Γιώργος Κυλπάσης: «Στα 30 τ.μ. έχτισα και γκρέμισα τα προσωπικά μου τείχη»
Με την πρώτη του ατομική έκθεση φωτογραφίας, ο Γιώργος Κυλπάσης μετατρέπει ένα μικρό σπίτι στην Κυψέλη σε φωτογραφικό ημερολόγιο έξι χρόνων. Από την Πάτρα στην Αθήνα, από την αναβλητικότητα στη δημόσια έκθεση, τα «30 τ.μ.» γίνονται ένας τρόπος να μιλήσει για όσα συμβαίνουν όταν κλείνει η πόρτα.
Τα «30 τ.μ.» είναι πρώτα απ’ όλα ένας πραγματικός χώρος. Ένα μικρό σπίτι, «δύσκολα βιώσιμο», όπως το περιγράφει ο ίδιος ο Γιώργος Κυλπάσης, με μια κουζίνα, ένα τραπέζι, ένα μικρό χωλ-σαλόνι, αντικείμενα που επανέρχονται στο βλέμμα και γωνίες που δεν αφήνουν πολλά περιθώρια διαφυγής.
Κι όμως, αυτός ο περιορισμένος χώρος έγινε σταδιακά κάτι πολύ μεγαλύτερο: ένα φωτογραφικό αρχείο σχεδόν έξι χρόνων, ένα προσωπικό ημερολόγιο, μια διαδρομή από την προ και μετά Covid εποχή, από την Πάτρα στην Αθήνα, από την αναβολή στην απόφαση να εκτεθεί. Και για εμάς, τους φίλους του Γιώργου, αυτά τα 30 τ.μ. έγιναν χώρος φιλοξενίας, ξενυχτιού και κουβέντας, ξεκούρασης αλλά και προετοιμασίας.
Στην πρώτη του ατομική έκθεση φωτογραφίας, που παρουσιάζεται στον χώρο O.art.ath στην Κυψέλη, ο Γιώργος Κυλπάσης δείχνει τον τρόπο με τον οποίο ένας άνθρωπος προσπαθεί να βάλει σε σειρά τη ζωή του, κοιτώντας ξανά και ξανά τους ίδιους τέσσερις τοίχους. Εκεί όπου η καθημερινότητα μπορεί να μοιάζει στενή, η φωτογραφία ανοίγει χώρο. Για σκέψεις, μνήμες, ματαιώσεις, συντροφικότητα, μοναξιά, αλλά και για εκείνες τις μικρές μετακινήσεις μέσα μας που δεν φαίνονται πάντα με την πρώτη ματιά.
Ο ίδιος μιλά για την Πάτρα που κουβαλά ακόμη μέσα του, για την Αθήνα που άλλαξε τον τρόπο που παρατηρεί, για τον Ιωάννη Τζανετέα που τον «πήρε από το χέρι» για να γίνει το βιβλίο και η έκθεση, αλλά και για την αγωνία της στιγμής που κάτι πολύ ιδιωτικό βγαίνει σε δημόσια θέα.
Τα «30 τ.μ.» δεν είναι τελικά μόνο το μέγεθος ενός διαμερίσματος, αλλά ο χώρος όπου ένας αναβλητικός άνθρωπος αποφάσισε να σταματήσει να αναβάλλει.
