Γιατί ο ύπνος αλλάζει όσο περνούν τα χρόνια
Το σώμα αλλάζει ρυθμό με τα χρόνια, αλλά δεν είναι κάθε πρωινό ξύπνημα αθώο.
Κάποτε το να ξυπνήσετε νωρίς έμοιαζε σχεδόν αδύνατο. Με τα χρόνια, όμως, πολλοί άνθρωποι διαπιστώνουν ότι ανοίγουν τα μάτια τους όλο και πιο νωρίς, ακόμη κι όταν θα ήθελαν να κοιμηθούν λίγο παραπάνω. Σε μεγάλο βαθμό, αυτή η αλλαγή είναι φυσιολογική και συνδέεται με τον τρόπο που μεταβάλλεται ο ύπνος καθώς μεγαλώνουμε. Οι ειδικοί σημειώνουν ότι οι μεγαλύτεροι ενήλικες τείνουν να νυστάζουν νωρίτερα το βράδυ και να ξυπνούν νωρίτερα το πρωί, ενώ ο ύπνος τους γίνεται πιο ελαφρύς και πιο διακεκομμένος.
Σημαντικό ρόλο παίζει το βιολογικό ρολόι του οργανισμού, ο κιρκαδικός ρυθμός. Με την ηλικία, αυτό το εσωτερικό σύστημα τείνει να μετατοπίζεται προς νωρίτερες ώρες. Το αποτέλεσμα είναι ότι το σώμα «ζητά» ύπνο πιο νωρίς και ολοκληρώνει τον κύκλο του επίσης πιο νωρίς το πρωί. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κοιμάστε λιγότερο επειδή κάτι δεν πάει καλά· συχνά σημαίνει απλώς ότι ο οργανισμός λειτουργεί πια σε διαφορετικό ωράριο.
Μαζί με αυτή τη μετατόπιση, αλλάζει και η ποιότητα του ύπνου. Οι μεγαλύτεροι ενήλικες περνούν λιγότερο χρόνο στα βαθύτερα στάδια ύπνου και ξυπνούν πιο εύκολα από μικρά ερεθίσματα, όπως ένας θόρυβος, το φως της αυγής ή μια μικρή σωματική ενόχληση. Η μελατονίνη, η ορμόνη που βοηθά το σώμα να αναγνωρίζει ότι ήρθε η ώρα για ύπνο, επίσης επηρεάζεται από την ηλικία και από την έκθεση στο φως, κάτι που μπορεί να κάνει τον ύπνο πιο ρηχό και πιο εύθραυστο.
Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις όπου το πολύ πρωινό ξύπνημα δεν είναι απλώς μια φυσιολογική αλλαγή. Χρόνιες παθήσεις, όπως ο πόνος από αρθρίτιδα ή άλλα προβλήματα υγείας, μπορούν να διακόπτουν τον ύπνο μέσα στη νύχτα και να σας αφήνουν ξύπνιους από τις πρώτες πρωινές ώρες. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και με φάρμακα που επηρεάζουν τον ύπνο ή με συχνές νυχτερινές επισκέψεις στην τουαλέτα, που είναι πιο συχνές όσο μεγαλώνουμε.
Ακόμη μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται όταν το πρόωρο ξύπνημα συνοδεύεται από επίμονη κόπωση μέσα στην ημέρα, δυσκολία συγκέντρωσης, έντονη υπνηλία, ροχαλητό ή διακοπές στην αναπνοή κατά τη διάρκεια του ύπνου. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να υπάρχει υποκείμενη διαταραχή ύπνου, όπως αϋπνία ή υπνική άπνοια, που δεν πρέπει να αγνοηθεί. Το Εθνικό Ινστιτούτο Γήρανσης των ΗΠΑ επισημαίνει ότι οι αλλαγές στον ύπνο με την ηλικία είναι συχνές, αλλά όταν επηρεάζουν τη λειτουργικότητα και την καθημερινότητα, αξίζει να αξιολογούνται από γιατρό.
Ένα ακόμη σημάδι ότι χρειάζεται έλεγχος είναι όταν η αλλαγή συμβαίνει ξαφνικά ή συνοδεύεται από πτώση στη διάθεση, άγχος ή άλλα σωματικά συμπτώματα. Το να ξυπνάτε λίγο νωρίτερα από παλιά μπορεί να είναι μέρος της φυσιολογικής πορείας του οργανισμού. Όταν όμως αυτό γίνεται επίμονο, σας στερεί ξεκούραση ή συνοδεύεται από εμφανή επιβάρυνση στην καθημερινότητα, τότε παύει να είναι απλώς μια «συνήθεια της ηλικίας».
Το βασικό κριτήριο είναι τελικά πώς νιώθετε μέσα στη μέρα. Αν ξυπνάτε νωρίς αλλά είστε ξεκούραστοι, λειτουργικοί και δεν σας λείπει ενέργεια, πιθανότατα το σώμα σας έχει απλώς αλλάξει ρυθμό. Αν όμως το πρωινό ξύπνημα συνοδεύεται από εξάντληση, εκνευρισμό ή αίσθηση ότι ο ύπνος δεν σας «φτάνει», τότε ίσως ήρθε η ώρα να ψάξετε λίγο πιο βαθιά τι συμβαίνει.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
