Η στοίβα που μας κοιτάζει: Γιατί αγοράζουμε βιβλία που δεν προλαβαίνουμε να διαβάσουμε
Τα αδιάβαστα βιβλία στο κομοδίνο, στο γραφείο ή στο ράφι δεν είναι απλώς εκκρεμότητες. Είναι μικρές υποσχέσεις που δώσαμε στον εαυτό μας: ότι κάποια στιγμή θα βρούμε χρόνο, ησυχία και διάθεση να επιστρέψουμε στην ανάγνωση.
Υπάρχει σε πολλά σπίτια μια στοίβα βιβλίων που μεγαλώνει σιωπηλά. Στο κομοδίνο, δίπλα στο κρεβάτι. Σε μια γωνιά του γραφείου. Πάνω σε μια πολυθρόνα που κάποτε προοριζόταν για διάβασμα και τώρα κρατάει μόνιμα τρεις νουβέλες, ένα δοκίμιο, δύο μυθιστορήματα και εκείνο το βιβλίο που αγοράστηκε «για τις διακοπές» πριν από τρία καλοκαίρια.
Τα βιβλία αυτά έχουν μια παράξενη παρουσία. Δεν κάνουν θόρυβο, δεν απαιτούν τίποτα, δεν στέλνουν ειδοποιήσεις. Κι όμως, κάθε τόσο, τα βλέπεις και θυμάσαι. Ότι ήθελες να διαβάσεις περισσότερο. Ότι κάποια στιγμή είχες ενθουσιαστεί με έναν τίτλο, μια παρουσίαση, ένα εξώφυλλο, μια σύσταση φίλου. Ότι μπήκες σε ένα βιβλιοπωλείο για «μια ματιά» και βγήκες με σακούλα.
Η στοίβα με τα αδιάβαστα βιβλία είναι από τις πιο γνώριμες μικρές ενοχές των ανθρώπων που αγαπούν την ανάγνωση. Μόνο που, αν το σκεφτεί κανείς καλύτερα, δεν είναι ακριβώς ενοχή. Είναι επιθυμία που περιμένει τη σειρά της.
Αγοράζουμε χρόνο, όχι μόνο βιβλία
Όταν αγοράζουμε ένα βιβλίο, σπάνια αγοράζουμε μόνο χαρτί, σελίδες και εξώφυλλο. Αγοράζουμε μια πιθανή ώρα ησυχίας. Ένα βράδυ χωρίς κινητό. Ένα Σαββατοκύριακο που θα κυλήσει πιο αργά. Μια εκδοχή του εαυτού μας που κάθεται σε μια καρέκλα, ανοίγει το βιβλίο και μένει εκεί, χωρίς να σηκωθεί σε δέκα λεπτά για κάτι επείγον.
Διαβάστε επίσης: Μουντιάλ στο ράφι: Βιβλία για το ποδόσφαιρο πριν από τη μεγάλη σέντρα
Γι’ αυτό και η αγορά βιβλίων έχει δική της χαρά, ανεξάρτητη από την ανάγνωση. Το ξεφύλλισμα, η μυρωδιά, η επιλογή, η επιστροφή στο σπίτι με το βιβλίο στην τσάντα. Είναι μια μικρή τελετουργία. Μια δήλωση ότι ακόμη θέλουμε να είμαστε άνθρωποι που διαβάζουν, ακόμη κι αν η καθημερινότητα συχνά μας τραβάει από το μανίκι.
Το πρόβλημα αρχίζει μετά. Το βιβλίο μπαίνει στο κομοδίνο. Πάνω σε ένα άλλο. Μετά έρχεται και τρίτο. Έπειτα ένα δώρο. Ένα δανεικό. Ένα που αγοράστηκε επειδή «αυτό πρέπει να το διαβάσω». Και κάπως έτσι η στοίβα αποκτά ύψος, βάρος και βλέμμα.
Το κινητό κερδίζει τις κουρασμένες ώρες
Η ανάγνωση θέλει έναν μικρό κόπο. Όχι μεγάλο, αλλά υπαρκτό. Θέλει να μπεις σε ρυθμό, να κρατήσεις τη σκέψη σου σε μια σελίδα, να αφήσεις τον νου να ακολουθήσει μια φράση μέχρι το τέλος της.
Το κινητό, πάλι, ζητάει λιγότερα. Ένα δάχτυλο. Ένα σκρολάρισμα. Μια σειρά από εικόνες, βίντεο, μηνύματα, ειδοποιήσεις. Μετά από μια δύσκολη μέρα, πολλές φορές το σώμα διαλέγει το πιο εύκολο. Ο άνθρωπος που είχε αποφασίσει να διαβάσει «λίγες σελίδες πριν κοιμηθεί» πιάνει το κινητό «για πέντε λεπτά» και ξυπνά μισή ώρα αργότερα με το βιβλίο ακόμη κλειστό δίπλα του.