Τα «30 τ.μ.» είναι ένας πραγματικός χώρος, το σπίτι σου. Πότε κατάλαβες ότι αυτός ο μικρός, προσωπικός χώρος είχε αρχίσει να γίνεται και φωτογραφικό αρχείο;
Τα 30 τ.μ στην πραγματικότητα είναι ένας όντως πολύ μικρός και πρακτικά «δύσκολα» βιώσιμος χώρος, για οποιονδήποτε άνθρωπο, που σημαίνει πως θέλοντας και μη δεν τον μοιράζεσαι εύκολα. Η ματιά περιορίζεται σε πολύ συγκεκριμένα αντικείμενα, θέα. Οι καθημερινές συνήθειες σου σε αυτό… το ίδιο, απ’ το υπνοδωμάτιο, στο μικρό χωλ-σαλόνι που οριακά θυμίζει χώρο αναμονής σε ιδιωτικό ιατρείο- γκαρσονιέρα, για να καταλήξεις τελικά στο μεγάλο τραπέζι για τόσο μικρή κουζίνα, να φας, να ακούσεις μουσική, να «χαζέψεις» ή και να δουλέψεις στο laptop, A! και ξέχασα…κάπου δίπλα και στο τέλος του νεροχύτη χωράει και πλυντήριο ρούχων. Όλα τα παραπάνω ίσως και να ακούγονται μίζερα, η πραγματικότητα δηλαδή… και εκεί έρχεται η ανάγκη, εκμεταλλεύτηκα κάθε γωνία αυτού του σπιτιού και άρχισαν να συνθέτω εικόνες, ιστορίες φανταστικές ή και πραγματικές. Εκεί που νιώθεις να «στριμώχνεσαι» στους 4 τοίχους, έρχεται η δύναμη της φωτογραφίας, για να «ανοίξει» το μυαλό και να φωτίσει τις σκέψεις σου, στο τέλος της μέρας.
Έξι χρόνια φωτογραφιών, μετακομίσεις, Covid, Πάτρα, Αθήνα, αλλαγές. Τι είδες για τον εαυτό σου όταν άρχισες να τα βάζεις όλα σε σειρά;
Συνειδητοποιώ μέρα με τη μέρα, πως ακόμη πιο δύσκολο από το να βάλεις σε σειρά ένα φωτογραφικό υλικό 6 χρόνων, είναι το να βάλεις «σε σειρά» την ζωή στα 46 σου. Οι συνεχώς (προς το χειρότερο) μεταβαλλόμενες κοινωνικές συνθήκες, δεν επιτρέπουν τίποτα λιγότερο, απ’ το να είμαστε αλληλέγγυοι ενήλικες, με ψυχή μικρού παιδιού. Δεν αποζητώ πια το τεχνικά «άρτιο» κλικ, αλλά το συναίσθημα και την «καθαρή» ματιά στον εαυτό και τους συνανθρώπους μου.
Αυτή η έκθεση ξεκινά από έναν πολύ ιδιωτικό χώρο και βγαίνει σε δημόσια θέα. Πόσο εύκολο είναι να εκθέτεις κάτι που μέχρι τώρα ζούσε σχεδόν μόνο μαζί σου;
Μοιραζόμαστε πανεύκολα πια από οθόνες κινητών και πληκτρολόγια, φαγητά, μπουζούκια, ταξίδια, παρέες φίλων, ανεκπλήρωτους (μπορεί και όχι) έρωτες, stories, reels, με λεζάντες συναισθημάτων μας «τύπου» -νιώθει ευτυχισμένος στην «τάδε τοποθεσία». Αυτό από μόνο του είναι μια καθημερινή μας προσωπική «υπερ-έκθεση» έτσι και αλλιώς… όλοι το κάνουμε. Το «δύσκολο» είναι όταν κλείνεις την πόρτα του σπιτιού σου, στο τέλος μιας ζόρικης ή όμορφης μέρας μόνος σου… και αυτό ακριβώς είναι τα 30τ.μ., εγώ, εσύ, εμείς σε κοινές ιστορίες που ίσως σε όλους μας ίσως έχουν συμβεί.
Η έκθεση λέγεται «30 τ.μ.», αλλά το υλικό απλώνεται σε έξι χρόνια ζωής. Πώς χωράνε τόσες αλλαγές σε έναν τόσο μικρό τίτλο;
Φαντάσου έναν αναβλητικό άνθρωπο που κάποτε απέφευγε συστηματικά τις αλλαγές στην ζωή του και που πήρε τελικά μια φορά την απόφαση να φύγει, τα υπόλοιπα από τότε ως και σήμερα , ένα τικ ή χι για αποφάσεις, σωστές ή λάθος επιλογές, θα μπορούσα να έχω «γεμίσει» με ψυχαναγκαστικά post it – τις σκέψεις μου ξεκινώντας από τα γκρι πλακάκια της κουζίνας, για πάτωμα-κάτοψη, αντ’ αυτού με φωτογραφίζω σε κάθε γωνιά του σπιτιού μου και χωρίς δεύτερες σκέψεις.
