Γιατί κοιμόμαστε περισσότερο στις διακοπές – Δεν είναι τεμπελιά, αλλά ανάγκη του οργανισμού

Είναι εκείνα τα πρωινά των διακοπών που δεν χτυπά κανένα ξυπνητήρι, δεν υπάρχουν ειδοποιήσεις και επείγουσες υποχρεώσεις και μπορείτε να σηκωθείτε από το κρεβάτι όταν πραγματικά το θελήσετε. Ξυπνάτε φυσικά, μετά από περισσότερες ώρες ύπνου, και αισθάνεστε το σώμα και το μυαλό πιο ξεκούραστα.

Και σύμφωνα με ειδικούς, αυτό δεν είναι τεμπελιά. Αντίθετα, μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι ο οργανισμός βρίσκει επιτέλους τον χρόνο να αναπληρώσει τον ύπνο που στερήθηκε όλο το προηγούμενο διάστημα.

Όπως εξηγεί η καθηγήτρια Ανατομίας του University of Bristol Michelle Spear, οι παρατεταμένες ώρες ύπνου στις διακοπές, τα λεγόμενα lie-ins, αποτελούν συχνά μια φυσιολογική διαδικασία αποκατάστασης.

Το «χρέος ύπνου» που συσσωρεύεται

Κατά τη διάρκεια της καθημερινότητας, πολλοί άνθρωποι κοιμούνται λιγότερο από όσο χρειάζεται ο οργανισμός τους. Οι πρωινές υποχρεώσεις, η εργασία, το άγχος και οι πολλές δραστηριότητες περιορίζουν τον διαθέσιμο χρόνο ύπνου.

Όταν έρχονται οι διακοπές και εξαφανίζεται η ανάγκη να σηκωθούμε συγκεκριμένη ώρα, το σώμα εκμεταλλεύεται την ευκαιρία για να αναπληρώσει μέρος αυτού του «χρέους».

Οι πρώτες ημέρες χαλάρωσης είναι συχνά και εκείνες στις οποίες κοιμόμαστε περισσότερο.

Ο ύπνος γίνεται πιο ποιοτικός

Ο ύπνος αποτελείται από διαφορετικές φάσεις, μεταξύ των οποίων ο ελαφρύς, ο βαθύς ύπνος και η φάση REM, κατά την οποία βλέπουμε όνειρα.

Όταν το στρες και η έλλειψη ύπνου διαταράσσουν την καθημερινότητα, επηρεάζεται και η φυσιολογική δομή του ύπνου. Όταν όμως ο οργανισμός χαλαρώνει, οι κύκλοι του ύπνου μπορούν να γίνουν πιο σταθεροί.

Ο βαθύς ύπνος είναι ιδιαίτερα σημαντικός για τη σωματική αποκατάσταση, τη λειτουργία του ανοσοποιητικού και τη ρύθμιση του μεταβολισμού.

Το βιολογικό ρολόι βρίσκει ξανά τον ρυθμό του

Ο κύκλος ύπνου και εγρήγορσης ελέγχεται από το εσωτερικό βιολογικό ρολόι του οργανισμού, το οποίο επηρεάζεται μεταξύ άλλων από το φως και την καθημερινή ρουτίνα.

Η απουσία αυστηρού προγράμματος στις διακοπές επιτρέπει σε αρκετούς ανθρώπους να ξυπνήσουν πιο κοντά στη φυσική ώρα που «επιλέγει» ο οργανισμός τους.

Αυτό μπορεί να συμβάλει σε μεγαλύτερη εγρήγορση κατά τη διάρκεια της ημέρας και καλύτερη ποιότητα ύπνου τη νύχτα.

Λιγότερο στρες, καλύτερος ύπνος

Σημαντικό ρόλο παίζει και η κορτιζόλη, η οποία συνδέεται με την αντίδραση του οργανισμού στο στρες.

Τα επίπεδά της αυξάνονται φυσιολογικά το πρωί, βοηθώντας μας να ξυπνήσουμε. Το χρόνιο στρες, όμως, μπορεί να διαταράξει τον ύπνο.

Στις διακοπές, η μείωση των καθημερινών πιέσεων μπορεί να επιτρέψει στον οργανισμό να επιστρέψει σε πιο φυσιολογικούς ρυθμούς.

Γιατί βλέπουμε πιο έντονα όνειρα

Ένα ακόμη φαινόμενο που μπορεί να εμφανιστεί μετά από περιόδους περιορισμένου ύπνου είναι το λεγόμενο REM rebound.

Όταν η φάση REM έχει περιοριστεί, ο εγκέφαλος μπορεί στη συνέχεια να την «αναπληρώσει», με αποτέλεσμα πιο έντονα ή πιο ζωντανά όνειρα.

Η επαρκής ποσότητα ύπνου REM συνδέεται επίσης με λειτουργίες όπως η μνήμη, η διάθεση και η γνωστική επεξεργασία.

Και το σώμα χρειάζεται την ανάπαυση

Η ξεκούραση δεν αφορά μόνο τον εγκέφαλο. Κατά τη διάρκεια του ύπνου πραγματοποιούνται διαδικασίες αποκατάστασης σε ολόκληρο τον οργανισμό.

Οι μύες και οι ιστοί επιδιορθώνονται, ενώ οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι, οι οποίοι συμπιέζονται κατά τη διάρκεια της ημέρας από τη βαρύτητα, ενυδατώνονται ξανά.

Γι’ αυτό και το πρωί το σώμα είναι ελαφρώς ψηλότερο σε σχέση με το τέλος της ημέρας.

Δεν έχουν όλοι τις ίδιες ανάγκες

Κάθε άνθρωπος έχει διαφορετικό χρονότυπο. Κάποιοι λειτουργούν καλύτερα νωρίς το πρωί, ενώ άλλοι έχουν μεγαλύτερη ενεργητικότητα αργότερα μέσα στην ημέρα.

Όταν το κοινωνικό πρόγραμμα επιβάλλει ωράρια που δεν συμβαδίζουν με τον φυσικό ρυθμό ενός ανθρώπου, δημιουργείται αυτό που αποκαλείται «κοινωνικό jet lag».

Οι διακοπές προσφέρουν την ευκαιρία να περιοριστεί αυτή η δυσαρμονία και να ακολουθήσουμε περισσότερο τον φυσικό μας ρυθμό.

Πότε ο πολύς ύπνος δεν είναι φυσιολογικός

Οι περιστασιακά περισσότερες ώρες ύπνου, ιδιαίτερα μετά από μια περίοδο έντονης κόπωσης ή έλλειψης ύπνου, δεν αποτελούν από μόνες τους λόγο ανησυχίας.

Διαφορετική είναι η περίπτωση όταν κάποιος χρειάζεται συστηματικά υπερβολικά πολλές ώρες ύπνου ή εξακολουθεί να αισθάνεται εξαντλημένος παρά τον αρκετό ύπνο. Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να υπάρχει κάποιος άλλος παράγοντας που χρειάζεται διερεύνηση.

Έτσι, αν στις διακοπές ξυπνάτε στις 9 ή στις 10 το πρωί χωρίς ξυπνητήρι, δεν χρειάζεται απαραίτητα να αισθάνεστε ενοχές. Μπορεί απλώς να δίνετε στον οργανισμό σας τον χρόνο που του στερήσατε όλο το προηγούμενο διάστημα.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News