Ελέγχετε δύο φορές αν κλειδώσατε την πόρτα; Τι σημαίνει αυτή η συνήθεια, σύμφωνα με την ψυχολογία
Η αφηρημάδα μπορεί να εξηγήσει μια στιγμιαία αμφιβολία, όμως όταν η ανάγκη για επιβεβαίωση επηρεάζει την καθημερινότητα, η κατάσταση είναι διαφορετική
Έχετε φύγει από το σπίτι και, λίγο αργότερα, αναρωτιέστε αν κλειδώσατε την πόρτα; Μπορεί να θυμάστε ότι πήρατε τα κλειδιά σας, ότι κατεβήκατε τις σκάλες, αλλά όχι αν τελικά στρίψατε το κλειδί στην κλειδαριά. Έτσι, επιστρέφετε για να βεβαιωθείτε.
Πρόκειται για μια αρκετά συνηθισμένη συμπεριφορά, που δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα μνήμης ή ότι κάποιος είναι υπερβολικά αγχώδης. Η εξήγηση βρίσκεται συχνά στον τρόπο με τον οποίο εκτελούμε καθημερινές κινήσεις σχεδόν μηχανικά, χωρίς να τους δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή.
Η ψυχολογία διαχωρίζει, ωστόσο, τον περιστασιακό έλεγχο από τη συνεχή ανάγκη για επιβεβαίωση, η οποία μπορεί να επηρεάσει την καθημερινότητα.
Γιατί ξεχνάμε αν κλειδώσαμε την πόρτα
Το κλείδωμα αποτελεί μέρος μιας καθημερινής ρουτίνας. Παίρνουμε την τσάντα μας, βάζουμε το κινητό στην τσέπη, πιάνουμε τα κλειδιά και βγαίνουμε από το σπίτι.
Επειδή οι κινήσεις αυτές επαναλαμβάνονται σχεδόν με τον ίδιο τρόπο κάθε μέρα, συχνά τις κάνουμε χωρίς να τις σκεφτόμαστε ιδιαίτερα. Αν εκείνη τη στιγμή είμαστε αφηρημένοι, μπορεί αργότερα να μην έχουμε ξεκάθαρη ανάμνηση του κλειδώματος.
Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να μιλά στο τηλέφωνο την ώρα που φεύγει από το σπίτι. Λίγα λεπτά αργότερα, δεν θυμάται αν κλείδωσε και αποφασίζει να επιστρέψει.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η πόρτα έμεινε πράγματι ξεκλείδωτη, ούτε αποτελεί από μόνο του ένδειξη προβλήματος μνήμης.
Όπως εξηγεί και το Super Radio Tupi, για να κατανοήσουμε μια τέτοια συμπεριφορά χρειάζεται να εξετάσουμε τις συνθήκες στις οποίες εμφανίζεται, την προσοχή που δόθηκε στη συγκεκριμένη κίνηση και το άγχος της στιγμής.
Τι μπορεί να μας κάνει να ελέγξουμε ξανά
Η αμφιβολία δεν προκύπτει πάντα για τον ίδιο λόγο. Ένα τηλεφώνημα, ένα μήνυμα ή μια απρόσμενη διακοπή την ώρα που φεύγουμε μπορεί να μας αποσπάσει την προσοχή.
Άλλες φορές, υπάρχει πραγματικός λόγος να αμφιβάλλουμε, όπως μια κλειδαριά που δεν λειτουργεί σωστά. Ακόμη και μια προηγούμενη εμπειρία, όταν ξεχάσαμε κάποια σημαντική υποχρέωση, μπορεί να μας κάνει πιο προσεκτικούς.
Η ανησυχία για την ασφάλεια του σπιτιού είναι επίσης ένας λόγος για να θελήσουμε μια δεύτερη επιβεβαίωση.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι όσοι ελέγχουν συχνότερα είναι απαραίτητα πιο υπεύθυνοι, πιο έξυπνοι ή καλύτεροι στο να εντοπίζουν λάθη. Μια μεμονωμένη συνήθεια δεν αρκεί για να βγάλουμε συμπεράσματα για την προσωπικότητα κάποιου.
Πότε ο έλεγχος της πόρτας γίνεται ψυχαναγκαστικός
Η διαφορά βρίσκεται κυρίως στο αν η αμφιβολία υποχωρεί μετά τον έλεγχο.
Κάποιος μπορεί να επιστρέψει, να διαπιστώσει ότι η πόρτα είναι κλειδωμένη και να συνεχίσει κανονικά την ημέρα του. Σε μια άλλη περίπτωση, όμως, η επιβεβαίωση δεν είναι αρκετή. Το άτομο μπορεί να ελέγξει ξανά την κλειδαριά, να απομακρυνθεί και έπειτα από λίγο να επιστρέψει, επειδή εξακολουθεί να αμφιβάλλει.
