Κι αν τα τραγούδια των Beatles τα είχε γράψει μια άγνωστη γυναίκα;

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

Οι Beatles ήταν τέσσερις. Αυτό είναι ίσως το πιο ασφαλές δεδομένο στην ιστορία της pop: Τζον, Πολ, Τζορτζ και Ρίνγκο, τέσσερα ονόματα επαναλαμβανόμενα επί έξι δεκαετίες μέχρι να γίνουν σχεδόν μία λέξη. Στο νέο μυθιστόρημα του Michel Bussi, όμως, ανάμεσα στις γνωστές φωτογραφίες, στα στούντιο του Abbey Road και στις ιστορίες που έχουν ειπωθεί χιλιάδες φορές, ανοίγει χώρος για μία πέμπτη παρουσία. Λέγεται Υβόν Μακένζι και ισχυρίζεται ότι οι μελωδίες που άλλαξαν τη μουσική ήταν δικές της.

Το «Code Yesterday», που κυκλοφόρησε στη Γαλλία στις 3 Σεπτεμβρίου από τις Presses de la Cité, δεν παρουσιάζεται ως έρευνα ούτε ως κρυμμένο κεφάλαιο μιας πραγματικής βιογραφίας. Είναι μυθοπλασία, και μάλιστα χτισμένη πάνω σε μια πρόκληση που ο Bussi διατυπώνει χωρίς περιστροφές: τι θα συνέβαινε εάν ο πιο διάσημος ανδρικός μύθος της σύγχρονης μουσικής έκρυβε στο κέντρο του μια άγνωστη γυναίκα;

Το γαλλικό εξώφυλλο του «Code Yesterday», που κυκλοφόρησε στις 3 Σεπτεμβρίου 2026

Μια γυναίκα μπαίνει στην επίσημη φωτογραφία

Η ιστορία αρχίζει στο Λίβερπουλ, όταν η νεαρή μουσικός Λόνλι Μακένζι βρίσκει στο σπίτι των παππούδων της, στην Penny Lane, την παρτιτούρα μιας πρώιμης επιτυχίας των Beatles. Από εκεί το μυθιστόρημα επιστρέφει στην Υβόν, μια γυναίκα με γαλλικές και βρετανικές ρίζες, μεγαλωμένη στην ίδια πόλη όπου γεννήθηκε το συγκρότημα.

Ο Bussi στερεώνει την επινόησή του επάνω σε ένα πραγματικό σημείο της ιστορίας. Στις 6 Ιουλίου 1957, στη γιορτή του ναού του Αγίου Πέτρου στο Woolton, ο δεκαεξάχρονος Τζον Λένον γνώρισε τον δεκαπεντάχρονο Πολ ΜακΚάρτνεϊ. Στο βιβλίο, η Υβόν βρίσκεται εκεί. Αργότερα σιγοτραγουδά στον Πολ μια μελωδία μέσα σε λεωφορείο. Εκείνος τη συγκρατεί· η μελωδία θα γίνει το «Love Me Do».

Ακολουθεί μια μυστική συνεργασία. Η Υβόν στέλνει ιδέες και μελωδίες από το τηλέφωνο, οι νεαροί Beatles τις επεξεργάζονται, προσθέτουν στίχους, ενορχηστρώσεις και τη δική τους εκρηκτική χημεία. Η φανταστική δημιουργός δεν ζητά μερίδιο από τη σκηνή και ο μηχανισμός της διασημότητας φροντίζει, σταδιακά, να εξαφανίσει το όνομά της.

Το εύρημα θα μπορούσε εύκολα να εξαντληθεί σε ένα λογοτεχνικό αστείο. Ο Bussi το προφυλάσσει με έρευνα πάνω στη γνωστή βιογραφία των Beatles και με μικρές, παιχνιδιάρικες εξηγήσεις για πραγματικές μουσικές λεπτομέρειες. Ο χαρακτηριστικός ήχος ανάδρασης στο «I Feel Fine» γεννιέται, στη δική του εκδοχή, από μια οικιακή ηλεκτρική παρεμβολή. Ο ρυθμός του «Can’t Buy Me Love» ακούγεται στο χτύπημα ενός αβγού. Το «Michelle» παραπέμπει στη Γαλλίδα μητέρα της Υβόν, τη Μισελίν, ενώ η «Μασσαλιώτιδα» που ακούγεται στην αρχή του «All You Need Is Love» μετατρέπεται σε ιδιωτικό νεύμα προς τη γυναίκα που έμεινε αόρατη.

