Ίρις Καραγιάν: «Υπάρχουν αντίπαλοι αλλά δεν τους βλέπουμε»
Η χορογράφος φέρνει το «Kill the Movement» στο Dansarte της Πάτρας και μιλά για τις μάχες με αόρατους αντιπάλους, την οργή που εκφράζουμε στις οθόνες και τη στιγμή που αποφασίζουμε να αντιδράσουμε.
Η Ίρις Καραγιάν ξεκίνησε το «Kill the Movement» από τις εικόνες και τις φράσεις που κατέκλυζαν το διαδίκτυο το 2024. Την απασχολούσε ο ρυθμός του σκρολαρίσματος και η αίσθηση απειλής που άφηνε πίσω του ο καταιγισμός των εικόνων. Στη σκηνή, δύο ερμηνευτές μάχονται με αντιπάλους που δεν βλέπουμε.
Η χορογράφος και ιδρυτικό μέλος της ομάδας ΖΗΤΑ φέρνει το έργο το Σάββατο 31 Οκτωβρίου στο Dansarte της Πάτρας, με τον Μάνο Κότσαρη και την Παγώνα Μπουλμπασάκου. Αφήνει στον θεατή τον χώρο να φανταστεί ποιος βρίσκεται απέναντί τους και να δώσει τη δική του ερμηνεία στη σύγκρουση.
Στη συζήτησή μας, η Ίρις Καραγιάν μιλά για τη στιγμή που αποφασίζουμε να αντιδράσουμε σε όσα μας καταπιέζουν και για το πώς μπορεί ο χορός να αποκτήσει σταθερή σχέση με το κοινό. Προτείνει να μπει σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης και να δημιουργηθούν Δημοτικά Περιφερειακά Κέντρα Χορού. Η πρόσκλησή της απευθύνεται και σε όσους αισθάνονται ότι δεν έχουν τις γνώσεις για να παρακολουθήσουν χορό: η περιέργεια και οι ερωτήσεις τους έχουν θέση στην παράσταση.
Τι σας έκανε να ξεκινήσετε το «Kill the Movement»; Θυμάστε μια συγκεκριμένη εικόνα ή εμπειρία που επέμενε μέσα σας και έγινε η αφετηρία της παράστασης;
Το Kill the Movement είναι κατά κάποιο τρόπο το τρίτο μέρος μιας τριλογίας: έρχεται μετά το My Mind Like the Sky και το Ποιά είναι τα σώματα της εποχής μας; Και τα τρία έργα περιλαμβάνουν κείμενο που προβάλλεται με τη μορφή βίντεο, ενώ το Kill the Movement διαπλέκει και συνθέτει επιπλέον αρχειακά υλικά, βίντεο και φωτογραφίες με λέξεις και φράσεις από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αφετηρία του έργου ήταν εικόνες και φράσεις που επικρατούσαν στο διαδίκτυο εκείνη την περίοδο (2024), ο ρυθμός του scrolling και των εναλλαγών στα social media και το βίωμα που τελικά καλλιεργούν στον δέκτη: κατακλυσμό εικόνων, συνονθύλευμα εντυπώσεων, καταστροφής, απειλής κτλ. Αυτή η εμπειρία άρχισε να γίνεται ολοένα και πιο έντονη προμηνύοντας μια γενικευμένη δυστοπία.
«Σκότωσε την κίνηση»: γιατί επιλέξατε έναν τίτλο που μοιάζει να στρέφεται εναντίον της ίδιας της τέχνης σας;
Ο τίτλος ήρθε στην πορεία της δημιουργίας του έργου. Ήρθε για να εκφράσει μια επιμονή και μια έντονη πρόθεση να σταματήσει αυτό που συμβαίνει, να τελειώνουμε – να το σκοτώσουμε – για να έρθει κάτι νέο. Ο τίτλος λειτουργεί αλληγορικά.
