Γαλλία: Στους δρόμους ξανά η κοινωνική οργή – Από τα «Κίτρινα Γιλέκα» στις συγκρούσεις του 2026
Ακρίβεια, δημόσιες υπηρεσίες και εκπαίδευση πυροδοτούν νέες κινητοποιήσεις. Το χρονικό των μεγάλων κοινωνικών συγκρούσεων επί Εμανουέλ Μακρόν, από τις εργασιακές μεταρρυθμίσεις και το συνταξιοδοτικό έως τις αγροτικές διαμαρτυρίες και το νέο κύμα αμφισβήτησης
Οι εικόνες από τα φλεγόμενα οδοφράγματα, τις καταστροφές σε καταστήματα και τις συγκρούσεις με την αστυνομία επανήλθαν το Σάββατο 17 Οκτωβρίου στους δρόμους της Γαλλίας. Οι κινητοποιήσεις, που ξεκίνησαν τον Σεπτέμβριο με πρωτοβουλία μαθητών και φοιτητών, διευρύνθηκαν σταδιακά, προσελκύοντας εργατικά συνδικάτα, αγρότες και πολίτες που διαμαρτύρονται για την ακρίβεια, την κατάσταση των δημόσιων υπηρεσιών και την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης.
Σύμφωνα με την εργατική συνομοσπονδία CGT, περισσότεροι από 500.000 άνθρωποι συμμετείχαν στις διαδηλώσεις. Ο αριθμός, ωστόσο, δεν έχει επιβεβαιωθεί από ανεξάρτητη καταμέτρηση. Σε αρκετές πόλεις καταγράφηκαν επεισόδια, πυρκαγιές και λεηλασίες, ενώ οι αστυνομικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν δακρυγόνα και οχήματα εκτόξευσης νερού. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν και ειρηνικές πορείες, στις οποίες συμμετείχαν χιλιάδες διαδηλωτές.
Η κυβέρνηση του Σεμπαστιάν Λεκορνί καταδίκασε τις καταστροφές, αποδίδοντας μέρος των βίαιων ενεργειών σε οργανωμένες ομάδες της άκρας Αριστεράς. Τα συνδικάτα, από την πλευρά τους, επιμένουν ότι στο επίκεντρο βρίσκονται οι κοινωνικές διεκδικήσεις και η ανάγκη αλλαγής της οικονομικής πολιτικής. Οι κινητοποιήσεις επαναφέρουν, παράλληλα, ερωτήματα για τη χρήση αστυνομικής βίας και τη διαχείριση των διαδηλώσεων.
Από τις σχολικές αίθουσες στην κοινωνική δυσαρέσκεια
Οι διαμαρτυρίες που άρχισαν στις 18 Σεπτεμβρίου δεν είχαν εξαρχής ενιαίο συνδικαλιστικό χαρακτήρα. Μαθητές και φοιτητές ανέδειξαν τις ελλείψεις εκπαιδευτικών, την υποχρηματοδότηση των σχολείων, τα προβλήματα στις κτιριακές εγκαταστάσεις και τις δυσκολίες πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση. Στο επίκεντρο της κριτικής βρέθηκε και το Parcoursup, η ηλεκτρονική διαδικασία εισαγωγής στα γαλλικά πανεπιστήμια.
Στη συνέχεια, οι κινητοποιήσεις συνδέθηκαν με ευρύτερα αιτήματα. Η αύξηση των τιμών των καυσίμων, τα υψηλά ενοίκια, η πίεση στα εισοδήματα και η δυσαρέσκεια για τη λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών έφεραν στον δρόμο εργαζομένους, αγρότες και άλλες επαγγελματικές ομάδες.
Η CGT επιχείρησε να συνδέσει τις διεκδικήσεις της νεολαίας με αιτήματα για υψηλότερους μισθούς, συντάξεις και ενίσχυση των δημόσιων δαπανών. Το εύρος της συμμετοχής, πάντως, παραμένει δύσκολο να αποτυπωθεί με ακρίβεια, καθώς οι εκτιμήσεις των αρχών και των διοργανωτών συχνά διαφέρουν σημαντικά.
