George Michael: Από το «Careless Whisper» στα 17 στο σακάκι του «Faith» που κάηκε

Ο George Michael γεννήθηκε στις 25 Ιουνίου 1963 στο Λονδίνο ως Γεώργιος Κυριάκος Παναγιώτου. Η επίσημη σελίδα του τον περιγράφει με έναν σχεδόν αφοπλιστικό κατάλογο από λέξεις: icon, lover, legend, friend, fundraiser, campaigner, philanthropist, soul singer, gay man, son of an immigrant, activist, musician. Είναι σπάνιο μια pop βιογραφία να χωρά τόσες αντιφάσεις χωρίς να χρειάζεται να τις μαλακώσει. Ο George Michael υπήρξε όλα αυτά μαζί: pop είδωλο, φωνή, εικόνα, δημιουργός, άνθρωπος που κατασκεύασε την περσόνα του με χειρουργική ακρίβεια και μετά πέρασε χρόνια προσπαθώντας να μη γίνει αιχμάλωτός της.

Η επέτειος της γέννησής του δίνει αφορμή για κάτι πιο ενδιαφέρον από ένα κλασικό αφιέρωμα. Όχι άλλη μία λίστα με μεγάλες επιτυχίες, ούτε μια απλή αναδρομή από τους Wham! στο Faith. Ο George Michael διαβάζεται καλύτερα μέσα από μικρές λεπτομέρειες: ένα τραγούδι που γεννήθηκε σε διαδρομή με λεωφορείο, ένα βίντεο όπου ο ίδιος αρνήθηκε να εμφανιστεί, ένα σακάκι που κάηκε μπροστά στην κάμερα, ένα άλμπουμ που έγινε σύγκρουση με τη δισκογραφική του, ένα ερωτικό πένθος που μετατράπηκε σε μία από τις πιο συγκρατημένες μπαλάντες των 90s.

1. Το «Careless Whisper» γράφτηκε πριν υπάρξει ο μύθος

Το Careless Whisper ακούγεται σαν τραγούδι ανθρώπου που έχει ήδη ζήσει έναν μεγάλο έρωτα, μια προδοσία, μια απώλεια και αρκετή νυχτερινή μελαγχολία για να γεμίσει δεκαετία. Στην πραγματικότητα, ο George Michael το έγραψε στα 17 του, σε μια διαδρομή προς τη δουλειά του ως DJ. Ο ίδιος είχε πει στην αυτοβιογραφία του Bare ότι θυμόταν ακριβώς πού του ήρθε η γραμμή του σαξοφώνου, επειδή συνήθιζε να γράφει μέσα σε λεωφορεία, τρένα και αυτοκίνητα.

Αυτό είναι από τα ωραία παράδοξα της pop. Ένας έφηβος έγραψε ένα τραγούδι που ακουγόταν πιο ενήλικο από τον ίδιο. Μάλιστα, ο Michael αργότερα αντιμετώπιζε το κομμάτι σχεδόν με αμηχανία, θεωρώντας το κάπως πρώιμο και υπερβολικό για την ηλικία στην οποία το έγραψε. Το κοινό, βέβαια, δεν ενδιαφέρθηκε για την αυτοκριτική του δημιουργού. Άκουσε το σαξόφωνο και αποφάσισε ότι αυτό το τραγούδι θα μείνει.

2. Το «Last Christmas» δεν ήταν ακριβώς χριστουγεννιάτικο τραγούδι

Το Last Christmas έχει όλα τα εξωτερικά σημάδια του χριστουγεννιάτικου τραγουδιού: χιόνι, χειμωνιάτικη ατμόσφαιρα, βίντεο με παρέα σε σαλέ, επαναλήψεις κάθε Δεκέμβριο μέχρι να παραδοθεί και ο πιο ανθεκτικός άνθρωπος. Στον πυρήνα του, όμως, δεν είναι τραγούδι γιορτής. Είναι τραγούδι ερωτικής απογοήτευσης με χριστουγεννιάτικο περιτύλιγμα.

Ο George Michael το έγραψε και το παρήγαγε ο ίδιος το 1984. Κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο εκείνης της χρονιάς, αλλά έχασε το χριστουγεννιάτικο Νο1 στη Βρετανία από το Do They Know It’s Christmas? των Band Aid, στο οποίο συμμετείχε και ο ίδιος. Η ειρωνεία είναι σχεδόν τέλεια: ο George Michael έχασε την κορυφή από ένα φιλανθρωπικό τραγούδι στο οποίο τραγουδούσε και ο ίδιος.