Διαβάστε επίσης: Kill the Movement: Η βία της οθόνης περνά στο σώμα – Η Ίρις Καραγιάν στην Πάτρα
Οι δύο χορευτές μάχονται με αντιπάλους που δεν βλέπουμε, σε ένα περιβάλλον που θυμίζει βιντεοπαιχνίδι. Τι σας επέτρεψε να εξερευνήσετε αυτή η μάχη χωρίς έναν ορατό αντίπαλο;
Είναι μια παράσταση χορού που εστιάζει στην κατάσταση των ερμηνευτών που προκύπτει μέσα από τις αισθήσεις και τη σωματικότητα που δημιουργούν και μέσα από τη δραματουργική εξέλιξη. Η σκηνική συνθήκη του έργου είναι αφαιρετική: οι ερμηνευτές βρίσκονται σε ένα φανταστικό πεδίο μάχης, υπάρχουν αντίπαλοι αλλά δεν τους βλέπουμε. Είναι συνειδητή απόφαση να μην υπάρχει ορατός αντίπαλος στην παράσταση, ο στόχος είναι να παρουσιάσουμε στο θεατή μια συνθήκη, να δώσουμε το χώρο και το χρόνο να συμπληρώσει με τη φαντασία και τη σκέψη του την αφήγηση, να αισθανθεί και να ερμηνεύσει την παράσταση με το δικό του τρόπο. Ο αντίπαλος μπορεί να είναι οτιδήποτε και πολλά πράγματα. Για μένα είναι σημαντικό να προτρέψω το κοινό να αναρωτηθεί, να συμπληρώσει τα κενά, να δώσει απαντήσεις, να φτιάξει προσωπικές αφηγήσεις.
Πώς μεταφράζεται μια εικόνα βίας ή μια φράση από τα κοινωνικά δίκτυα σε χορογραφία; Θα θέλατε να μας δώσετε ένα συγκεκριμένο παράδειγμα από τη δουλειά στις πρόβες;
Οι δυο ερμηνευτές έχουν ο καθένας το δικό του σκορ, τη δική του χορογραφία η οποία αποκαλύπτεται σε φάσεις μέσα στο έργο. Η παράσταση ακολουθεί μια συγκεκριμένη δομή: εξελίσσεται σε σκηνές με τα βίντεο να παρεμβάλλονται ανάμεσα. Δεν προσπαθήσαμε να μεταφράσουμε σε κίνηση ή χορογραφία τις εικόνες βίας ή τις φράσεις που προβάλλονται. Η σχέση μεταξύ τους προκύπτει λόγω της σύνθεσης, λόγω της δυναμικής και της εξέλιξης της δραματουργίας από τη μια σκηνή στην άλλη.
Όταν μεταφέρετε στη σκηνή αρχειακό υλικό που αφορά πραγματικά γεγονότα και ανθρώπους, πώς αποφασίζετε τι θα χρησιμοποιήσετε και τι θα αφήσετε έξω;
Προφανώς επιλέγω όσα με ενδιαφέρουν, με συγκινούν, με σοκάρουν, όσα με επηρεάζουν. Παίρνω χρόνο να τα συνθέσω, να τα συναρμολογήσω και παρατηρώ πως λειτουργούν δραματουργικά. Κάνω πολλές δοκιμές και σιγά σιγά ξεκαθαρίζει η κατεύθυνση στην οποία θέλω να πάω. Στην συγκεκριμένη παράσταση έχω αφήσει απέξω κάποια τοπικά/εθνικά γεγονότα και έχω συμπεριλάβει γεγονότα διεθνή.
Στο διαδίκτυο η οργή μπορεί να είναι έντονη αλλά και πολύ σύντομη. Σας απασχόλησε η απόσταση ανάμεσα στο να εκφράζουμε την αγανάκτησή μας και στο να κάνουμε κάτι γι’ αυτήν;
Ναι, αυτό γενικά απασχολεί. Πότε αποφασίζουμε να κάνουμε κάτι για όσα μας καταπιέζουν και μας περιορίζουν, ποιες είναι οι αντιστάσεις μας απέναντι στην αδικία, ποιες είναι οι συνήθειες μας και αν θέλουμε να τις αλλάξουμε. Είναι και θέμα κουλτούρας ο τρόπος που εκφράζουμε τη δυσαρέσκεια, τη διαμαρτυρία και τη αντίθεσή μας σε όσα συμβαίνουν.
Στο έργο οι ερμηνευτές φτάνουν στα όρια της αντοχής τους. Τι αλλάζει στην κίνηση όταν το σώμα κουράζεται πραγματικά και γιατί σας ενδιαφέρει να φτάσετε εκεί;
Ψάχνω, μαζί με τους ερμηνευτές, την αλήθεια στην κίνηση. Την ειλικρίνεια, την καθαρή πρόθεση, την εστιασμένη προσοχή, την ευρεία αντιληπτικότητα, την ρυθμισμένη παρουσία. Νους-σώμα-πνεύμα μαζί σε κάθε στιγμή. Οι ερμηνευτές έχουν αναπτύξει εργαλεία με τα οποία ρυθμίζουν τη σωματική τους κατάσταση: την ένταση, την ταχύτητα, το μέγεθος, τη δυναμική της κίνησης. Φορτίζουν και αποφορτίζουν αγγίζοντας τα όρια της αντοχής τους πολλές φορές. Φυσικά, έχουν προπονηθεί γι΄αυτό και το ελέγχουν καθολικά.