Η ευφυΐα του βιβλίου βρίσκεται στην υποψία

Ο Michel Bussi γνωρίζει καλά τον μηχανισμό του θρίλερ: δίνει στον αναγνώστη μια απίθανη εκδοχή και στη συνέχεια αναζητεί μέσα στα πραγματικά γεγονότα όσα μπορούν να την κάνουν έστω για λίγο πιστευτή. Επιστρατεύει πρόσωπα και επεισόδια από τη μυθολογία του συγκροτήματος, από τον Στιούαρτ Σάτκλιφ και τον Μπράιαν Έπσταϊν μέχρι τις σκοτεινές πλευρές της Beatlemania, και προσθέτει έναν ηλικιωμένο μουσικοκριτικό, έναν πράκτορα της MI5 και μια επιχείρηση παραπληροφόρησης.

Ο Michel Bussi, ένας από τους δημοφιλέστερους σύγχρονους Γάλλους συγγραφείς αστυνομικής λογοτεχνίας

Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η Υβόν δεν αντικαθιστά απλώς τέσσερις άνδρες σε μια ιστορία επιτυχίας. Ενσαρκώνει όλες τις γυναίκες που βρέθηκαν κοντά στην παραγωγή του πολιτισμού ως μούσες, σύντροφοι, γραμματείς, βοηθοί ή «πηγές έμπνευσης», ενώ η δημιουργική ιδιοκτησία καταγράφηκε αλλού. Ο συγγραφέας έχει εξηγήσει ότι ξεκίνησε παρατηρώντας πόσο σπάνια συναντά κανείς γυναίκες στα μεγάλα συγκροτήματα της κλασικής ροκ. Η απάντησή του δεν είναι ιστορική διόρθωση. Είναι μια λογοτεχνική εκδίκηση, ανάλαφρη στην επιφάνεια και αρκετά εύστοχη από κάτω.

Η υπόθεση έχει και μια δεύτερη δύναμη. Μας θυμίζει πόσο εύκολα η επανάληψη μετατρέπει μια εκδοχή σε φυσική τάξη πραγμάτων. Γνωρίζουμε ποιος έγραψε το «Yesterday», επειδή το όνομα, η εικόνα και η αφήγηση έχουν αναπαραχθεί αμέτρητες φορές. Ο Bussi εισάγει μια κατασκευασμένη ρωγμή σε αυτή τη βεβαιότητα και αφήνει τον αναγνώστη να κοιτάξει μέσα της: ποιος παίρνει την υπογραφή, ποιος μένει στις υποσημειώσεις και ποιος εξαφανίζεται εντελώς;

Ο ναός του Αγίου Πέτρου στο Woolton του Λίβερπουλ, όπου γνωρίστηκαν ο Τζον Λένον και ο Πολ ΜακΚάρτνεϊ στις 6 Ιουλίου 1957

Οι Beatles ως ανοικτή ιστορία

Η pop κουλτούρα επιστρέφει διαρκώς στο παρελθόν με επανεκδόσεις, επανενώσεις και νέες αφηγήσεις για παλιά τραγούδια. Το είδαμε πρόσφατα με την επιστροφή των Pulp και τη δύσκολη σχέση του Jarvis Cocker με τη φήμη, όπως και με τη νοσταλγία των Spice Girls που μετατράπηκε σε νέα συλλογή. Το «Code Yesterday» ακολουθεί αντίθετη διαδρομή: δεν γυαλίζει τον μύθο, αλλά τον παραβιάζει με αγάπη.

Αυτό εξηγεί και το ενδιαφέρον που προκάλεσε το βιβλίο έξω από τη Γαλλία. Σε συνέντευξή του στον Guardian, ο Bussi περιγράφει μια ιστορία που γεννήθηκε από τον θαυμασμό του για το συγκρότημα και από την επιθυμία να αλλάξει τη γωνία της κάμερας. Η επίσημη παρουσίαση των Presses de la Cité το συστήνει ως το καλύτερα κρυμμένο μυστικό του rock ’n’ roll.

Το μυθιστόρημα δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη σε ελληνική έκδοση. Η ιδέα του, πάντως, ταξιδεύει εύκολα χωρίς μετάφραση: οι Beatles παραμένουν τόσο οικείοι ώστε ακόμη και μια απολύτως φανταστική αμφισβήτηση της ιστορίας τους αρκεί για να μας κάνει να ακούσουμε ξανά τα ίδια τραγούδια με μια καινούργια υποψία.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News