Η ημερομηνία της 17ης Οκτωβρίου είχε αρχίσει να κυκλοφορεί στα κοινωνικά δίκτυα από τις αρχές Σεπτεμβρίου. Βίντεο στο TikTok συγκέντρωσε εκατοντάδες χιλιάδες αντιδράσεις, ενώ στοιχεία που δημοσίευσε η Le Monde, επικαλούμενη την εταιρεία Visibrain, κατέγραψαν μεγάλη διαδικτυακή δραστηριότητα γύρω από την κινητοποίηση.
2017-2018: Οι εργασιακές μεταρρυθμίσεις και η έκρηξη των «Κίτρινων Γιλέκων»
Οι μεγάλες κοινωνικές αντιπαραθέσεις επί Μακρόν ξεκίνησαν λίγους μήνες μετά την πρώτη εκλογή του, τον Μάιο του 2017. Τον Σεπτέμβριο εκείνης της χρονιάς, η κυβέρνηση προχώρησε σε αλλαγές της εργατικής νομοθεσίας, επιδιώκοντας μεγαλύτερη ευελιξία στην αγορά εργασίας και αναμόρφωση των συλλογικών διαπραγματεύσεων.
Η CGT και άλλα συνδικάτα αντέδρασαν, υποστηρίζοντας ότι οι αλλαγές αποδυνάμωναν την προστασία των εργαζομένων. Οι διαδηλώσεις εκείνης της περιόδου ανέδειξαν την απόσταση ανάμεσα στην κυβερνητική επιδίωξη για μεταρρυθμίσεις και στις ανησυχίες σημαντικού μέρους του εργατικού δυναμικού.
Η μεγαλύτερη κοινωνική κρίση ήρθε τον Νοέμβριο του 2018, όταν η σχεδιαζόμενη αύξηση της φορολογίας στα καύσιμα πυροδότησε το κίνημα των «Κίτρινων Γιλέκων». Το κίνημα αναπτύχθηκε έξω από τις παραδοσιακές συνδικαλιστικές δομές και συγκέντρωσε εργαζομένους, χαμηλόμισθους, συνταξιούχους και μικροεπαγγελματίες.
Στις 17 Νοεμβρίου 2018, περίπου 288.000 άνθρωποι συμμετείχαν σε αποκλεισμούς δρόμων και συγκεντρώσεις σε ολόκληρη τη χώρα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Le Monde. Κατά την πρώτη ημέρα των κινητοποιήσεων, μία γυναίκα έχασε τη ζωή της σε τροχαίο περιστατικό κοντά σε αποκλεισμό στη Σαβοΐα, ενώ εκατοντάδες άνθρωποι τραυματίστηκαν.
Τα αιτήματα σύντομα ξεπέρασαν τη φορολογία των καυσίμων. Στο επίκεντρο βρέθηκαν η αγοραστική δύναμη, η φορολογική πολιτική και η αίσθηση ότι οι αποφάσεις της κεντρικής εξουσίας δεν λάμβαναν υπόψη τις ανάγκες των κατοίκων της περιφέρειας.
Ο Μακρόν αναγκάστηκε να αποσύρει την προγραμματισμένη αύξηση της φορολογίας στα καύσιμα και ανακοίνωσε μέτρα για την ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης. Ακολούθησε ο «Μεγάλος Εθνικός Διάλογος», σε μια προσπάθεια να καταγραφούν οι κοινωνικές διεκδικήσεις. Το κίνημα υποχώρησε σταδιακά μέσα στο 2019, αφήνοντας, ωστόσο, ισχυρό πολιτικό αποτύπωμα.
This is France today.
Never let your societies turn into this https://t.co/pE7ZsiMcP4
— Visegrád 24 (@visegrad24) October 17, 2026
2019-2021: Συντάξεις, αστυνομική βία και πανδημία
Στα τέλη του 2019 ξέσπασε νέο κύμα κινητοποιήσεων, αυτή τη φορά κατά της σχεδιαζόμενης μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος. Η κυβέρνηση επιδίωκε να ενοποιήσει διαφορετικά επαγγελματικά καθεστώτα σε ένα νέο σύστημα υπολογισμού των συντάξεων.
Οι αντιδράσεις ήταν ιδιαίτερα έντονες στις δημόσιες συγκοινωνίες, στους σιδηροδρόμους και στην εκπαίδευση. Από τις 5 Δεκεμβρίου ακολούθησαν πολυήμερες απεργίες, με σημαντικές επιπτώσεις στις μετακινήσεις. Οι εκτιμήσεις για τη συμμετοχή διέφεραν και πάλι μεταξύ των επίσημων αρχών και των συνδικάτων.