Τι ανακαλύψατε δουλεύοντας με τον Μάνο Κότσαρη και την Παγώνα Μπουλμπασάκου που δεν υπήρχε στον αρχικό σας σχεδιασμό;
Πάντα μαθαίνεις καινούργια πράγματα όταν δουλεύεις με νέους συνεργάτες. Χτίζεις μια μεθοδολογία, έναν τρόπο δουλειάς, έναν κοινό κώδικα.
Έχετε διδάξει κίνηση σε ανθρώπους με και χωρίς αναπηρία. Πώς έχει επηρεάσει αυτή η εμπειρία τον τρόπο με τον οποίο βλέπετε τα σώματα και δουλεύετε ως χορογράφος;
Με ενδιαφέρει να παρατηρώ τους διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους κινούνται τα άτομα: πως χορεύουν, από που κινούνται, τι τους κινεί, που εστιάζουν, τι επιλέγουν, πως σκέφτονται κ.α. Είναι αποκαλυπτικό όταν δουλεύεις με άτομα με μειωμένη όραση για παράδειγμα και αποκτάς κάποια πρόσβαση στην ενσώματη εμπειρία που έχουν. Νομίζω πως αυτό που μου έχει προσφέρει η εμπειρία της διδασκαλίας είναι η διατήρηση της περιέργειας όταν γνωρίζω και δουλεύω με νέα άτομα, η επιθυμία της παρατήρησης και εξοικείωσης με τους μοναδικούς τρόπους που κινείται το κάθε άτομο και η διατήρηση της στάσης του beginners mind (νοοτροπία του αρχάριου).
Τι θα λέγατε σε κάποιον που θέλει να έρθει στην παράσταση, αλλά διστάζει επειδή πιστεύει ότι χρειάζονται ειδικές γνώσεις για να παρακολουθήσει σύγχρονο χορό;
Θα έλεγα να μη διστάσει. Χρειαζόμαστε τα μάτια όλων των θεατών. Ο χορός δεν είναι μόνο για τους ειδικούς. Είναι μια γλώσσα που μπορεί να μιλήσει σε όλους. Το μόνο που χρειάζεται είναι η ενεργή θέαση, η περιέργεια και οι ερωτήσεις.
Η περιοδεία σάς φέρνει τώρα στην Πάτρα και στο Dansarte. Από όσα έχετε συναντήσει στις πόλεις όπου παρουσιάζετε το έργο, τι βοηθά πραγματικά να δημιουργηθεί μια σταθερή σχέση του κοινού με τον σύγχρονο χορό;
Για να δημιουργηθεί μια σταθερή σχέση του σύγχρονου χορού με το κοινό χρειάζεται όραμα, συγκεκριμένος σχεδιασμός, συνέπεια και συνέχεια, όπως σε όλα τα πράγματα. Χρειάζεται ο χορός να μπει σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Χρειάζεται να ιδρυθεί πρόγραμμα χορού στα Δημοτικά Περιφερειακά Θέατρα ή ακόμα καλύτερα να δημιουργηθούν τα Δημοτικά Περιφερειακά Κέντρα Χορού. Να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες και το πλαίσιο για την πραγματοποίηση παραστάσεων χορού, προγραμμάτων για την κοινότητα και άλλων δράσεων προσβάσιμων σε όλους.
Η παράσταση στην Πάτρα
Kill the Movement
Σάββατο 31 Οκτωβρίου 2026, στις 20:30, στο Κέντρο Χορού και Τεχνών Dansarte, Καρόλου 1 και Όθωνος Αμαλίας, 2ος όροφος, Πάτρα. Διάρκεια: 50 λεπτά.
Εισιτήρια: 12 ευρώ γενική είσοδος, 10 ευρώ φοιτητικό. Η προπώληση γίνεται αποκλειστικά ηλεκτρονικά μέσω Ticket Services. Δεν θα διατίθενται εισιτήρια στην είσοδο. Στις ηλεκτρονικές αγορές προστίθεται χρέωση υπηρεσίας 6%. Προπώληση εισιτηρίων
Η παράσταση απευθύνεται σε θεατές άνω των 12 ετών και περιλαμβάνει δυνατή μουσική και στροβοσκοπικό φωτισμό.
Ιδέα, χορογραφία, βίντεο: Ίρις Καραγιάν
Ερμηνεία: Μάνος Κότσαρης, Παγώνα Μπουλμπασάκου
Μουσική: ILIOS
Σχεδιασμός φωτισμού: Ελίζα Αλεξανδροπούλου
Παραγωγή και εκτέλεση: ΖΗΤΑ, ομάδα σύγχρονου χορού
Το έργο έκανε πρεμιέρα στην Αθήνα τον Ιούνιο του 2024 και περιοδεύει με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