Δεν χρειάζεται ηθικολογία εδώ. Οι μέρες είναι γεμάτες. Η συγκέντρωση έχει γίνει ακριβή. Η οθόνη έχει εκπαιδεύσει το μυαλό να πηδάει από το ένα ερέθισμα στο άλλο. Το βιβλίο ζητά το αντίθετο: να μείνεις.
Τα βιβλία που αγοράζουμε για τον άνθρωπο που θέλουμε να είμαστε
Κάθε στοίβα αδιάβαστων βιβλίων λέει κάτι για εκείνον που την έφτιαξε. Άλλος αγοράζει ιστορικά δοκίμια και τα αφήνει να περιμένουν σαν προσωπική υπόσχεση σοβαρότητας. Άλλος γεμίζει το ράφι με μυθιστορήματα που θα διαβάσει «μόλις ηρεμήσει». Άλλος αγοράζει ποίηση για τις στιγμές που θα έχει περισσότερη σιωπή. Άλλος crime για τις διακοπές που αργούν.
Υπάρχουν βιβλία που αγοράζουμε επειδή θέλουμε πραγματικά να τα διαβάσουμε. Υπάρχουν και βιβλία που αγοράζουμε επειδή μας αρέσει η ιδέα του εαυτού μας που τα διαβάζει. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό. Τα βιβλία λειτουργούν συχνά σαν μικροί καθρέφτες. Δείχνουν τις περιέργειές μας, τις φιλοδοξίες μας, τις ελλείψεις μας, τις φάσεις που περνάμε.
Η στοίβα, με άλλα λόγια, δεν είναι μόνο καθυστέρηση. Είναι και χάρτης. Δείχνει προς τα πού θέλαμε να πάμε, ακόμη κι αν δεν ξεκινήσαμε ακόμη.
Η αδιάβαστη βιβλιοθήκη έχει κι αυτή αξία
Υπάρχει μια παρηγορητική σκέψη για όσους κοιτούν τα αδιάβαστα βιβλία τους με τύψεις: μια βιβλιοθήκη δεν χρειάζεται να αποτελείται μόνο από βιβλία που έχουμε ήδη τελειώσει. Χρειάζεται και βιβλία που μας περιμένουν.
Το αδιάβαστο βιβλίο κρατά ανοιχτή μια δυνατότητα. Κάποια στιγμή μπορεί να έρθει η κατάλληλη ώρα γι’ αυτό. Ένα βιβλίο που σήμερα μοιάζει βαρύ, σε έξι μήνες μπορεί να είναι ακριβώς αυτό που χρειαζόμαστε. Ένα μυθιστόρημα που ξεκίνησε και εγκαταλείφθηκε μπορεί αργότερα να ανοίξει με άλλον τρόπο. Υπάρχουν βιβλία που μας διαλέγουν καθυστερημένα.
Ίσως γι’ αυτό οι αναγνώστες δυσκολεύονται τόσο να αποχωριστούν ακόμη και βιβλία που δεν έχουν αγγίξει ποτέ. Δεν κρατούν μόνο αντικείμενα. Κρατούν πιθανότητες.
Μια στοίβα χωρίς ντροπή
Ίσως το πιο τίμιο που μπορούμε να κάνουμε με τα αδιάβαστα βιβλία μας είναι να σταματήσουμε να τα βλέπουμε σαν αποτυχία. Δεν χρειάζεται κάθε βιβλίο που αγοράστηκε να διαβαστεί αμέσως. Δεν χρειάζεται κάθε αναγνωστική επιθυμία να εκτελεστεί με πειθαρχία.
Μπορούμε, βέβαια, να βοηθήσουμε λίγο τον εαυτό μας. Να αφήσουμε κοντά μας ένα μόνο βιβλίο αντί για δώδεκα. Να διαβάζουμε δέκα σελίδες χωρίς στόχο. Να δεχτούμε ότι κάποια βιβλία θα περιμένουν και κάποια άλλα θα φύγουν από τη βιβλιοθήκη για να βρουν άλλον αναγνώστη. Να μην αντιμετωπίζουμε την ανάγνωση σαν αγώνα παραγωγικότητας.
Γιατί το βιβλίο δεν είναι υποχρέωση. Ακόμη κι όταν μας κοιτάζει από τη στοίβα, ακόμη κι όταν μας θυμίζει ότι το αφήσαμε πίσω, υπάρχει εκεί για έναν πιο απλό λόγο: επειδή κάποτε κάτι μέσα μας το διάλεξε.
Και αυτό, από μόνο του, λέει κάτι. Ότι μέσα στον θόρυβο, στην κούραση, στις οθόνες και στις μέρες που τρέχουν, υπάρχει ακόμη ένας άνθρωπος που μπαίνει σε βιβλιοπωλείο, διαλέγει ένα βιβλίο και σκέφτεται: «Αυτό θέλω να το διαβάσω». Μπορεί να αργήσει. Αλλά η στοίβα θα περιμένει.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
