Η πτήση που έφυγε από την Αθήνα και δεν έφτασε ποτέ στο Παρίσι
Πενήντα χρόνια μετά, νέα αρχεία ανοίγουν ξανά την υπόθεση της Air France 139: την αεροπειρατεία που ξεκίνησε λίγο μετά την απογείωση από την Αθήνα και κατέληξε στην επιχείρηση διάσωσης στο Εντέμπε.
Στις 27 Ιουνίου 1976, η πτήση 139 της Air France απογειώθηκε από την Αθήνα με προορισμό το Παρίσι. Δεν έφτασε ποτέ εκεί.
Λίγο μετά την αναχώρηση από το Ελληνικό, τέσσερις αεροπειρατές πήραν τον έλεγχο του αεροσκάφους. Η πτήση, που είχε ξεκινήσει από το Τελ Αβίβ και είχε κάνει την προγραμματισμένη στάση της στην ελληνική πρωτεύουσα, άλλαξε πορεία. Πρώτα οδηγήθηκε στη Λιβύη για ανεφοδιασμό και στη συνέχεια στο αεροδρόμιο του Εντέμπε, στην Ουγκάντα.
Μισό αιώνα αργότερα, η ιστορία επιστρέφει στο προσκήνιο. Το Ισραήλ δημοσιοποίησε απόρρητα έγγραφα για την επιχείρηση διάσωσης των ομήρων, ανοίγοντας ξανά έναν φάκελο που είχε καταγραφεί κυρίως μέσα από την εικόνα της θεαματικής στρατιωτικής εφόδου.
Τα νέα στοιχεία δείχνουν κάτι πιο σύνθετο: συσκέψεις, πιέσεις, φόβο, διαπραγματεύσεις, εναλλακτικά σενάρια και μια κυβέρνηση που μέχρι την τελευταία στιγμή ζύγιζε το ενδεχόμενο μιας επιχείρησης χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Η αεροπειρατεία μετά την Αθήνα
Η πτήση 139 είχε ξεκινήσει από το Τελ Αβίβ, με τελικό προορισμό το Παρίσι. Στην Αθήνα επιβιβάστηκαν νέοι επιβάτες. Ανάμεσά τους και οι τέσσερις αεροπειρατές: δύο Παλαιστίνιοι και δύο Γερμανοί, που συνδέονταν με το Λαϊκό Μέτωπο για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης – Εξωτερικές Επιχειρήσεις και τη γερμανική οργάνωση Revolutionäre Zellen.
Λίγο μετά την απογείωση, το αεροπλάνο βρέθηκε στα χέρια τους. Οι αεροπειρατές απαίτησαν την απελευθέρωση κρατουμένων σε διάφορες χώρες και απείλησαν ότι θα εκτελούσαν ομήρους εάν τα αιτήματά τους δεν γίνονταν δεκτά.
Στο Εντέμπε, οι επιβάτες μεταφέρθηκαν στο παλιό τερματικό του αεροδρομίου. Η Ουγκάντα βρισκόταν τότε υπό τον Ίντι Αμίν και, σύμφωνα με τις διεθνείς καταγραφές της υπόθεσης, δυνάμεις του καθεστώτος στήριξαν τους αεροπειρατές. Αρκετοί επιβάτες αφέθηκαν σταδιακά ελεύθεροι. Οι Ισραηλινοί και Εβραίοι όμηροι παρέμειναν κρατούμενοι.
Η κρίση είχε πια γίνει διεθνές θρίλερ.
Τα μυστικά αρχεία και τα διλήμματα
Η ιστορία του Εντέμπε έχει μείνει στη μνήμη ως μια επιχείρηση απόλυτης αποφασιστικότητας. Τα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα, όμως, δείχνουν ότι η πραγματικότητα ήταν πιο δύσκολη.