Η πανδημία του κορωνοϊού ανέστειλε την προώθηση του αρχικού σχεδίου, χωρίς να κλείσει τη συζήτηση για το συνταξιοδοτικό. Την ίδια περίοδο, η αντιπαράθεση μεταφέρθηκε και στο πεδίο της αστυνομικής δράσης.
Τον Νοέμβριο του 2020 πραγματοποιήθηκαν διαδηλώσεις κατά του νομοσχεδίου για την «καθολική ασφάλεια». Σημείο αντιπαράθεσης αποτέλεσε διάταξη σχετικά με τη δημοσιοποίηση εικόνων αστυνομικών εν ώρα υπηρεσίας, την οποία δημοσιογραφικές ενώσεις και οργανώσεις δικαιωμάτων θεωρούσαν απειλή για την ελευθερία της ενημέρωσης.
Το 2021, οι κινητοποιήσεις επικεντρώθηκαν σε μεγάλο βαθμό στο υγειονομικό πιστοποιητικό και στους περιορισμούς της πανδημίας. Στις διαδηλώσεις συμμετείχαν πολίτες με διαφορετικές αντιλήψεις για τον εμβολιασμό, τα ατομικά δικαιώματα και τις κυβερνητικές αρμοδιότητες, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις βρέθηκαν μαζί και πρώην συμμετέχοντες στα «Κίτρινα Γιλέκα».
2022-2023: Η ακρίβεια και η μεγάλη μάχη για το συνταξιοδοτικό
Η δεύτερη θητεία του Μακρόν, που ξεκίνησε τον Μάιο του 2022, συνέπεσε με τις οικονομικές επιπτώσεις της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Η άνοδος των τιμών της ενέργειας και των τροφίμων ενίσχυσε τις διεκδικήσεις για αυξήσεις μισθών και οδήγησε σε απεργίες σε κρίσιμους τομείς, όπως τα διυλιστήρια και οι μεταφορές.
Η μεγαλύτερη κοινωνική αναμέτρηση της περιόδου ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2023, όταν η κυβέρνηση ανακοίνωσε τη σταδιακή αύξηση του νόμιμου ορίου συνταξιοδότησης από τα 62 στα 64 έτη. Τα μεγάλα συνδικάτα συγκρότησαν κοινό μέτωπο, οργανώνοντας επαναλαμβανόμενες πανεθνικές απεργίες και διαδηλώσεις.
Στις 7 Μαρτίου 2023, το υπουργείο Εσωτερικών ανακοίνωσε συμμετοχή 1,28 εκατομμυρίου ανθρώπων σε όλη τη χώρα, ενώ η CGT έκανε λόγο για 3,5 εκατομμύρια. Οι διαφορές στις εκτιμήσεις αποτύπωσαν για ακόμη μία φορά τη δυσκολία συμφωνίας ως προς το μέγεθος των κινητοποιήσεων.
Η κυβέρνηση προχώρησε στη μεταρρύθμιση χρησιμοποιώντας το άρθρο 49.3 του Συντάγματος, το οποίο επιτρέπει την έγκριση νομοσχεδίου χωρίς κανονική ψηφοφορία, εκτός εάν υπερψηφιστεί πρόταση δυσπιστίας. Η επιλογή αυτή προκάλεσε νέες αντιδράσεις, καθώς οι αντίπαλοι της μεταρρύθμισης υποστήριξαν ότι παρακάμφθηκε η συνήθης κοινοβουλευτική διαδικασία για ένα ζήτημα με ευρεία κοινωνική αντίθεση.
Η αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης τέθηκε σε ισχύ τον Σεπτέμβριο του 2023, αλλά η πολιτική αντιπαράθεση συνεχίστηκε. Το συνταξιοδοτικό παρέμεινε ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα της γαλλικής πολιτικής ζωής.
Foule très importante à Châtelet pour la mobilisation du mouvement “Bloquons Tout”.
La préfecture vient d’ordonner le fermeture de la gare Châtelet les Halles.
#10septembre #BloquonsTout https://t.co/0aAd7o5dug
— Luc Auffret (@LucAuffret) September 10, 2025
Ο θάνατος του Ναέλ και οι ταραχές στα προάστια
Τον Ιούνιο του 2023, ο θάνατος του 17χρονου Ναέλ Μερζούκ από πυρά αστυνομικού κατά τη διάρκεια τροχονομικού ελέγχου στη Ναντέρ πυροδότησε πολυήμερες ταραχές στο Παρίσι και σε άλλες γαλλικές πόλεις.
