Από το έλλειμμα 15,4% στο πλεόνασμα: Η μεγάλη ανατροπή της Ελλάδας και οι νέες παγίδες
Η Ελλάδα εμφανίζεται ως μία από τις λίγες θετικές δημοσιονομικές εξαιρέσεις στην ΕΕ, όμως η μελέτη του ΚΕΦΙΜ επισημαίνει τις πιέσεις που έρχονται από συντάξεις, άμυνα και κοινό ευρωπαϊκό δανεισμό
Η Ελλάδα καταγράφει μία από τις πιο θετικές δημοσιονομικές επιδόσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όμως η πρόοδος των τελευταίων ετών δεν αρκεί για να αποκλείσει νέους κινδύνους. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της νέας μελέτης του ΚΕΦΙΜ, η οποία εξετάζει τη δημοσιονομική πορεία της χώρας, τις προοπτικές της περιόδου 2026-2029 και τις προκλήσεις που συνδέονται με την πιθανή επέκταση του κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η Ελλάδα έχει περάσει από το έλλειμμα 15,4% του ΑΕΠ το 2009 σε πλεόνασμα 1,3% το 2024. Την περίοδο 2023-2025 κατατάσσεται, μάλιστα, μεταξύ των μόλις πέντε κρατών-μελών της ΕΕ με θετικό μέσο δημοσιονομικό αποτέλεσμα, μαζί με τη Δανία, την Κύπρο, την Ιρλανδία και την Πορτογαλία.
Η εικόνα αυτή ενισχύεται και από την πρόσφατη απόφαση της Κομισιόν να αφαιρέσει την Ελλάδα από τη λίστα των χωρών με μακροοικονομικές ανισορροπίες, για πρώτη φορά μετά την κρίση.
Γιατί η Ελλάδα βγήκε από τη λίστα των ανισορροπιών
Η έξοδος της Ελλάδας από τη λίστα των χωρών με μακροοικονομικές ανισορροπίες συνδέεται, σύμφωνα με τη μελέτη, με μια σειρά από θετικές εξελίξεις.
Συγκεκριμένα, καταγράφονται:
- σημαντική αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους
- μείωση των εξωτερικών ανισορροπιών
- υποχώρηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων
- διατήρηση ισχυρών πρωτογενών πλεονασμάτων
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί αναγνώριση της προόδου που έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια, όμως το ΚΕΦΙΜ τονίζει ότι η θετική πορεία δεν πρέπει να οδηγήσει σε χαλάρωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Οι πιέσεις της περιόδου 2026-2029
Η μελέτη επισημαίνει ότι η δημοσιονομική προσαρμογή της Ελλάδας βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση των εσόδων και λιγότερο στη μείωση των δαπανών.
Αυτό δημιουργεί ερωτήματα για τη βιωσιμότητα της πορείας τα επόμενα χρόνια, ειδικά καθώς η περίοδος 2026-2029 συνοδεύεται από σημαντικές πιέσεις.
Οι βασικοί παράγοντες που επιβαρύνουν το δημοσιονομικό περιβάλλον είναι:
- η αύξηση των συνταξιοδοτικών δαπανών
- οι υψηλές αμυντικές υποχρεώσεις
- τα περιορισμένα περιθώρια δημοσιονομικής ευελιξίας
- η ανάγκη για παραγωγικές επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις
Το ΚΕΦΙΜ σημειώνει ότι η Ελλάδα έχει πετύχει σημαντική βελτίωση, αλλά εξακολουθεί να χρειάζεται σταθερή δημοσιονομική στρατηγική, ώστε η πρόοδος να μη χαθεί τα επόμενα χρόνια.
Η ανησυχητική εικόνα στην Ευρώπη
Η μελέτη δεν περιορίζεται στην Ελλάδα, αλλά εξετάζει και την ευρύτερη εικόνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το συνολικό χρέος της ΕΕ-27 ανέρχεται στο 81,7% του ΑΕΠ, ενώ σχεδόν τα μισά κράτη-μέλη υπερβαίνουν το όριο του 60% που προβλέπει η Συνθήκη του Μάαστριχτ.
Παράλληλα, την περίοδο 2023-2025, 22 από τα 27 κράτη-μέλη κατέγραψαν ελλείμματα.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η δημοσιονομική πίεση δεν αφορά μόνο χώρες με παλαιότερα προβλήματα χρέους, αλλά ένα μεγάλο μέρος της Ευρώπης.
Το «κρυφό χρέος» των συντάξεων
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει η μελέτη στο λεγόμενο «κρυφό χρέος», δηλαδή στις μελλοντικές συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις για τις οποίες δεν έχουν συσσωρευθεί αντίστοιχες αποταμιεύσεις.
Σύμφωνα με το ΚΕΦΙΜ, οι υποχρεώσεις αυτές φτάνουν:
- στο 403% του ΑΕΠ για την Ελλάδα
- στο 429% του ΑΕΠ για την Ιταλία
- στο 496% του ΑΕΠ για την Ισπανία
Τα στοιχεία αυτά δείχνουν, σύμφωνα με τη μελέτη, ότι οι επίσημοι δείκτες δημόσιου χρέους δεν αρκούν από μόνοι τους για να αξιολογηθεί πλήρως η δημοσιονομική βιωσιμότητα μιας χώρας.
