Η Ελλάδα μικραίνει και ακόμα μιλάμε σαν να έχουμε χρόνο
Οι νέοι αριθμοί της ΕΛΣΤΑΤ για τις γεννήσεις δεν περιγράφουν απλώς μια δημογραφική τάση. Περιγράφουν μια χώρα που δυσκολεύεται να κρατήσει τους νέους της, να στηρίξει τις οικογένειες και να πείσει τους ανθρώπους ότι μπορούν να κάνουν σχέδια ζωής.
Η Ελλάδα γέννησε λιγότερα παιδιά και το 2025. Μόλις 65.594 γεννήσεις ζώντων, δηλαδή 2.873 λιγότερες από την προηγούμενη χρονιά. Μείωση 4,2% μέσα σε έναν χρόνο. Ο αριθμός είναι ψυχρός, σχεδόν άβολος. Περνάει εύκολα ως στατιστικό στοιχείο, μπαίνει σε έναν πίνακα, διαβάζεται σε μια ανακοίνωση, σχολιάζεται για λίγες ώρες και μετά χάνεται μέσα στον επόμενο θόρυβο της επικαιρότητας.
Πίσω από αυτόν τον αριθμό υπάρχει κάτι πολύ πιο βαθύ από μια καταγραφή της ΕΛΣΤΑΤ. Υπάρχει μια χώρα που μικραίνει. Υπάρχουν σχολεία που στο μέλλον θα έχουν λιγότερα παιδιά. Υπάρχουν χωριά που θα σβήνουν πιο γρήγορα. Υπάρχουν πόλεις που θα γερνούν χωρίς να το καταλαβαίνουν αμέσως. Υπάρχουν άνθρωποι που θα ήθελαν να κάνουν οικογένεια, αλλά βάζουν τη ζωή τους σε αναμονή γιατί ο μήνας δεν βγαίνει, το σπίτι δεν βρίσκεται, ο μισθός δεν φτάνει, η σταθερότητα μοιάζει σχεδόν πολυτέλεια.
Το δημογραφικό στην Ελλάδα συζητιέται συχνά με έναν τρόπο βολικό και επιφανειακό. Σαν να φταίει μια αφηρημένη «νοοτροπία», σαν να ξύπνησαν ξαφνικά οι νέοι άνθρωποι και αποφάσισαν ότι δεν θέλουν παιδιά, δεσμεύσεις, οικογένεια, ευθύνη. Αυτή η ανάγνωση είναι εύκολη, επειδή απαλλάσσει τους πάντες από τις δύσκολες απαντήσεις. Μετατρέπει ένα κοινωνικό και οικονομικό πρόβλημα σε ατομική επιλογή. Κουνάει το δάχτυλο σε μια γενιά που μεγάλωσε με κρίσεις, ακρίβεια, ενοίκια στον Θεό, δουλειές με αβέβαιο ωράριο και μισθούς που συχνά τελειώνουν πριν τελειώσει ο μήνας.
Διαβάστε επίσης: Γεννήσεις: Η Ελλάδα μικραίνει ξανά – 2.873 λιγότερα παιδιά μέσα σε έναν χρόνο, ποια περιφέρεια είναι η εξαίρεση
Τα στοιχεία για τις ηλικίες των μητέρων λένε πολλά. Σε σχέση με το 2015, οι μεγαλύτερες μειώσεις στις γεννήσεις καταγράφονται στις ηλικίες 30 έως 34 ετών, 25 έως 29 ετών και 35 έως 39 ετών. Δηλαδή ακριβώς στις ηλικίες όπου κάποτε μια οικογένεια ξεκινούσε πιο φυσικά, πιο αυτονόητα, με λιγότερο φόβο. Σε σύγκριση με το 2005, η πτώση στις ηλικίες 25 έως 29 ετών είναι ακόμη πιο έντονη. Αντίθετα, αυξάνονται οι γεννήσεις στις ηλικίες 40 έως 44 και 45 έως 49 ετών.