Οι συγκρούσεις δεν είχαν τον χαρακτήρα οργανωμένης εργατικής κινητοποίησης. Συνδέθηκαν με τις σχέσεις της αστυνομίας με τη νεολαία, τις κοινωνικές συνθήκες στα υποβαθμισμένα προάστια και τις καταγγελίες για διακρίσεις. Οχήματα πυρπολήθηκαν, δημόσια κτίρια και καταστήματα υπέστησαν ζημιές και πραγματοποιήθηκαν χιλιάδες συλλήψεις.
Η κρίση ανέδειξε ένα διαφορετικό πεδίο κοινωνικής έντασης, στο οποίο οι οικονομικές ανισότητες συνυπάρχουν με ερωτήματα για τη δημόσια ασφάλεια, την κοινωνική συνοχή και τη λειτουργία των κρατικών θεσμών.
2024: Οι αγρότες αποκλείουν δρόμους και αυτοκινητοδρόμους
Στις αρχές του 2024, η κοινωνική πίεση μεταφέρθηκε στην ύπαιθρο. Χιλιάδες αγρότες διαμαρτυρήθηκαν για το κόστος παραγωγής, τις χαμηλές τιμές των προϊόντων, τη γραφειοκρατία, τους περιβαλλοντικούς κανονισμούς και τον ανταγωνισμό από τις εισαγωγές.
Με τρακτέρ και αγροτικά μηχανήματα αποκλείστηκαν βασικοί οδικοί άξονες που οδηγούν στο Παρίσι, ενώ οι κινητοποιήσεις επεκτάθηκαν σε άλλες περιοχές. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε οικονομικά και διοικητικά μέτρα σε μια προσπάθεια να εκτονώσει την κρίση.
Οι αγροτικές διαμαρτυρίες ανέδειξαν ότι η δυσαρέσκεια δεν περιοριζόταν στους εργαζομένους των μεγάλων αστικών κέντρων. Διαφορετικές επαγγελματικές ομάδες, με ξεχωριστά προβλήματα, εξέφραζαν κοινή ανησυχία για το εισόδημά τους και τις συνέπειες των κυβερνητικών επιλογών.
2025: Το κίνημα «Μπλοκάρουμε τα πάντα» και η δημοσιονομική λιτότητα
Το 2025, οι κοινωνικές διαμαρτυρίες συνδέθηκαν περισσότερο με τη δημοσιονομική κατάσταση της Γαλλίας. Τα σχέδια περιορισμού των δημόσιων δαπανών, η συζήτηση για τη φορολόγηση των υψηλότερων εισοδημάτων και οι ανησυχίες για τη χρηματοδότηση των κοινωνικών υπηρεσιών προκάλεσαν νέες αντιδράσεις.
Στις 10 Σεπτεμβρίου εμφανίστηκε το κίνημα «Bloquons tout» («Μπλοκάρουμε τα πάντα»), το οποίο οργανώθηκε κυρίως μέσω των κοινωνικών δικτύων. Οι κινητοποιήσεις στράφηκαν αρχικά κατά των προτεινόμενων περικοπών της κυβέρνησης του Φρανσουά Μπαϊρού και στη συνέχεια διευρύνθηκαν, εκφράζοντας γενικότερη αμφισβήτηση της κυβερνητικής πολιτικής.
Στις 18 Σεπτεμβρίου ακολούθησε μεγάλη συνδικαλιστική κινητοποίηση κατά της λιτότητας. Εκπαιδευτικοί, εργαζόμενοι στις μεταφορές, δημόσιοι υπάλληλοι και πολίτες ζήτησαν ενίσχυση των δημόσιων υπηρεσιών και μεγαλύτερη φορολογική δικαιοσύνη. Και σε αυτή την περίπτωση, οι εκτιμήσεις για τον αριθμό των συμμετεχόντων διέφεραν αισθητά.
Οι κινητοποιήσεις εκδηλώθηκαν σε περίοδο πολιτικής αστάθειας, μετά τις βουλευτικές εκλογές του 2024, οι οποίες άφησαν την Εθνοσυνέλευση κατακερματισμένη και δυσκόλεψαν τη συγκρότηση σταθερής κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.
