Νίκος Αμανίτης: «Ηταν σαν να έγραφα τις δικές μου αναμνήσεις»
Ο δημοσιογράφος Νίκος Αμανίτης μιλάει στην «Π» για τον ήρωά του, τον γοητευτικό καλλιτέχνη Νίκο Μπαλόγιαννη και τον ανεκπλήρωτο έρωτά του, τις προκλήσεις του εγχειρήματος, τον ρόλο της τέχνης στη διάσωση της ιστορικής μνήμης.
Ενας πίνακας έδωσε το έναυσμα για μια 5ετή έρευνα και συγγραφή, καρπός των οποίων είναι ένα ογκώδες, πολυεπίπεδο, σαν κινηματογραφική ταινία, μυθιστόρημα με τίτλο «Ο αγνοούμενος του Ματαρόα» (εκδ. Μεταίχμιο). Ηρωάς του, ο μποέμ ζωγράφος Νίκος Μπαλόγιαννης, τα βήματα του οποίου ακολουθούμε σε Αθήνα, Παρίσι και Αμερική.
Ο δημιουργός του, δημοσιογράφος Νίκος Αμανίτης θα βρεθεί στην Πάτρα και το «Πολύεδρο» την Πέμπτη 7 Μαΐου (ώρα 20:30) και μιλάει στην εφημερίδα «Πελοπόννησος» για τον γοητευτικό καλλιτέχνη και τον ανεκπλήρωτο έρωτά του, τις προκλήσεις του εγχειρήματος, τον ρόλο της τέχνης στη διάσωση της ιστορικής μνήμης. Κι ακόμα, καταθέτει τις απόψεις του για τον έντυπο Τύπο και τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης.
Διαβάστε επίσης: Παναγιώτης Φράγκος: «Το γεγονός είναι μαρτυρία και ο συγγραφέας μάρτυρας»
-Να ξεκινήσουμε από τη γνωριμία σας με τον μποέμ ζωγράφο Νίκο Μπαλόγιαννη. Τι ήταν αυτό που σας κέντρισε να ξεκινήσετε την 5ετή έρευνα και συγγραφή του βιβλίου σας;
Ενας πίνακας που με κυνηγούσε από το σαλόνι του πατρικού μου πριν από πάρα πολλά χρόνια μέχρι το δικό μου σπίτι, σήμερα. Τα λίγα που είχα ακούσει για τον ζωγράφο: Παρίσι-Ματαρόα-Αμερική-αλλαγή του ονόματός του: ένα σαφές τυχοδιωκτικό στοιχείο. Η απραγία της καραντίνας.
-Σε 27 μέτρα ξεδιπλώνεται η ερωτική επιστολή του προς τη μυστηριώδη αγαπημένη του Μουν. Κατά πόσο τον στιγμάτισε αυτός ο ανεκπλήρωτος έρωτας και πώς είδατε εσείς τη νεαρή Γαλλίδα καλλιτέχνη, μέσα από τα δικά του μάτια;
Δεν την ξέχασε ποτέ, είμαι βέβαιος γι’ αυτό. Μα την ερωτεύτηκα κι εγώ -κι έτσι βρέθηκα, στα 20s του 21ου αιώνα να αναζητώ τα ίχνη ενός κοριτσιού που ήταν 19 ετών το 1939. Η αναζήτησή της είναι ένα σημαντικό στοιχείο του βιβλίου. Και δεν αποκαλύπτουμε το αποτέλεσμα. No spoilers!
-Ανακαλύπτοντας σταδιακά τον ήρωά σας, ποια στοιχεία του χαρακτήρα του σας εντυπωσίασαν περισσότερο;
Η αγωνία του και ο αγώνας για ένα καλύτερο αύριο μέσα από την τέχνη του. Η διαρκής επιθυμία του να φύγει. Ή να προχωρήσει παρακάτω. Η επιμονή του.
