Το κορίτσι που ζήτησε από τη NASA να μας δώσει πίσω τον Πλούτωνα

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

Η Κέιλα είναι δέκα ετών και θέλει τον Πλούτωνα πίσω. Όχι απλώς στον χάρτη του Ηλιακού Συστήματος, αλλά στην παλιά του θέση, ανάμεσα στους κανονικούς πλανήτες.

Στο χειρόγραφο γράμμα που έστειλε στη NASA παρέθεσε τρία επιχειρήματα: ο Πλούτωνας ανήκει στο Ηλιακό Σύστημα και κάποτε ήταν πλανήτης, ένας πλανήτης νάνος αξίζει να γίνει «πραγματικός» πλανήτης και, κυρίως, η επιστροφή του θα έκανε πολλούς ανθρώπους ευτυχισμένους.

Ο διοικητής της NASA Τζάρεντ Άιζακμαν θα μπορούσε να αφήσει το γράμμα αναπάντητο. Αντ’ αυτού έγραψε δημοσίως: «Κέιλα, το εξετάζουμε».

Η μικρή μαθήτρια είχε μόλις αγγίξει ένα παράξενα ευαίσθητο σημείο για εκατομμύρια ανθρώπους. Στις 24 Αυγούστου συμπληρώνονται είκοσι χρόνια από την ημέρα που ο Πλούτωνας έχασε την ιδιότητα του ένατου πλανήτη. Η επιστημονική απόφαση άλλαξε τα σχολικά βιβλία. Δεν κατάφερε, όμως, να αλλάξει τη συλλογική μνήμη.

Ένα κορίτσι τού έδωσε όνομα, ένα άλλο ζητά τη θέση του πίσω

Η ιστορία της Κέιλα έχει μια σχεδόν κινηματογραφική συμμετρία. Ο Πλούτωνας οφείλει το όνομά του επίσης σε ένα παιδί.

Όταν ο Κλάιντ Τόμπο ανακάλυψε τον μακρινό κόσμο το 1930, το αστεροσκοπείο Λόουελ ζήτησε προτάσεις για την ονομασία του. Η 11χρονη Βενίσια Μπέρνεϊ, μαθήτρια στην Οξφόρδη, πρότεινε το όνομα του ρωμαϊκού θεού του Κάτω Κόσμου, επειδή ταίριαζε σε έναν σκοτεινό και εξαιρετικά μακρινό πλανήτη.

Ο παππούς της μετέφερε την πρόταση σε έναν αστρονόμο και από εκεί έφτασε στο αστεροσκοπείο. Ο Πλούτωνας απέκτησε το όνομά του από ένα κορίτσι που αγαπούσε τη μυθολογία και γνώριζε αρκετά για το Ηλιακό Σύστημα ώστε να κάνει την πρόταση που τελικά επικράτησε.

Σχεδόν έναν αιώνα αργότερα, μια δεκάχρονη επιχειρεί να ολοκληρώσει τον κύκλο. Η Κέιλα δεν διαθέτει επιστημονικό τίτλο ούτε πολύπλοκους υπολογισμούς. Το ισχυρότερο επιχείρημά της είναι ότι η επιστροφή του Πλούτωνα «θα έκανε πολλούς ανθρώπους ευτυχισμένους». Και, όπως έδειξε η αντίδραση στο γράμμα της, μάλλον έχει δίκιο.

Η Βενίσια Μπέρνεϊ ήταν μόλις 11 ετών όταν πρότεινε το όνομα Πλούτωνας

Η απόφαση που χάλασε τις αφίσες των παιδικών δωματίων

Στις 24 Αυγούστου 2006, η Διεθνής Αστρονομική Ένωση ενέκρινε έναν νέο επίσημο ορισμό του πλανήτη. Για να ανήκει ένα ουράνιο σώμα στην κατηγορία, πρέπει να κινείται γύρω από τον Ήλιο, να έχει σχεδόν σφαιρικό σχήμα και να κυριαρχεί βαρυτικά στην περιοχή της τροχιάς του, έχοντας απομακρύνει τα περισσότερα άλλα σώματα.

Ο Πλούτωνας περνούσε τις δύο πρώτες δοκιμασίες, αλλά όχι την τρίτη. Κινείται σε μια πολυσύχναστη περιοχή, τη Ζώνη του Κάιπερ, μαζί με πολλά άλλα παγωμένα αντικείμενα. Έτσι μεταφέρθηκε στη νεοσύστατη κατηγορία των πλανητών νάνων και το Ηλιακό Σύστημα έμεινε με οκτώ πλανήτες.

Για την επιστήμη, επρόκειτο για ταξινόμηση. Για τα παιδιά που είχαν αποστηθίσει τους εννέα πλανήτες, ήταν κάτι εντελώς διαφορετικό. Οι αφίσες στα δωμάτια, τα σχολικά βοηθήματα και οι μικρές φράσεις με τις οποίες θυμούνταν τη σειρά των πλανητών έγιναν ξαφνικά λανθασμένα.

Ο Πλούτωνας απέκτησε τον ρόλο του μικρού και αδικημένου μέλους της οικογένειας. Ήταν δύσκολο να μη συμπαθήσει κανείς έναν κόσμο που βρισκόταν στο τέλος της σειράς και ξαφνικά έμαθε ότι δεν ήταν πλέον αρκετά πλανήτης.

Η αποστολή New Horizons αποκάλυψε βουνά, παγωμένες πεδιάδες και έναν απροσδόκητα σύνθετο κόσμο

Ο υποβιβασμός που έγινε τηλεοπτική ατάκα

Η ποπ κουλτούρα κατάλαβε γρήγορα ότι η ιστορία δεν αφορούσε μόνο την αστρονομία.

