Michael Jackson: Από το παπούτσι του Smooth Criminal στο moonwalk – 7 λεπτομέρειες πίσω από τον μύθο
Με αφορμή την επέτειο θανάτου του, τη σειρά του Netflix για τη δίκη του 2005 και την ταινία Michael, ο Michael Jackson επιστρέφει ξανά στην pop κουβέντα. Αυτή τη φορά, όχι μόνο μέσα από τα μεγάλα ερωτήματα γύρω από την κληρονομιά του, αλλά και μέσα από μικρές λεπτομέρειες που δείχνουν πώς χτίστηκε ένας από τους πιο ανθεκτικούς μύθους της μουσικής.
Ο Michael Jackson υπήρξε ένας καλλιτέχνης που μετέτρεψε κάθε στοιχείο της παρουσίας του σε μέρος ενός μεγαλύτερου μηχανισμού: τη φωνή, το σώμα, το χορό, το βίντεο κλιπ, το κοστούμι, την κάμερα, ακόμη και την παύση πριν από μια κίνηση.
Δεκαεπτά χρόνια μετά τον θάνατό του, στις 25 Ιουνίου 2009, ο Jackson παραμένει παρών. Η ταινία Michael, με τον Jaafar Jackson στον πρωταγωνιστικό ρόλο, ξαναφέρνει στις αίθουσες την ιστορία του, ενώ το Netflix επανέφερε στο προσκήνιο τη δίκη του 2005 με τη σειρά Michael Jackson: The Verdict. Η συζήτηση γύρω από το όνομά του παραμένει δύσκολη, φορτισμένη και συχνά αμήχανη. Υπάρχει όμως και ένας άλλος τρόπος να πλησιάσει κανείς το φαινόμενο Jackson: μέσα από τις λεπτομέρειες που εξηγούν πώς φτιάχτηκε η εικόνα του.
1. Το παπούτσι που έκανε το σώμα να αψηφά τη βαρύτητα
Μία από τις πιο διάσημες εικόνες του Michael Jackson είναι η κλίση στο Smooth Criminal: το σώμα γέρνει μπροστά σε γωνία που μοιάζει αδύνατη, χωρίς να πέφτει. Στο βίντεο το εφέ είχε γίνει με καλώδια, όμως για τις ζωντανές εμφανίσεις χρειαζόταν άλλη λύση. Έτσι, το 1993 ο Jackson και δύο συνεργάτες του κατοχύρωσαν πατέντα για ειδικό παπούτσι που επέτρεπε στον χορευτή να αγκιστρώνεται σε μηχανισμό της σκηνής και να γέρνει πέρα από το φυσικό κέντρο βάρους του.
Αυτό δεν είναι απλώς ένα ωραίο trivia. Είναι σχεδόν ολόκληρη η λογική του Jackson σε μία λεπτομέρεια: το θαύμα δεν έπρεπε να φαίνεται σαν τεχνικό κόλπο. Έπρεπε να φαίνεται σαν σώμα που κάνει το αδύνατο. Η τεχνολογία υπήρχε, αλλά κρυβόταν για να φανεί η μαγεία.
2. Το moonwalk δεν γεννήθηκε μαζί του, αλλά έγινε δικό του
Το moonwalk υπήρχε πριν από τον Michael Jackson, σε συγγενικές μορφές μέσα στη street dance και σε εμφανίσεις άλλων χορευτών. Εκείνος όμως το πήρε, το καθάρισε, το ονόμασε με τρόπο που κόλλησε για πάντα και το έβαλε στη σωστή στιγμή μπροστά στο σωστό κοινό. Η εμφάνισή του στο Motown 25 τον Μάιο του 1983, με το Billie Jean, θεωρείται η στιγμή που το moonwalk πέρασε στη μαζική pop μνήμη.
Η λεπτομέρεια εδώ είναι σημαντική: ο Jackson δεν εφηύρε απλώς κινήσεις. Ήξερε να τις μετατρέπει σε γεγονός. Το moonwalk έγινε δικό του γιατί το τοποθέτησε μέσα σε μια σκηνική οικονομία απόλυτης ακρίβειας: μαύρο κοστούμι, λευκές κάλτσες, γάντι, φως, παύση, κίνηση. Δεν χόρεψε απλώς. Έστησε εικόνα που μπορούσε να αναπαραχθεί για δεκαετίες.