2026: Η εκπαίδευση στο επίκεντρο μιας ευρύτερης κρίσης
Οι διαδηλώσεις της 17ης Οκτωβρίου αποτελούν συνέχεια αυτής της μακράς περιόδου αντιπαραθέσεων, αλλά παρουσιάζουν και νέα χαρακτηριστικά. Η συμμετοχή της νεότερης γενιάς είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς οι μαθητές και οι φοιτητές εκφράζουν ανησυχίες όχι μόνο για την εκπαίδευση, αλλά και για τις επαγγελματικές προοπτικές, το κόστος στέγασης και τις οικονομικές δυνατότητες των οικογενειών τους.
Την ίδια στιγμή, η Γαλλία αντιμετωπίζει υψηλό δημόσιο χρέος και πιέσεις για τον περιορισμό των δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Οι ανάγκες χρηματοδότησης της εκπαίδευσης και των κοινωνικών υπηρεσιών παραμένουν μεγάλες, ενώ η κυβέρνηση καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στις απαιτήσεις για περισσότερες δημόσιες δαπάνες και στην ανάγκη δημοσιονομικής σταθεροποίησης.
Σημαντικό μέρος της αντιπαράθεσης αφορά και τον τρόπο κατανομής των φορολογικών βαρών. Τα συνδικάτα ζητούν μεγαλύτερη συμβολή των υψηλών εισοδημάτων και ενίσχυση των δημόσιων υπηρεσιών, ενώ οι κυβερνήσεις της περιόδου Μακρόν υποστηρίζουν ότι η δημοσιονομική σταθερότητα και η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας είναι απαραίτητες για τη διατήρηση του κοινωνικού μοντέλου.
Οι κινητοποιήσεις πραγματοποιούνται, παράλληλα, ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027. Ο Μακρόν δεν μπορεί να διεκδικήσει τρίτη συνεχόμενη θητεία, ενώ το πολιτικό σκηνικό χαρακτηρίζεται από τον ανταγωνισμό της Αριστεράς, του προεδρικού κέντρου και της Εθνικής Συσπείρωσης. Η οικονομία, η μετανάστευση, η δημόσια ασφάλεια και η λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο της προεκλογικής αντιπαράθεσης.
Ένα επαναλαμβανόμενο πρόβλημα για τη γαλλική πολιτική εξουσία
Σχεδόν εννέα χρόνια μετά την πρώτη εκλογή του, ο Μακρόν βρίσκεται αντιμέτωπος με ακόμη ένα κύμα κινητοποιήσεων που ξεκίνησε από συγκεκριμένα κοινωνικά αιτήματα και εξελίχθηκε σε ευρύτερη αμφισβήτηση των κυβερνητικών επιλογών.
Οι διαδηλώσεις των προηγούμενων ετών δεν συγκρότησαν ένα ενιαίο κίνημα. Οι εργασιακές μεταρρυθμίσεις, οι συντάξεις, η αστυνομική βία, τα μέτρα της πανδημίας, η αγροτική παραγωγή και η δημόσια εκπαίδευση αποτέλεσαν διαφορετικές αφετηρίες, με ξεχωριστές διεκδικήσεις και κοινωνικές ομάδες.
Η επανάληψη, ωστόσο, μεγάλων κινητοποιήσεων αναδεικνύει μια σταθερή δυσκολία της γαλλικής πολιτικής ζωής: την εξεύρεση συμφωνίας για την κατανομή του οικονομικού κόστους των μεταρρυθμίσεων και τη διατήρηση του κοινωνικού κράτους.
Η 17η Οκτωβρίου δεν μπορεί ακόμη να συγκριθεί ως προς τη διάρκεια και την πολιτική επίδρασή της με τις κινητοποιήσεις του 2018 ή του 2023. Το εύρος της συμμετοχής, οι συγκρούσεις και η σύνδεση διαφορετικών κοινωνικών αιτημάτων, ωστόσο, δείχνουν ότι η κοινωνική ένταση παραμένει ισχυρή.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η συνάντηση της μαθητικής και φοιτητικής δυσαρέσκειας με τις διεκδικήσεις των εργαζομένων και άλλων κοινωνικών ομάδων θα αποκτήσει διάρκεια. Η απάντηση θα επηρεάσει όχι μόνο τους τελευταίους μήνες της προεδρίας Μακρόν, αλλά και την πολιτική αντιπαράθεση που θα οδηγήσει τη Γαλλία στις εκλογές του 2027.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