Στη σειρά Psych, ο Γκας προσπαθεί να εντυπωσιάσει μια γυναίκα χρησιμοποιώντας μία από τις πιο παράξενες ατάκες γνωριμίας: «Έμαθες για τον Πλούτωνα; Πολύ άσχημο αυτό, έτσι;». Η ατάκα επέστρεψε ξανά στη σειρά και έγινε εσωτερικό αστείο για τους θεατές της.

Το Rick and Morty αφιέρωσε ολόκληρη παράλληλη ιστορία στη διαμάχη. Ο Τζέρι αρνείται να δεχθεί τη νέα ταξινόμηση, τηλεφωνεί στη NASA και επιμένει ότι ο Πλούτωνας παραμένει πλανήτης. Στη συνέχεια απάγεται από τους κατοίκους του, οι οποίοι τον υποδέχονται σαν μεγάλο επιστήμονα επειδή λέει ακριβώς αυτό που θέλουν να ακούσουν.

Πίσω από την κωμωδία κρύβεται μια ιστορία προπαγάνδας. Οι αρχές του Πλούτωνα χρησιμοποιούν τον Τζέρι για να αποσπάσουν την προσοχή από την καταστροφή που προκαλεί η εξόρυξη στο εσωτερικό του κόσμου τους. Η επιστημονική διαφωνία μετατρέπεται σε μια πολύ γήινη σάτιρα για τις κυβερνήσεις που αρνούνται την πραγματικότητα.

Η αγανάκτηση πέρασε ακόμη και στη γλώσσα. Η American Dialect Society ανακήρυξε λέξη της χρονιάς για το 2006 το ρήμα «to pluto» και τη μορφή «plutoed»: να υποβιβάζεις ή να απαξιώνεις κάποιον, όπως συνέβη με τον πρώην ένατο πλανήτη.

Ο αστροφυσικός Νιλ ντεΓκρας Τάισον, μία από τις γνωστότερες δημόσιες φωνές υπέρ της νέας ταξινόμησης, έχει αποκαλύψει ότι εξακολουθεί να λαμβάνει οργισμένα μηνύματα από ανθρώπους που ήταν μαθητές όταν «έχασαν» τον Πλούτωνα.

Η καρδιά που εμφανίστηκε εννέα χρόνια αργότερα

Το 2015, η αποστολή New Horizons έφτασε για πρώτη φορά κοντά στον Πλούτωνα. Μέχρι τότε ο μακρινός κόσμος εμφανιζόταν ακόμη και στις καλύτερες φωτογραφίες ως μια θολή κουκκίδα.

Οι νέες εικόνες αποκάλυψαν βουνά, παγωμένες πεδιάδες, κινούμενους πάγους και έναν πολύ πιο σύνθετο κόσμο από εκείνον που περίμεναν οι επιστήμονες. Στην επιφάνειά του κυριαρχούσε μια τεράστια φωτεινή περιοχή με το σχήμα καρδιάς.

Η περιοχή ονομάστηκε Tombaugh Regio, προς τιμήν του ανθρώπου που ανακάλυψε τον Πλούτωνα. Ο κόσμος που είχε υποβιβαστεί επειδή δεν μπορούσε να «καθαρίσει» την τροχιά του εμφανιζόταν τώρα με μια καρδιά στραμμένη προς τη Γη. Αν η NASA αναζητούσε τρόπο να κάνει το κοινό να τον αγαπήσει ακόμη περισσότερο, δύσκολα θα μπορούσε να σχεδιάσει καλύτερη εικόνα.

Η NASA επιστρέφει στη διαμάχη

Το γράμμα της Κέιλα δεν προκάλεσε μόνο μια ευγενική απάντηση. Λίγο αργότερα, ο Τζάρεντ Άιζακμαν δήλωσε ενώπιον επιτροπής της αμερικανικής Γερουσίας ότι βρίσκεται «ξεκάθαρα στο στρατόπεδο» του κινήματος «Make Pluto a Planet Again».

Σύμφωνα με το Scientific American, ανέφερε ότι επεξεργάζονται επιστημονικές εργασίες με στόχο να επανέλθει το θέμα στην αστρονομική κοινότητα.

Η NASA δεν έχει την εξουσία να αλλάξει μόνη της τον επίσημο ορισμό. Η επιστημονική διαφωνία, ωστόσο, είναι πραγματική. Ερευνητές υποστηρίζουν ότι ένας κόσμος πρέπει να κρίνεται από τα δικά του χαρακτηριστικά –τη γεωλογία, το σχήμα και τη δραστηριότητά του– και όχι από το αν κυριαρχεί στην περιοχή όπου κινείται.

Καθώς ανακαλύπτονται συνεχώς νέοι πλανήτες έξω από το Ηλιακό Σύστημα, το ερώτημα γύρω από το ποια ουράνια σώματα δικαιούνται αυτόν τον τίτλο γίνεται πιο σύνθετο.

Επισήμως, ο Πλούτωνας εξακολουθεί να είναι πλανήτης νάνος. Στη συλλογική φαντασία, όμως, δεν εγκατέλειψε ποτέ την ένατη θέση.

Ένα κορίτσι τού έδωσε το όνομά του το 1930. Ένα άλλο κορίτσι ζητά τώρα να του επιστραφεί η παλιά του θέση. Αν αυτό δεν αποδεικνύει πόσο προσωπική έγινε η ιστορία του Πλούτωνα, καμία επιστημονική ψηφοφορία δεν θα μπορούσε να το εξηγήσει καλύτερα.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News