Μίλο Μανάρα: Ζωγράφισε την επιθυμία για μισό αιώνα και τώρα λέει ότι την σκοτώσαμε

Μια γυναίκα του Μίλο Μανάρα αναγνωρίζεται πριν ακόμη δεις την υπογραφή.

Το βλέμμα, η γραμμή του λαιμού, τα μαλλιά, η κίνηση του σώματος. Ο αισθησιασμός δεν βρίσκεται συνήθως σε μία συγκεκριμένη λεπτομέρεια αλλά στον τρόπο με τον οποίο ολόκληρη η εικόνα μοιάζει να γνωρίζει ότι κάποιος την κοιτάζει.

Στις 12 Σεπτεμβρίου ο Μανάρα γίνεται 81 ετών. Γεννήθηκε το 1945 στο Luson της βόρειας Ιταλίας και έχει πλέον πίσω του περισσότερα από πενήντα χρόνια δουλειάς, αρκετά για να γίνει ένας από τους ελάχιστους Ευρωπαίους δημιουργούς κόμικς των οποίων το ύφος αναγνωρίζεται και από ανθρώπους που δεν διαβάζουν κόμικς.

Θα ήταν εύκολο να τον περιγράψει κανείς ως «τον μετρ του ερωτικού κόμικ». Δεν θα ήταν λάθος. Θα ήταν όμως πολύ λίγο.

Γιατί ο Μανάρα δεν πέρασε μισό αιώνα απλώς ζωγραφίζοντας όμορφες, συχνά γυμνές γυναίκες. Έφτιαξε ένα ολόκληρο λεξιλόγιο γύρω από την επιθυμία, τη φαντασία και το βλέμμα. Και σήμερα βρίσκεται αντιμέτωπος με μια περίεργη ειρωνεία: ο κόσμος διαθέτει περισσότερες ερωτικές εικόνες από ποτέ και εκείνος πιστεύει ότι αυτό μπορεί να μας έχει κάνει λιγότερο, όχι περισσότερο, ικανούς να επιθυμούμε.

Ο άνθρωπος του ερωτισμού απέναντι στην εποχή της πορνογραφίας

Μιλώντας φέτος στο Wired Italia, ο Μανάρα έβαλε καθαρό όριο ανάμεσα στον ερωτισμό και στην πορνογραφία.

Για εκείνον, ο ερωτισμός δεν είναι απλώς η απεικόνιση του σεξ. Είναι η πολιτισμική επεξεργασία του: όσα υπονοούνται, όσα περιμένεις, όσα συμπληρώνει η φαντασία.

Η εύκολη πρόσβαση σε οποιαδήποτε εικόνα, από την πορνογραφία μέχρι την παραγωγή εικόνων με τεχνητή νοημοσύνη, τον προβληματίζει ακριβώς επειδή αφαιρεί μέρος αυτής της απόστασης. Στο ίδιο πλαίσιο έχει μιλήσει για μια εποχή όπου η υπερέκθεση «σκότωσε την επιθυμία».

Η δήλωση αποκτά διαφορετικό βάρος όταν προέρχεται από εκείνον.

Ο Μανάρα έχτισε μεγάλο μέρος της καριέρας του πάνω στην ένταση ανάμεσα σε αυτό που φαίνεται και σε αυτό που αφήνεται να εννοηθεί.

Το «Παιχνίδι» που τον έκανε διάσημο

Το «Il Gioco», που ξεκίνησε το 1982, παραμένει το πιο αναγνωρίσιμο και εμπορικά επιτυχημένο έργο του. Η ίδια η επίσημη βιβλιογραφία του το χαρακτηρίζει ως το γνωστότερο και περισσότερο πωλημένο κόμικ του.

Εκεί ο Μανάρα έβαλε τον ερωτισμό στο κέντρο της αφήγησης με τρόπο προκλητικό, παιχνιδιάρικο και συχνά αμφιλεγόμενο.

Η σχέση του έργου του με το γυναικείο σώμα δεν έπαψε ποτέ να γεννά αντιδράσεις.

