Η μουσική έφυγε από το MTV και το MTV μετακόμισε στο κινητό μας

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

Λίγο πριν σβήσει το σήμα του MTV Music στη Βρετανία, στην οθόνη εμφανίστηκε μια μικρή τηλεόραση που ανατινάζεται. Το «Video Killed the Radio Star» των Buggles επελέγη ως τελευταίο βιντεοκλίπ, όπως ακριβώς είχε επιλεγεί για την πρώτη μετάδοση του αμερικανικού MTV το 1981.

Ο κύκλος έκλεισε με μια ειρωνεία σχεδόν υπερβολικά καλοστημένη. Το MTV αποχαιρέτησε τη μουσική τηλεόραση με το τραγούδι που είχε αναγγείλει την άφιξή της. Το βιντεοκλίπ, όμως, είχε ήδη εγκαταλείψει το κανάλι και είχε απλωθεί στο YouTube, στο TikTok, στις συναυλίες, στη μόδα και σε κάθε οθόνη που χωρά στην παλάμη μας.

Τα MTV Music, MTV 80s, MTV 90s, Club MTV και MTV Live σταμάτησαν να εκπέμπουν στη Βρετανία και την Ιρλανδία στο τέλος του 2025, ενώ αντίστοιχες διακοπές ακολούθησαν και σε άλλες χώρες. Το βασικό MTV παρέμεινε στον αέρα με ψυχαγωγικά προγράμματα και reality, αλλά η σχέση του με τη μουσική είχε αλλάξει προ πολλού. The Guardian

Το MTV έχασε το πρόγραμμα, κράτησε τη γραμματική

Το MTV ξεκίνησε στις ΗΠΑ την 1η Αυγούστου 1981, με το «Video Killed the Radio Star» και μια απλή υπόσχεση: η μουσική θα αποκτούσε μόνιμη θέση στην τηλεοπτική εικόνα. History

Από εκείνη τη στιγμή, ένα τραγούδι χρειαζόταν κάτι περισσότερο από δυνατό ρεφρέν. Χρειαζόταν πρόσωπο, σώμα, κίνηση, χρώμα και μια εικόνα που θα μπορούσε να αναγνωριστεί μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.

Η Madonna κατάλαβε νωρίς ότι κάθε νέο άλμπουμ μπορούσε να συνοδεύεται από διαφορετική περσόνα. Ο Michael Jackson αντιμετώπισε το βιντεοκλίπ σαν κινηματογραφική παραγωγή. Οι Duran Duran έκαναν τα εξωτικά τοπία, τα γρήγορα μοντάζ και την πολυτέλεια μέρος του ήχου τους. Η pop άρχισε να κατασκευάζει κόσμους αντί να παρουσιάζει απλώς τραγούδια.

Αυτή η γραμματική βρίσκεται σήμερα παντού. Το εντυπωσιακό πρώτο δευτερόλεπτο, η άμεση αναγνωρισιμότητα, η επανάληψη, το βλέμμα στην κάμερα και η μεταμόρφωση του καλλιτέχνη σε ολοκληρωμένο οπτικό προϊόν αποτελούν βασικούς κανόνες των social media.

Ακόμη και ο άνθρωπος που ανεβάζει ένα σύντομο βίντεο από την καθημερινότητά του χρησιμοποιεί, συχνά χωρίς να το γνωρίζει, τεχνικές που κάποτε ανήκαν αποκλειστικά στα βιντεοκλίπ: επιλεγμένο τραγούδι, γρήγορο μοντάζ, styling, χορογραφημένη κίνηση και σαφή εικόνα για το πώς θέλει να τον δουν.

Από τη βαριά rotation στη For You Page

Στο MTV, οι VJs και οι υπεύθυνοι προγράμματος αποφάσιζαν ποιο βίντεο θα μεταδοθεί και πόσες φορές θα επαναληφθεί. Η περίφημη «βαριά rotation» μπορούσε να μετατρέψει έναν καλλιτέχνη σε σταρ, επειδή τον έβαζε ξανά και ξανά μπροστά στο ίδιο τεράστιο κοινό.

Στο TikTok και στο YouTube, τη θέση του προγράμματος πήρε η εξατομικευμένη ροή. Κάθε χρήστης βλέπει μια διαφορετική ακολουθία εικόνων, ενώ ένα τραγούδι μπορεί να φτάσει παντού χωρίς να μεταδοθεί ποτέ ολόκληρο.

Μερικά δευτερόλεπτα αρκούν: μια χορευτική κίνηση, ένας στίχος, η σκηνή μιας σειράς, ένα meme. Το κοινό παίρνει το τραγούδι, το κόβει, το σχολιάζει και το εντάσσει σε δικές του εικόνες. Ο θεατής του MTV περίμενε να δει το βίντεο. Ο σημερινός χρήστης γίνεται μέρος του.

Η εξουσία άλλαξε επίσης χέρια. Το MTV δημιουργούσε επιτυχίες μέσα από την επιλογή και την επανάληψη. Οι πλατφόρμες μετρούν κάθε πάτημα, κάθε παραμονή του βλέμματος και κάθε κοινοποίηση. Η παλιά λίστα αναπαραγωγής είχε ανθρώπινα ονόματα πίσω της. Η σημερινή For You Page γνωρίζει το κοινό της έναν χρήστη τη φορά.

Η τελευταία κοινή οθόνη

Η νοσταλγία για το MTV κρύβει μια απώλεια που δεν αφορά την ποιότητα των παλιών βιντεοκλίπ. Αφορά τη σπανιότητα μιας κοινής εικόνας.

Μια πρεμιέρα μπορούσε να καθηλώσει εκατομμύρια θεατές μπροστά στο ίδιο βίντεο. Την επόμενη ημέρα όλοι μιλούσαν για την ίδια εμφάνιση, την ίδια χορογραφία και το ίδιο σοκαριστικό πλάνο. Το MTV δεν έδειχνε απλώς την pop κουλτούρα· της έδινε έναν κεντρικό τόπο συνάντησης.

Οι σημερινές πλατφόρμες προσφέρουν ασύγκριτα περισσότερες επιλογές. Μαζί τους ήρθε και μια πιο κατακερματισμένη μνήμη: διαφορετικές ροές, μικρότεροι κόσμοι και επιτυχίες που μπορεί να συγκεντρώνουν δισεκατομμύρια προβολές χωρίς να έχουν ιδωθεί ποτέ με τον ίδιο τρόπο.

Τα μουσικά κανάλια του MTV έσβησαν αφού είχαν ολοκληρώσει τη δουλειά τους. Έμαθαν στη μουσική να κοιτάζει την κάμερα και στο κοινό να ακούει με τα μάτια.

Το τηλεκοντρόλ τα εγκατέλειψε. Ο αντίχειράς μας συνεχίζει τη δουλειά τους.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News