Ο επαναλαμβανόμενος έλεγχος μπορεί να συνδέεται με την Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (OCD), χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που ελέγχει πολλές φορές την πόρτα αντιμετωπίζει τη συγκεκριμένη διαταραχή.
Το Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας των ΗΠΑ (NIMH) διευκρινίζει ότι δεν είναι όλες οι επαναλαμβανόμενες σκέψεις ή συμπεριφορές ψυχαναγκαστικές.
Στην Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή, οι ανεπιθύμητες και επίμονες σκέψεις μπορεί να συνοδεύονται από επαναλαμβανόμενες πράξεις, τις οποίες το άτομο αισθάνεται ότι πρέπει να κάνει για να περιορίσει το άγχος του.
Ανάλογη προσέγγιση ακολουθεί και η σχετική κλινική βιβλιογραφία, μεταξύ άλλων στο επιστημονικό περιοδικό Psychiatric Clinics of North America, όπου η αξιολόγηση των ψυχαναγκασμών δεν περιορίζεται στην επανάληψη μιας πράξης, αλλά εξετάζει και τη δυσφορία που προκαλεί.
Ο αριθμός των ελέγχων δεν αρκεί για να τεθεί διάγνωση. Σημασία έχει επίσης πόσο δύσκολο είναι για το άτομο να σταματήσει και πόσο επηρεάζεται η καθημερινή του ζωή.
Τα σημάδια που χρειάζονται προσοχή
Υπάρχουν ορισμένες συμπεριφορές που μπορεί να δείχνουν ότι η ανάγκη για επιβεβαίωση έχει ξεπεράσει τον περιστασιακό έλεγχο.
Σε αυτές περιλαμβάνονται:
- Η επιστροφή στην πόρτα πολλές φορές, ακόμη κι όταν έχει ήδη επιβεβαιωθεί ότι είναι κλειδωμένη
- Οι καθυστερήσεις στη δουλειά, σε ραντεβού ή σε άλλες υποχρεώσεις εξαιτίας των συνεχών ελέγχων
- Το έντονο άγχος που επιμένει παρά την επιβεβαίωση
- Η συνεχής ανάγκη να ζητείται από άλλους να διαβεβαιώνουν ότι το σπίτι είναι ασφαλές
- Η αποφυγή εξόδου από το σπίτι για να μην εμφανιστεί ξανά η αμφιβολία
- Η σταδιακή αύξηση του χρόνου που αφιερώνεται στον έλεγχο
Τα παραπάνω δεν αποτελούν διαγνωστικά κριτήρια από μόνα τους. Είναι, ωστόσο, συμπεριφορές που αξίζει να εξεταστούν όταν εμφανίζονται συστηματικά και προκαλούν δυσκολίες.
Πότε χρειάζεται η βοήθεια ειδικού
Το να επιστρέψει κάποιος μία φορά για να βεβαιωθεί ότι κλείδωσε δεν αποτελεί από μόνο του λόγο ανησυχίας. Αντίστοιχα, ένας άνθρωπος που φεύγει χωρίς να ελέγξει δεύτερη φορά δεν είναι απαραίτητα λιγότερο προσεκτικός.
Το ζήτημα αλλάζει όταν η ανάγκη για επιβεβαίωση καταλαμβάνει σημαντικό χρόνο, προκαλεί έντονο άγχος ή παρεμβαίνει στις καθημερινές υποχρεώσεις.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ένας επαγγελματίας ψυχικής υγείας μπορεί να αξιολογήσει τη συμπεριφορά, να εξετάσει τι συντηρεί την αμφιβολία και να βοηθήσει το άτομο να τη διαχειριστεί.
Η αξιολόγηση βασίζεται στη συνολική εικόνα και όχι απλώς στο πόσες φορές γύρισε κάποιος το κλειδί στην πόρτα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Από το κινητό στην ψυχική υγεία: Τι αποκαλύπτουν τα στοιχεία για τους εφήβους
- Τοξικοί άνθρωποι: Τρία βήματα για να μην επηρεάζουν την ψυχική μας ηρεμία
- Ψυχική υγεία: Η κατάθλιψη 50% συχνότερη στις γυναίκες – Τα στοιχεία του ΠΟΥ
- Τι σημαίνει πραγματικά «είμαι καλά»;
- Γιατί ο αυτοσαρκασμός μπορεί να μας προστατεύει – Και πότε αρχίζει να μας πληγώνει
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