Αυτό δεν δείχνει απλώς ότι η μητρότητα μετακινείται ηλικιακά. Δείχνει ότι η ζωή καθυστερεί. Οι σπουδές κρατούν περισσότερο, η δουλειά σταθεροποιείται αργά, το σπίτι γίνεται δύσκολη υπόθεση, η απόφαση για παιδί έρχεται όταν έχουν ήδη περάσει πολλά χρόνια αναμονής. Και για αρκετούς δεν έρχεται ποτέ, όχι επειδή δεν υπήρξε επιθυμία, αλλά επειδή η επιθυμία συγκρούστηκε με την πραγματικότητα.
Η μείωση των γεννήσεων στις 12 από τις 13 περιφέρειες κάνει την εικόνα ακόμη πιο βαριά. Η Αττική, η Κεντρική Μακεδονία και η Πελοπόννησος καταγράφουν τις μεγαλύτερες απώλειες σε απόλυτους αριθμούς. Μόνη εξαίρεση η Κρήτη, με μικρή αύξηση. Το πρόβλημα λοιπόν απλώνεται σχεδόν παντού. Δεν αφορά μόνο τις απομακρυσμένες περιοχές, ούτε μόνο τα χωριά, ούτε μόνο τις περιφέρειες που έχασαν πληθυσμό τα προηγούμενα χρόνια. Αγγίζει τον κορμό της χώρας.
Και όμως, η δημόσια συζήτηση για το δημογραφικό συχνά εξαντλείται σε επιδόματα, εξαγγελίες και ευχές. Χρειάζονται φυσικά μέτρα στήριξης. Χρειάζονται οικονομικές ανάσες. Χρειάζονται πολιτικές για τη στέγη, τη μητρότητα, την εργασία, τους παιδικούς σταθμούς, την υγεία, την περιφέρεια. Χρειάζεται όμως πρώτα να ειπωθεί καθαρά ότι κανένα ζευγάρι δεν αποφασίζει να κάνει παιδί επειδή άκουσε μια ωραία ομιλία. Κανένας νέος άνθρωπος δεν χτίζει ζωή πάνω σε αβεβαιότητα, εξουθένωση και λογαριασμούς που συσσωρεύονται.
Μια χώρα που θέλει παιδιά οφείλει να κάνει χώρο για αυτά πριν γεννηθούν. Στο εισόδημα των γονιών τους. Στον χρόνο τους. Στο σπίτι τους. Στην εργασία τους. Στις πόλεις τους. Στο αίσθημα ότι η επόμενη μέρα δεν θα είναι κάθε φορά μια μάχη επιβίωσης.
Το δημογραφικό δεν θα λυθεί με ενοχές. Ούτε με νοσταλγία για μια Ελλάδα που δεν υπάρχει πια. Θα λυθεί, αν λυθεί, με σοβαρή πολιτική και με ειλικρίνεια. Με την παραδοχή ότι οι άνθρωποι δεν κάνουν οικογένειες μέσα σε κενό αέρος. Κάνουν οικογένειες όταν νιώθουν ότι μπορούν να σταθούν, να αντέξουν, να σχεδιάσουν, να μην καταρρεύσουν στην πρώτη δυσκολία.
Οι 65.594 γεννήσεις του 2025 είναι κάτι περισσότερο από ένας χαμηλός αριθμός. Είναι μια προειδοποίηση χωρίς φωνές. Μια εικόνα από το μέλλον που πλησιάζει αργά, αλλά σταθερά. Λιγότερα παιδιά σήμερα σημαίνει διαφορετική κοινωνία αύριο. Άλλο σχολείο, άλλη αγορά εργασίας, άλλο ασφαλιστικό, άλλη περιφέρεια, άλλη καθημερινότητα.
Η Ελλάδα μικραίνει. Το ξέρουμε πια. Το βλέπουμε στους αριθμούς, στις τάξεις, στα χωριά, στις οικογένειες, στις συζητήσεις των νέων ανθρώπων που λένε «κάποτε» και εννοούν «όταν θα μπορούμε». Το ερώτημα είναι πόσο ακόμα θα κάνουμε ότι έχουμε χρόνο.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