Η μετακόμιση από την Πάτρα στην Αθήνα άλλαξε τον τρόπο που φωτογραφίζεις ή απλώς άλλαξε αυτά που είχες μπροστά σου;
Νομίζω πως με τους ρυθμούς ζωής εδώ στην Αθήνα, έμαθα να «παρατηρώ» τους ανθρώπους εκεί έξω λίγο περισσότερο. Μεγαλώνοντας έτσι και αλλιώς γινόμαστε πιο νευρικοί, αγχωτικοί, και επιλεκτικά ανυπόμονοι, με μικρές αυτό- «ενέσιμες» παύσεις ανεμελιάς στο ενδιάμεσο. Δεν φωτογραφίζω όσο θα ήθελα στον δρόμο, ωστόσο στα φωτογραφικά μου αυτοπορτρέτα πια, διακρίνω πιο «άτσαλα» και απρόσεκτα κάδρα, είναι και αυτά τα «πρέπει» των (φωτογραφικών-τεχνικών) κανόνων που ιδανικά δεν θέλω στην ζωή μου έτσι και αλλιώς.
Τι κουβαλάς από την Πάτρα στη φωτογραφική σου ματιά;
Θα ήταν πιο εύκολο να σου απαντήσω τι μου λείπει κάθε φορά εδώ στα 30 τ.μ , οι φίλοι μου, τα καλοκαίρια στην Πάτρα και οι βόλτες μας. Έχω καιρό να φωτογραφίσω το «τετριμμένο» θάλασσες και ηλιοβασιλέματα μαζί τους και μακριά απ’ την τσιμεντούπολη.
Το βιβλίο το λες φωτογραφικό ημερολόγιο. Τι κάνει μια φωτογραφία ημερολογιακή;
Κάθε φωτογραφία και μόνο για τον δημιουργό της είναι προσωπικό ημερολόγιο. Γνωρίζει τις συνθήκες, την στιγμή και ανακαλεί μνήμες και συναισθήματα ανοίγοντας την εικόνα που κατασκεύασε ακόμη και χρόνια πριν. Ο θεατής πολλές φορές δεν μπορεί να αναγνωρίσει το πότε χρονικά ή υπό ποιες συνθήκες έχει τραβηχτεί μια φωτογραφία. Σκοπός του καλλιτέχνη είναι να «περάσει» το μήνυμα, και να προ(σ)καλέσει το συναίσθημα του στον θεατή, ανεξαρτήτως, τόπου, χώρου και χρόνου.
Ανάμεσα στη φωτογραφία και στο κείμενο, πού νιώθεις πιο εκτεθειμένος; Στο βλέμμα ή στη φράση;
Η φωτογραφία σε «εκθέτει» έτσι και αλλιώς, πολλές φορές το βλέμμα αρκεί από μόνο του χωρίς λεζάντες ή κείμενα. Τα κείμενα δεν «δυναμώνουν» απαραίτητα μια φωτογραφία, ο τρόπος γραφής μου για πολλούς θεωρείται ιδιαίτερος και ασαφής, οπότε οι σκέψεις μου μάλλον περισσότερο.
