Γιατί βρίζουμε όταν χτυπάμε; Τι αποκαλύπτει η επιστήμη για την ανακούφιση από τον πόνο
Δεν είναι έλλειψη αυτοελέγχου, ούτε απλώς κακή συνήθεια. Η «έκρηξη με λέξεις» είναι ένας αρχαίος μηχανισμός επιβίωσης που βοηθά το σώμα να αντέξει τον πόνο και το σοκ.
Χτυπάτε το δάχτυλό σας στο κρεβάτι. Πριν καν προλάβει ο εγκέφαλος να επεξεργαστεί τον πόνο, μια λέξη ξεφεύγει από το στόμα – κοφτή, δυνατή και, παράξενα, ανακουφιστική. Το ξέσπασμα αυτό δεν είναι τυχαίο. Είναι μια φυσική, ενστικτώδης αντίδραση, βαθιά ριζωμένη στη βιολογία του ανθρώπου.
Σύμφωνα με σύγχρονες έρευνες, η φραστική «έκρηξη» ενεργοποιεί δίκτυα στον εγκέφαλο και στο νευρικό σύστημα που έχουν εξελιχθεί για να μας βοηθούν να αντιμετωπίζουμε τον αιφνίδιο πόνο και το σοκ. Με απλά λόγια, το σώμα χρησιμοποιεί τη γλώσσα σαν εργαλείο άμυνας.
Πώς «ξεφεύγουν» οι λέξεις πριν το καταλάβουμε
Η καθημερινή, ελεγχόμενη ομιλία προέρχεται κυρίως από τον εγκεφαλικό φλοιό – το «λογικό» κομμάτι του εγκεφάλου. Αντίθετα, όταν πονάμε, ενεργοποιείται ένα πολύ παλαιότερο σύστημα: το λιμβικό σύστημα, το κέντρο των συναισθημάτων και των αντιδράσεων επιβίωσης.
Σε αυτό ανήκουν η αμυγδαλή, που λειτουργεί σαν συναγερμός, και τα βασικά γάγγλια, που ελέγχουν την αυτόματη συμπεριφορά και τις ενστικτώδεις φωνητικές αντιδράσεις. Τα σήματα φτάνουν πρώτα στο στέλεχος του εγκεφάλου, πριν προλάβει να παρέμβει η «σκεπτόμενη» περιοχή. Γι’ αυτό και οι λέξεις βγαίνουν αστραπιαία, χωρίς φίλτρο.
Ταυτόχρονα, ενεργοποιείται το αυτόνομο νευρικό σύστημα: αυξάνεται ο καρδιακός ρυθμός, ανεβαίνει η πίεση, οι μύες σφίγγουν και το σώμα μπαίνει σε κατάσταση εγρήγορσης. Το διάφραγμα και οι μεσοπλεύριοι μύες συσπώνται απότομα, σπρώχνοντας τον αέρα μέσα από τον λάρυγγα σε μια εκρηκτική εκπνοή. Ακόμη και το δέρμα αντιδρά, με ενεργοποίηση των ιδρωτοποιών αδένων.
Η γλώσσα ως φυσικό παυσίπονο
Βαθιά στον εγκέφαλο, η υπόφυση και περιοχές του μέσου εγκεφάλου απελευθερώνουν β-ενδορφίνες και ενκεφαλίνες – τα φυσικά αναλγητικά του οργανισμού. Αυτές οι ουσίες μειώνουν την αίσθηση του πόνου και δημιουργούν μια αμυδρή αίσθηση ανακούφισης.
Γι’ αυτό και μια ξαφνική, δυνατή λέξη μπορεί να μοιάζει ταυτόχρονα ενστικτώδης και… λυτρωτική. Δεν είναι απλώς ήχος. Είναι βιολογική αντίδραση.
Τι δείχνουν οι έρευνες για την αντοχή στον πόνο
Μελέτες των τελευταίων ετών επιβεβαιώνουν ότι η «έκρηξη με λέξεις» μπορεί πράγματι να αυξήσει την αντοχή στον πόνο. Σε έρευνες όπου συμμετέχοντες έβαζαν τα χέρια τους σε παγωμένο νερό, όσοι χρησιμοποιούσαν «ταμπού» λέξεις άντεχαν σημαντικά περισσότερο από όσους έλεγαν ουδέτερες λέξεις.
Άλλες μελέτες έδειξαν ότι το ξέσπασμα μπορεί να αυξήσει και τη φυσική δύναμη σε συγκεκριμένες δοκιμασίες, γεγονός που υποδηλώνει ότι η επίδραση δεν είναι μόνο ψυχολογική, αλλά και καθαρά σωματική. Η στιγμιαία ενεργοποίηση του οργανισμού πυροδοτεί μηχανισμούς που μπλοκάρουν προσωρινά το αίσθημα του πόνου.
Ενδιαφέρον έχει ότι το αποτέλεσμα είναι πιο έντονο σε ανθρώπους που δεν συνηθίζουν να βρίζουν. Η «καινοτομία» και η συναισθηματική φόρτιση φαίνεται πως παίζουν καθοριστικό ρόλο.
Ανακούφιση και από το στρες
Όταν σοκαριζόμαστε ή πονάμε, ο υποθάλαμος και η υπόφυση απελευθερώνουν αδρεναλίνη και κορτιζόλη. Αν αυτή η ενέργεια δεν εκτονωθεί, το σώμα μένει σε κατάσταση έντασης, κάτι που συνδέεται με άγχος, αϋπνία και επιβάρυνση της καρδιάς.
Σύμφωνα με τη Michelle Spear, καθηγήτρια Ανατομίας στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ, η «έκρηξη» προκαλεί μια σύντομη αύξηση του στρες, αλλά ακολουθείται από ταχύτερη επιστροφή στην ηρεμία. Το πνευμονογαστρικό νεύρο ενεργοποιείται και βοηθά το σώμα να «κατεβάσει ρυθμούς» πιο γρήγορα απ’ ό,τι αν καταπιέσουμε την αντίδραση.
Ένα αρχαίο αντανακλαστικό επιβίωσης
Η συναισθηματική φόρτιση είναι αυτή που δίνει δύναμη στη λέξη. Η «έκρηξη» γεφυρώνει μυαλό και σώμα, δίνοντας ήχο και μορφή σε μια έντονη εμπειρία. Δεν είναι κοινωνική αγένεια – είναι ένα πρωτόγονο, προστατευτικό αντανακλαστικό που έχει επιβιώσει στην εξέλιξη.
Με άλλα λόγια, όταν σας ξεφεύγει μια λέξη από τον πόνο, το σώμα σας δεν «χάνει τον έλεγχο». Κάνει ακριβώς αυτό για το οποίο έχει σχεδιαστεί: προσπαθεί να σας προστατεύσει.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