Οι μελλοντικές συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις αποτελούν κρίσιμο παράγοντα, ειδικά σε οικονομίες με γήρανση πληθυσμού και υψηλή εξάρτηση από αναδιανεμητικά συνταξιοδοτικά συστήματα.
Οι κίνδυνοι του κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού
Σε αυτό το περιβάλλον, η μελέτη εξετάζει και το ζήτημα της επέκτασης του κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034.
Το ΚΕΦΙΜ επισημαίνει ότι μια τέτοια επιλογή δεν μπορεί να θεωρηθεί συνετή αν δεν συνοδευτεί από αυστηρούς μηχανισμούς δημοσιονομικής πειθαρχίας, ελέγχου, λογοδοσίας και αξιολόγησης της χρήσης των πόρων.
Ο βασικός κίνδυνος είναι οι νέοι κοινοί πόροι να μη διοχετευθούν σε παραγωγικές επενδύσεις και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, αλλά σε βραχυπρόθεσμες δαπάνες ή πολιτικά ελκυστικές παροχές.
Η μελέτη υπογραμμίζει ότι για να έχει νόημα ο κοινός δανεισμός, πρέπει να συνδέεται με αυστηρούς κανόνες και με σαφές αποτέλεσμα στην παραγωγικότητα και την ανάπτυξη.
Το πρόβλημα των ιδιωτικών αποταμιεύσεων
Σύμφωνα με το ΚΕΦΙΜ, το ευρωπαϊκό πρόβλημα δεν είναι πρωτίστως η έλλειψη δημόσιων πόρων, αλλά η περιορισμένη κινητοποίηση ιδιωτικών αποταμιεύσεων προς παραγωγικές επενδύσεις.
Η μελέτη αναφέρει ότι η ΕΕ υστερεί κατά 19,7 τρισ. ευρώ έναντι των ΗΠΑ σε συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις.
Σημαντικοί πόροι παραμένουν δεσμευμένοι στα αναδιανεμητικά συνταξιοδοτικά συστήματα και δεν διοχετεύονται στις κεφαλαιαγορές, περιορίζοντας τη δυνατότητα χρηματοδότησης επενδύσεων.
Η διαπίστωση αυτή συνδέεται με τη γενικότερη συζήτηση για την ανάγκη βαθύτερων ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών και καλύτερης αξιοποίησης των ιδιωτικών αποταμιεύσεων.
Ρώμπαπας: Να προστατευθεί η πρόοδος
Ο πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, χαρακτήρισε σημαντική αναγνώριση της προόδου την έξοδο της Ελλάδας από τη λίστα των χωρών με μακροοικονομικές ανισορροπίες.
«Η πρόσφατη έξοδος της Ελλάδας από τη λίστα των χωρών με μακροοικονομικές ανισορροπίες αποτελεί μια σημαντική αναγνώριση της προόδου που έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια. Αυτή η εξέλιξη δεν ήταν αυτονόητη και δεν πρέπει να υποτιμάται», δήλωσε.
Τόνισε, ωστόσο, ότι η δημοσιονομική επιτυχία δεν αποτελεί λόγο εφησυχασμού.
«Η μελέτη του ΚΕΦΙΜ δείχνει ότι η Ελλάδα, αλλά και συνολικά η Ευρωπαϊκή Ένωση, βρίσκονται μπροστά σε μεγάλες προκλήσεις καθώς το υψηλό δημόσιο χρέος, οι αυξανόμενες συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις, οι πιέσεις στις δημόσιες δαπάνες και η ανάγκη για περισσότερες παραγωγικές επενδύσεις είναι ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν άμεσα και αποτελεσματικά», ανέφερε.
Για τον κοινό ευρωπαϊκό δανεισμό, ο κ. Ρώμπαπας σημείωσε ότι πρέπει να συνοδεύεται από αυστηρούς κανόνες, διαφάνεια και λογοδοσία.
«Χρειαζόμαστε περισσότερη δημοσιονομική υπευθυνότητα, καλύτερη αξιοποίηση των πόρων, βαθύτερες μεταρρυθμίσεις και ενεργοποίηση των ιδιωτικών αποταμιεύσεων προς παραγωγικές επενδύσεις», υπογράμμισε.
Όπως είπε, η εμπειρία της Ελλάδας δείχνει τόσο τις συνέπειες της δημοσιονομικής χαλαρότητας όσο και ότι η δημοσιονομική προσαρμογή, αν και δύσκολη, είναι εφικτή.
«Το ζητούμενο τώρα είναι να προστατεύσουμε αυτή την πρόοδο και να τη μετατρέψουμε σε βιώσιμη ανάπτυξη για τα επόμενα χρόνια», κατέληξε.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
- Λογαριασμοί ενέργειας: Το μήνυμα Παπασταύρου για στήριξη όσο κρατά η κρίση στη Μέση Ανατολή
- Αγορά εργασίας: 19.093 κυρώσεις και πρόστιμα 54 εκατ. ευρώ το 2025
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