Σύμφωνα με το Associated Press, η ομάδα του τότε πρωθυπουργού του Ισραήλ Γιτζάκ Ράμπιν αρχικά επέμενε στη γραμμή της μη διαπραγμάτευσης με τους αεροπειρατές. Όσο περνούσαν οι ημέρες, όμως, η πίεση από τις οικογένειες των ομήρων μεγάλωνε και η ισραηλινή πλευρά άρχισε να εξετάζει παράλληλα περισσότερα από ένα σενάρια.
Από τη μία πλευρά υπήρχε η γαλλική διαπραγματευτική προσπάθεια με την Ουγκάντα. Από την άλλη, ο στρατιωτικός σχεδιασμός προχωρούσε: συλλογή πληροφοριών, σχέδια του αεροδρομίου, προετοιμασία μεταγωγικών αεροσκαφών και μια πιθανή νυχτερινή έφοδος σε απόσταση περίπου 4.000 χιλιομέτρων.
Αυτό κάνει τα νέα αρχεία ενδιαφέροντα. Δεν καταργούν τον μύθο του Εντέμπε. Τον κάνουν πιο ανθρώπινο. Πίσω από την εικόνα των κομάντος υπήρχαν άνθρωποι που μετρούσαν χρόνο, πολιτικό κόστος, ζωές ομήρων και τον κίνδυνο μιας αποτυχίας που θα μπορούσε να έχει καταστροφικές συνέπειες.
Η νύχτα της επιχείρησης
Η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε τη νύχτα της 3ης προς 4η Ιουλίου 1976. Ισραηλινά μεταγωγικά αεροσκάφη πέταξαν μέχρι την Ουγκάντα, μεταφέροντας τις ειδικές δυνάμεις που θα επιχειρούσαν στο αεροδρόμιο του Εντέμπε.
Η έφοδος κράτησε λιγότερο από μία ώρα. Οι περισσότεροι όμηροι διασώθηκαν. Τρεις όμηροι σκοτώθηκαν, όπως και ο Ισραηλινός αξιωματικός Γιονατάν Νετανιάχου, διοικητής της ομάδας κρούσης και αδελφός του σημερινού πρωθυπουργού του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου. Σκοτώθηκαν επίσης οι αεροπειρατές και Ουγκαντοί στρατιώτες.
Η επιχείρηση πέρασε στην ιστορία ως Επιχείρηση Εντέμπε, Επιχείρηση Κεραυνός και αργότερα ως Επιχείρηση Γιονατάν, στη μνήμη του αξιωματικού που σκοτώθηκε. Για το Ισραήλ έγινε σύμβολο στρατιωτικής τόλμης. Για τη διεθνή πολιτική, έμεινε ως υπόθεση με δύσκολα ερωτήματα: πότε διαπραγματεύεται ένα κράτος, πότε χτυπά, ποιο ρίσκο θεωρεί αποδεκτό όταν υπάρχουν όμηροι.
Το ελληνικό αποτύπωμα
Στην Ελλάδα, η υπόθεση συχνά αναφέρεται μόνο ως μια διεθνής ιστορία που συνέβη μακριά. Κι όμως, η κρίσιμη καμπή της διαδρομής είχε ελληνική αφετηρία.
Η πτήση 139 δεν έγινε γνωστή επειδή σταμάτησε στην Αθήνα. Έγινε γνωστή επειδή μετά την Αθήνα δεν συνέχισε ποτέ για το Παρίσι. Από εκεί άρχισε το δεύτερο, μοιραίο σκέλος μιας διαδρομής που θα έφτανε μέχρι την Ουγκάντα και θα έμπαινε στα βιβλία της σύγχρονης ιστορίας.
Πενήντα χρόνια μετά, τα αρχεία ξαναφέρνουν στην επιφάνεια όχι μόνο την επιχείρηση, αλλά και την αγωνία πριν από αυτή. Την εβδομάδα που μια πτήση έγινε παγκόσμια κρίση. Την απόφαση που πάρθηκε μέσα σε πίεση χρόνου. Και την ιστορία που ξεκίνησε λίγο μετά από μια απογείωση στην Αθήνα.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