3. Το Thriller ήταν σχεδόν μικρή ταινία πριν τα βίντεο κλιπ γίνουν σύμπαντα
Το βίντεο του Thriller διαρκεί σχεδόν 14 λεπτά, σκηνοθετήθηκε από τον John Landis και προβλήθηκε στο MTV στις 2 Δεκεμβρίου 1983. Δεν ήταν απλώς προώθηση τραγουδιού. Είχε πλοκή, κινηματογραφική γλώσσα, χορογραφημένη αφήγηση και μια zombie dance σκηνή που έγινε αυτόνομο πολιτιστικό γεγονός. Το 2009 έγινε το πρώτο μουσικό βίντεο που εντάχθηκε στο National Film Registry της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου.
Αυτό δείχνει γιατί ο Jackson άλλαξε την pop: κατάλαβε νωρίς ότι το τραγούδι δεν αρκούσε. Έπρεπε να έχει εικόνα, ιστορία, φόβο, χορό, costume, επαναληψιμότητα. Με σημερινούς όρους, το Thriller δεν ήταν απλώς βίντεο. Ήταν content universe πριν η pop κουλτούρα αρχίσει να μιλά έτσι.
4. Το Thriller είχε και… disclaimer
Μια λιγότερο γνωστή λεπτομέρεια είναι ότι στην αρχή του βίντεο του Thriller μπήκε δήλωση πως η ταινία δεν υποστηρίζει πίστη στον αποκρυφισμό. Σύμφωνα με τη Britannica, ο Jackson, που τότε ήταν Μάρτυρας του Ιεχωβά, είχε ανησυχήσει για αντιδράσεις από μέλη της θρησκευτικής του κοινότητας ότι το τραγούδι προωθούσε δαιμονολογία.
Το παράδοξο είναι υπέροχο: ένα από τα πιο επιδραστικά pop horror videos όλων των εποχών ξεκινά με ένα είδος ηθικής αποποίησης. Από τη μία πλευρά ο Jackson στήνει το απόλυτο Halloween θέαμα. Από την άλλη, φροντίζει να δηλώσει ότι δεν πρέπει να παρεξηγηθεί. Ακριβώς εκεί φαίνεται και η ένταση που ακολουθούσε συχνά την εικόνα του: ανάμεσα στην αθωότητα, το θέαμα, τον έλεγχο και τον φόβο της παρερμηνείας.
5. Το MTV άλλαξε μαζί του
Σήμερα μοιάζει αυτονόητο ότι ένας μαύρος pop star θα μπορούσε να κυριαρχήσει σε ένα μουσικό κανάλι. Στις αρχές των 80s δεν ήταν τόσο αυτονόητο. Η Britannica σημειώνει ότι ο Jackson βοήθησε να ανοίξουν πόρτες για μαύρους καλλιτέχνες στο ραδιόφωνο και στην τηλεόραση, ιδιαίτερα στο MTV, σε μια εποχή όπου οι μαύροι καλλιτέχνες δυσκολεύονταν να βρουν θέση σε prime προβολή.
Εδώ βρίσκεται μια από τις μεγάλες λεπτομέρειες πίσω από τον μύθο. Ο Jackson δεν έγινε μόνο προϊόν του MTV. Έκανε και το MTV να μοιάζει μεγαλύτερο, πιο φιλόδοξο, πιο παγκόσμιο. Τα βίντεό του δεν μπήκαν απλώς στο πρόγραμμα. Άλλαξαν τις απαιτήσεις του προγράμματος.
