέμπτο άξονα στάθηκε στην ανάγκη στήριξης μικρομεσαίων και ορεινών κοινοτήτων, με αναφορά και στο Χιονοδρομικό Κέντρο Καλαβρύτων ως παράδειγμα για το τι σημαίνει να ακούγεται η τοπική κοινωνία.
Ο έκτος άξονας αφορά τον ψηφιακό μετασχηματισμό, με εργαλεία όπως τα ανοιχτά δεδομένα, οι πλατφόρμες και οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης να μπαίνουν στην υπηρεσία της διαχείρισης επισκεπτών, της προβολής και της προστασίας των πόρων. Ο έβδομος συνδέεται με τη διαβούλευση και τη συμμετοχή των πολιτών, με τον πρώην πρωθυπουργό να επιμένει ότι χωρίς τη φωνή των ίδιων των τοπικών κοινωνιών δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη ανάπτυξη. Σε αυτό το πλαίσιο μάλιστα έκανε ειδική αναφορά και στα σχολεία, λέγοντας ότι μπορούν να λειτουργήσουν ως πυρήνες μιας νέας σχέσης των νέων με την ιστορία, τα προϊόντα, τη γαστρονομία και τα τοπία του τόπου τους.
Όγδοος και τελευταίος άξονας είναι η κλιματική ανθεκτικότητα, την οποία χαρακτήρισε όρο επιβίωσης και όχι πολυτέλεια. Όπως είπε, αν καούν τα βουνά, διαβρωθούν οι ακτές και εξαντληθούν οι υδάτινοι πόροι, η ζημιά δεν θα αφορά μόνο τον τουρισμό, αλλά συνολικά τη ζωή και την οικονομία των τοπικών κοινωνιών.
Από τον τουρισμό στο ευρύτερο θεσμικό ερώτημα
Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο Γιώργος Παπανδρέου επιχείρησε να μεταφέρει ξανά τη συζήτηση από τον τουρισμό στο θεσμικό και δημοκρατικό πεδίο. Επανέφερε την ιδέα ενός νέου κοινωνικού συμβολαίου και ενός πλαισίου δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων, λέγοντας ότι ζητήματα όπως η δημόσια γη, οι αιγιαλοί, τα δάση και οι θαλάσσιοι πόροι δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως αντικείμενα εκποίησης, αλλά ως αγαθά που πρέπει να προστατεύονται και να αξιοποιούνται με δημόσιο έλεγχο και κοινωνική ανταποδοτικότητα.
Υποστήριξε επίσης ότι η κλιματική ασφάλεια και το δικαίωμα των επόμενων γενεών σε ένα καθαρό περιβάλλον θα έπρεπε να κατοχυρώνονται με πιο ισχυρό τρόπο, ενώ έδωσε έμφαση και στον εκδημοκρατισμό της οικονομίας, ώστε ο παραγόμενος πλούτος να μην καταλήγει σε λίγους, αλλά να επιστρέφει στην κοινωνία.
Ολοκληρώνοντας, επέστρεψε στο κεντρικό δίλημμα της ομιλίας του. Όπως είπε, όσα ανέπτυξε για τον τουρισμό, τις υποδομές, το περιβάλλον, την ψηφιακή υστέρηση και τις περιφερειακές δυνατότητες δεν αποτελούν παρά πτυχές του ίδιου μεγάλου ερωτήματος: αν η χώρα θα συνεχίσει στον δρόμο της αδιαφάνειας, της πελατειακής λογικής και της διαφθοράς ή αν θα προχωρήσει σε μια Ελλάδα δημοκρατικού σχεδιασμού, κράτους δικαίου και ουσιαστικής αξιοποίησης των πόρων της.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