Αυτή η έκθεση άργησε επειδή δεν υπήρχε χρόνος ή επειδή έπρεπε πρώτα να είσαι έτοιμος να τη δεις κι εσύ;
Νομίζω δεν είσαι ποτέ έτοιμος γι’ αυτό. Το αρχείο ανανεώνεται με νέες εικόνες , ενώ παράλληλα κρατάς, η πετάς παλιές φωτογραφίες. Το «χτίσιμο» ενός πρότζεκτ θυμίζει πάζλ, βάζεις όλες τις εικόνες σε ένα μεγάλο τραπέζι και αρχίζεις να λειτουργείς μαζί τους σαν να είναι κομμάτια. Όταν οι εικόνες δεν συνομιλούν μεταξύ τους, ψάχνεις εκείνη τη λήψη κομμάτι που λείπει για να το ολοκληρώσεις ακόμη και μετά από χρόνια , ίσως και ποτέ.
Τι χρειάστηκε να δει ο Ιωάννης Τζανετέας στη δουλειά σου για να σε πείσει ότι ήρθε η ώρα;
Με τον Ιωάννη γνωριστήκαμε τυχαία στην κατάμεστη αίθουσα του ΠΟΦΠΑ χρόνια πριν, εγώ σαν μαθητής και αυτός ως εισηγητής στην ανάγνωση της φωτογραφίας. Έχει δει εκτυπωμένο μέρος της δουλειάς μου χρόνια πριν γίνουμε καλοί φίλοι, και ήταν βέβαιος πως θα έπρεπε να προχωρήσω στην δημιουργία ενός βιβλίου απ’ την πρώτη στιγμή. Έκτοτε μιλάμε, και βρισκόμαστε συχνά, έχουμε σχεδόν «μάθει» ο ένας τον άλλο, και μάλλον μου έδωσε το εφόδιο της φιλίας και χρόνο φυσικά, να εκφράσω και φωτογραφικά τον Γιώργο που ξέρει.
Είναι τελικά τα «30 τ.μ.» και μια ιστορία για τους ανθρώπους που σε ξεκολλάνε όταν εσύ αναβάλλεις;
Τα 30 τ.μ. είναι πολλές ιστορίες μαζί, περιγράφουν έναν αναβλητικό άνθρωπο, που αντιστέκεται ή προσπαθεί στο χάος εκεί έξω. Είναι ο φανταστικός μου χώρος το σπίτι, εκεί χτίζω ή γκρεμίζω τα «προσωπικά» τείχη μου. Σε αυτούς τους 4 τοίχους έχω βιώσει αρκετή μοναξιά, συντροφικότητα, ματαιώσεις, αναβολές , όμορφες στιγμές. Όλοι οι άνθρωποι εδώ μέσα και εκεί έξω κυρίως βοήθησαν ο καθ’ ένας με τον τρόπο του, να εξελιχθώ σε μία καλύτερη (ελπίζω) version του εαυτού μου. Ο χαρακτήρας μας δεν αλλάζει σίγουρα, «το μέσα μας» πάλι θαρρώ πως ναι ώρες και φορές.
Λίγες μέρες πριν ανοίξει η έκθεση, τι σε απασχολεί περισσότερο: πώς θα τη δουν οι άλλοι ή πώς θα νιώσεις εσύ βλέποντάς τους να τη βλέπουν;
Σου γράφω 2 μέρες πριν και μια ανάσα πριν το τελικό στήσιμο της έκθεσης. Χτες παραλάβαμε τα τελευταία κάδρα και μεγάλα τυπώματα, μένουν αρκετές εργατοώρες ώσπου όλο αυτό να πάρει την τελική του μορφή, θα ‘θελα να είμαι σίγουρα λιγότερο αγχωμένος, και να χαρώ περισσότερο τις στιγμές και την διαδικασία απ ‘ όλο αυτό. Άπαξ και στηθούν όλα στην ώρα τους, θα αρχίζω να συνειδητοποιώ, και να νιώθω τι έκανα. Βαθειά μέσα μου αναγνωρίζω την προσπάθεια χρόνων και αυτό μου αρκεί. Ελπίζω μόνο όσοι επισκεφθούν την έκθεση να νιώσουν ή έστω να ταυτιστούν ακόμη και στο ελάχιστο με τις εικόνες μου, να «συνδεθούν» με τον Γιώργο.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