Ίσως γι’ αυτό το Last Christmas άντεξε τόσο. Επειδή δεν ζητά να είσαι χαρούμενος επειδή είναι γιορτές. Ξέρει ότι οι γιορτές μπορούν να είναι και σκηνικό παλιάς ήττας. Και αυτό, όσο κι αν κρύβεται πίσω από synths και χιόνια, το κάνει πιο ανθρώπινο από τα περισσότερα εορταστικά τραγούδια.

3. Στο «Freedom! ’90» δεν εξαφάνισε απλώς τον εαυτό του, έκαψε την περσόνα του

Το Freedom! ’90 είναι το κέντρο αυτού του θέματος. Ο George Michael είχε μόλις ζήσει την τεράστια επιτυχία του Faith, αλλά η εικόνα του είχε γίνει τόσο ισχυρή ώστε άρχισε να τον πνίγει. Στο βίντεο του Freedom! ’90, σε σκηνοθεσία David Fincher, δεν εμφανίζεται ο ίδιος. Στη θέση του εμφανίζονται supermodels όπως η Naomi Campbell, η Linda Evangelista, η Cindy Crawford, η Tatjana Patitz και η Christy Turlington, ενώ αντικείμενα που είχαν ταυτιστεί με την εποχή του Faith —το δερμάτινο σακάκι, η κιθάρα, το jukebox— καταστρέφονται.

Αυτό δεν ήταν απλώς έξυπνο βίντεο κλιπ. Ήταν δημόσια ρήξη με την προηγούμενη εικόνα του. Ένας pop star που είχε κερδίσει τα πάντα από την εμφάνισή του αποφάσισε να μη δείξει το πρόσωπό του. Έβαλε άλλους να τραγουδήσουν με το στόμα του και άφησε τα σύμβολα της παλιάς του επιτυχίας να καούν.

Στην εποχή των social media αυτό μοιάζει σχεδόν αδιανόητο. Σήμερα η εικόνα είναι το νόμισμα. Ο George Michael έκανε το αντίθετο: πήρε το νόμισμα που τον είχε κάνει πάμπλουτο σε αναγνωρισιμότητα και το πέταξε στη φωτιά.

4. Το Listen Without Prejudice ήταν τίτλος, αλλά και οδηγία

Το 1990, μετά το Faith, ο George Michael κυκλοφόρησε το Listen Without Prejudice Vol. 1. Ο τίτλος ήταν σχεδόν προκλητικός: «άκου χωρίς προκατάληψη». Δηλαδή, άκου χωρίς να κοιτάς πρώτα το πρόσωπο, το σώμα, το τζιν, το μούσι, τη φήμη, το σεξουαλικό ίνδαλμα που σου πούλησαν.

Η κίνηση αυτή τον έφερε σε σύγκρουση με τη δισκογραφική του. Το 1994, ο Michael έχασε στη βρετανική Δικαιοσύνη την προσπάθειά του να κηρυχθεί άκυρη και μη εφαρμόσιμη η συμφωνία του με τη Sony, με επιχείρημα ότι τον δέσμευε υπερβολικά και περιόριζε την ελευθερία του ως καλλιτέχνη.

Αυτή η υπόθεση εξηγεί πολύ περισσότερα από μια νομική διαμάχη. Ο George Michael δεν ήθελε απλώς καλύτερο συμβόλαιο. Ήθελε να σταματήσει να είναι προϊόν με προκαθορισμένη εικόνα. Ήθελε να μετακινήσει το κέντρο βάρους από το «κοίτα με» στο «άκου με». Για έναν pop star της κλίμακάς του, αυτή ήταν σχεδόν πράξη απειθαρχίας.

5. Το Jesus to a Child ήταν ερωτικό πένθος που πέρασε στη mainstream pop

Το Jesus to a Child κυκλοφόρησε το 1996 και συχνά αντιμετωπίζεται ως μια από τις πιο κομψές, μελαγχολικές μπαλάντες του. Πίσω του, όμως, υπήρχε κάτι πολύ συγκεκριμένο: ο θάνατος του συντρόφου του, Anselmo Feleppa, από ασθένεια σχετιζόμενη με το AIDS το 1993. Το Pitchfork, γράφοντας για την επανέκδοση του Older, σημείωσε ότι ο Michael μετέτρεψε αυτό το πένθος σε τραγούδι και ότι το Older γεννήθηκε μέσα από αυτή την περίοδο απώλειας, φόβου και προσωπικής σιωπής.

Το σημαντικό εδώ είναι το πλαίσιο. Στα μέσα των 90s, ένας παγκόσμιος pop star έγραφε για την απώλεια ενός άνδρα που αγάπησε, χωρίς να μπορεί ακόμη να ζήσει δημόσια αυτή την αλήθεια με τον τρόπο που θα ήθελε. Το τραγούδι ακούγεται συγκρατημένο, σχεδόν ευγενικό. Κάτω από αυτή την ευγένεια υπάρχει μια ολόκληρη ιστορία έρωτα, πένθους και φόβου σε μια εποχή που η δημόσια ομοφυλοφιλία στην pop δεν ήταν καθόλου απλή υπόθεση.