Για ορισμένους, οι γυναίκες του διαθέτουν επιθυμία, χιούμορ και ελευθερία που σπάνια είχαν οι γυναικείοι χαρακτήρες στα κόμικς της εποχής τους. Για άλλους, ο Μανάρα τελειοποίησε ένα ανδρικό βλέμμα που μετατρέπει τη γυναίκα σε θέαμα.

Ο ίδιος απορρίπτει τη δεύτερη ανάγνωση και έχει επιμείνει ότι οι γυναίκες του δεν είναι «αντικείμενα». Η συζήτηση όμως δεν έκλεισε ποτέ — και πιθανότατα αυτό αποτελεί μέρος του λόγου που το έργο του εξακολουθεί να συζητείται.

Δεν ήταν ποτέ μόνο οι γυναίκες του

Υπάρχει, όμως, ένας άλλος Μανάρα που χάνεται εύκολα πίσω από τον ερωτισμό.

Το 1978 δημιούργησε τον Giuseppe Bergman, με τα αρχικά «HP» της πρώτης ιστορίας να παραπέμπουν στον άνθρωπο που θεωρούσε δάσκαλό του, τον Hugo Pratt. Αργότερα ο Pratt θα του γράψει δύο ιστορίες, ανάμεσά τους το περίφημο Tutto ricominciò con un’estate indiana, ένα από τα σημαντικότερα έργα και των δύο.

Και ύστερα ήρθε ο Federico Fellini. Οι δύο άνδρες γνωρίστηκαν τη δεκαετία του ’80 και η σχέση τους εξελίχθηκε σε φιλία και δημιουργική συνεργασία. Ο Μανάρα μετέφερε σε κόμικ το Viaggio a Tulum, βασισμένος σε ιστορία και storyboard του Φελίνι, και αργότερα δούλεψε πάνω στο θρυλικό, ανολοκλήρωτο κινηματογραφικό σχέδιο Il viaggio di G. Mastorna detto Fernet.

Μόλις πριν λίγους μήνες, μάλιστα, αυτή ακριβώς η σχέση βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο στην Ελλάδα: το Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών παρουσίασε την έκθεση «MANARA και FELLINI: Όνειρο και Σχέδιο», από τις 2 Απριλίου έως τις 20 Μαΐου 2026.

Στα 81 του, ακόμη σχεδιάζει

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο των φετινών γενεθλίων του είναι ίσως ότι δεν αποτελούν αναδρομή σε μια καριέρα που τελείωσε.

Ο δεύτερος τόμος της δικής του μεταφοράς του «Ονόματος του Ρόδου» του Ουμπέρτο Έκο κυκλοφόρησε στα τέλη του 2025, ενώ ο ίδιος βρίσκεται σε συνεργασία με τον Frank Miller για ιστορία στο σύμπαν του Sin City.

Και στις 3 Οκτωβρίου 2026 ανοίγει στο Labirinto della Masone η μεγάλη έκθεση «VISIONI. Milo Manara nel Labirinto», με πρωτότυπες σελίδες, εικονογραφήσεις και προπαρασκευαστικό υλικό από το προσωπικό του αρχείο και ιδιωτικές συλλογές. Η έκθεση φτάνει από τον Giuseppe Bergman και το Viaggio a Tulum μέχρι το Όνομα του Ρόδου.

Έτσι, στα 81 του, ο Μανάρα εξακολουθεί να βρίσκεται σε μια κάπως παράξενη θέση.

Ένας σχεδιαστής που έμαθε σε γενιές αναγνωστών να κοιτάζουν μιλά σήμερα για την ανάγκη να μην τους δείχνουμε τα πάντα. Ίσως αυτή να είναι τελικά και η βασική διαφορά ανάμεσα στην πορνογραφία και στον ερωτισμό που περιγράφει: η πρώτη σου δίνει την εικόνα. Ο δεύτερος αφήνει κάτι για να το φανταστείς.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News