6. Το Ghosts ήταν το «περίεργο» κινηματογραφικό του φάντασμα
Πολύ πριν τα μεγάλα pop projects γίνουν multimedia γεγονότα, ο Jackson έκανε το Ghosts, μια ταινία μικρού μήκους σχεδόν 40 λεπτών, σε συνεργασία με τον Stan Winston, ενώ στην ιστορία συμμετείχε και ο Stephen King. Το project κυκλοφόρησε στα μέσα της δεκαετίας του ’90 και παραμένει μία από τις πιο παράξενες, υπερβολικές και λιγότερο συζητημένες πλευρές της φιλμογραφικής του φιλοδοξίας.
Το ενδιαφέρον δεν είναι μόνο η διάρκεια. Είναι το θέμα. Ένας εκκεντρικός «ξένος» που ζει απομονωμένος, δαιμονοποιείται από μια μικρή κοινωνία και καλείται να αποδείξει ότι δεν είναι τέρας. Δύσκολα δεν βλέπει κανείς εκεί μια αυτοβιογραφική σκιά. Ο Jackson χρησιμοποιούσε συχνά το θέαμα για να κρύβεται. Εδώ, σχεδόν άθελά του, φαίνεται να το χρησιμοποιεί για να εξηγήσει πώς ένιωθε.
7. Το όνομά του παραμένει αγορά, αλλά και ανοιχτή πληγή
Η ταινία Michael και η σειρά του Netflix δείχνουν ότι ο Jackson εξακολουθεί να είναι εμπορικά τεράστιος και πολιτιστικά άλυτος. Από τη μία, ο κόσμος θέλει να ξαναδεί το παιδί-θαύμα, τον χορευτή, τον performer, τον άνθρωπο που άλλαξε την pop εικόνα. Από την άλλη, οι κατηγορίες, η δίκη του 2005, οι μεταγενέστερες καταγγελίες και η δημόσια αμηχανία γύρω από την κληρονομιά του δεν επιτρέπουν μια απλή επιστροφή στη λάμψη. Η Britannica καταγράφει την αθώωσή του στη δίκη του 2005, αλλά και το γεγονός ότι οι κατηγορίες και οι μεταγενέστερες καταγγελίες παρέμειναν μέρος της δημόσιας ιστορίας του.
Γι’ αυτό ο Michael Jackson δεν λειτουργεί πια μόνο ως μουσική ανάμνηση. Λειτουργεί ως τεστ για το πώς θυμόμαστε δύσκολους μύθους. Μπορεί μια χορευτική κίνηση να είναι ιδιοφυής και ταυτόχρονα η βιογραφία γύρω της να μη χωρά σε καθαρό θαυμασμό; Μπορεί ένα τραγούδι να παραμένει ακαταμάχητο, ενώ η συζήτηση γύρω από τον άνθρωπο που το τραγούδησε παραμένει βαριά; Η περίπτωση Jackson δεν δίνει εύκολη απάντηση. Και ίσως γι’ αυτό επιστρέφει συνέχεια.
Η λεπτομέρεια είναι ο μύθος
Ο Michael Jackson δεν χτίστηκε μόνο από ρεκόρ, πωλήσεις και τίτλους. Χτίστηκε από λεπτομέρειες: ένα γάντι, μια κάλτσα που φώτιζε την κίνηση, ένα παπούτσι με μηχανισμό, ένα βίντεο που έμοιαζε με ταινία, μια παύση πριν από το moonwalk, ένα πρόσωπο που η pop κουλτούρα δεν κατάφερε ποτέ να κοιτάξει απλά.
Αυτές οι λεπτομέρειες κάνουν το θέμα πιο ενδιαφέρον από ένα ακόμη αφιέρωμα. Δείχνουν έναν καλλιτέχνη που καταλάβαινε ότι η pop δεν είναι μόνο τραγούδι. Είναι σκηνοθεσία προσοχής. Και στην περίπτωση του Jackson, αυτή η σκηνοθεσία συνεχίζει να δουλεύει ακόμη, χρόνια μετά τον θάνατό του, κάθε φορά που ένα ντοκιμαντέρ, μια ταινία ή ένα μικρό trivia ξανανοίγει την ίδια ερώτηση: πώς γίνεται ένας άνθρωπος να είναι ταυτόχρονα εικόνα, μουσική, αγορά, μνήμη και άλυτος γρίφος;
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