6. Το Fastlove έκρυβε περισσότερα απ’ όσα άφηνε να φανούν

Το Fastlove μπορεί να ακούγεται σαν κομψό dance-pop κομμάτι των 90s, αλλά είναι πιο περίπλοκο. Μουσικά, πατά στην κληρονομιά του Forget Me Nots της Patrice Rushen, το οποίο επανεμφανίζεται μέσα στο τραγούδι ως αναγνωρίσιμος groove υπαινιγμός.

Θεματικά, όμως, το τραγούδι ανήκει στην ίδια περίοδο πένθους και προσπάθειας διαφυγής που γέννησε το Older. Το Pitchfork σημείωσε ότι ο Michael είχε μιλήσει για το Fastlove ως τραγούδι που συνδέεται με την αναζήτηση γρήγορης επιθυμίας ως τρόπο να μουδιάσει ο πόνος.

Αυτό είναι το είδος της λεπτομέρειας που κάνει τον George Michael ενδιαφέροντα. Στην επιφάνεια υπάρχει στιλ, ρυθμός, αυτοπεποίθηση. Από κάτω υπάρχει απώλεια, σώμα, μοναξιά, ανάγκη να μη νιώσεις για λίγο. Η pop του δεν ήταν ποτέ τόσο ελαφριά όσο φαινόταν.

7. Η φιλανθρωπία του έγινε πιο ορατή όταν εκείνος δεν ήταν πια εδώ

Μετά τον θάνατό του, άρχισαν να επανέρχονται πολλές ιστορίες για τη διακριτική φιλανθρωπική του δράση. Η πιο ασφαλής, επίσημη συνέχεια αυτής της πλευράς είναι το George Michael Fund, που δημιουργήθηκε από την οικογένεια και τους εκτελεστές της διαθήκης του για να στηρίξει σκοπούς κοντά στις αξίες του: παιδιά, ψυχική υγεία, νέους LGBTQ+ ανθρώπους που αντιμετωπίζουν οικογενειακή αποξένωση ή έλλειψη στέγης.

Αυτό έχει σημασία γιατί συμπληρώνει την εικόνα χωρίς να την αγιοποιεί. Ο George Michael είχε δημόσιες αντιφάσεις, λάθη, δυσκολίες και σκοτεινές περιόδους. Είχε όμως και μια πλευρά φροντίδας που συχνά δεν τη χρησιμοποιούσε ως διαφήμιση του εαυτού του. Σε έναν κόσμο όπου κάθε καλή πράξη κινδυνεύει να γίνει περιεχόμενο, αυτό από μόνο του λέει κάτι.

Το πραγματικό του θέμα ήταν η ελευθερία

Αν δεις αυτές τις λεπτομέρειες μαζί, ο George Michael παύει να είναι απλώς ο ωραίος pop star με τη μεγάλη φωνή. Γίνεται κάτι πιο ενδιαφέρον: ένας άνθρωπος που έμαθε πολύ νέος πώς να φτιάχνει pop εικόνες και ύστερα κατάλαβε πόσο ακριβά κοστίζει να ζεις μέσα τους.

Το Careless Whisper έδειξε πόσο πρόωρα μπορούσε να γράψει σαν ενήλικος. Το Last Christmas έκρυψε μια πληγή μέσα σε χριστουγεννιάτικο περιτύλιγμα. Το Faith τον έκανε εικόνα. Το Freedom! ’90 έκαψε αυτή την εικόνα. Το Listen Without Prejudice ζήτησε να τον ακούσουμε αλλιώς. Το Jesus to a Child άφησε να περάσει ένας ιδιωτικός έρωτας από τη χαραμάδα της mainstream pop. Το Fastlove έντυσε τη μοναξιά με groove.

Η ιστορία του George Michael δεν είναι μόνο η ιστορία μιας καριέρας. Είναι η ιστορία ενός ανθρώπου που προσπάθησε ξανά και ξανά να μετακινήσει το βλέμμα μας από το πρόσωπό του στη φωνή του. Και ίσως γι’ αυτό, τόσα χρόνια μετά, δεν επιστρέφουμε απλώς στα τραγούδια του. Επιστρέφουμε σε εκείνη τη μόνιμη σύγκρουση ανάμεσα στη λάμψη που πουλάει η pop και στην αλήθεια που προσπαθεί να ακουστεί από μέσα.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News