-Την αποστολή του «Ματαρόα» την αγνοούν πολλοί, κυρίως νέοι. Θελήσατε να συνδέσετε συμβολικά στον τίτλο αυτή την άγνοια με το γεγονός ότι ο Μπαλόγιαννης επίσης αγνοήθηκε;
Τι ωραία παρατήρηση! Με κάνει να θέλω να πω ψέματα, ότι ακριβώς αυτό σκέφτηκα. Αλλά ας πούμε την αλήθεια: δεν το σκέφτηκα έτσι, αλλά ακριβώς έτσι είναι!
-Το βιβλίο εκτείνεται σε πολλές δεκαετίες και χώρες. Πώς δουλέψατε την ισορροπία ανάμεσα στην έρευνα και τη μυθοπλασία, για να συνθέσετε αυτή τη διπλή βιογραφία -ζωγράφου και εποχής- ώστε να μη χαθεί στο ελάχιστο η αφηγηματική ένταση;
Ερεύνησα τόσο πολύ, εξαντλητικά, την εποχή μέσα από πηγές που αρκετές φορές δεν είχαν ξαναχρησιμοποιηθεί, που στο τέλος αισθάνθηκα ότι ζω στην Αθήνα του Μεσοπολέμου ή στο Παρίσι μήνες, εβδομάδες πριν ξεσπάσει ο πόλεμος. Ετσι, όταν έπρεπε η μυθοπλασία να γεμίσει τα κενά, μου ήταν πολύ φυσικό, σαν να έγραφα τις δικές μου αναμνήσεις. Ισως γι’ αυτό και οι αναγνώστες μού λένε ότι μέσα από τις σελίδες του βιβλίου μπαίνουν και οι ίδιοι στις εποχές που έζησαν οι γονείς τους ή οι παππούδες τους. Ποιος ξέρει; Μπορεί και να τους συναντούν.
-Η ζωγραφική και η γραφή αναπνέουν μέσα στο μυθιστόρημα. Τι σημαίνουν για εσάς ως τρόπος διάσωσης της ιστορικής μνήμης;
Για να διασωθεί η ιστορική μνήμη έχει, μεταξύ άλλων, ανάγκη όλες τις τέχνες. Ετσι νομίζω. Οι τέχνες αναπτύσσονται μέσα στην εποχή τους, κάποιες φορές είναι και πιο μπροστά από αυτήν, τρέφονται από την παράδοση και την εξελίσσουν. Για να γνωρίσω τον ελληνικό μεσοπόλεμο και το Παρίσι λίγο πριν ξεσπάσει ο πόλεμος, διάβασα πολλή λογοτεχνία της εποχής, άκουσα μουσικές, είδα ταινίες, χιλιάδες φωτογραφίες και περιηγήθηκα βέβαια στα μεσοπολεμικά ατελιέ, και τις Σχολές Καλών Τεχνών της Αθήνας και του Παρισιού -όπου τα μαθήματα δίνονται στις ίδιες αίθουσες όπου μαθήτευσε ο Μπαλόγιαννης πλάι στον Μόραλη και τον Σπυρόπουλο, δίπλα στις όχθες του Σηκουάνα. Δεν ξέρω πώς θα τα κατάφερνα διαφορετικά.
-Εχοντας εργαστεί ως δημοσιογράφος σε κορυφαία έντυπα μέσα, πώς κρίνετε την ανθεκτικότητα του έντυπου Τύπου στο μέλλον;
Εχω εργαστεί σε όλα τα μέσα: Εφημερίδες, περιοδικά, ραδιόφωνο, τηλεόραση, ηλεκτρονικό Τύπο. Το καθένα έχει τη γοητεία του, αρκεί να ξέρεις και να μπορείς να εκμεταλλευτείς τις δυνατότητες που σου δίνει. Ο έντυπος Τύπος όμως είναι η κολόνα στήριξης της δημοσιογραφίας, κάτι που φαίνεται ακόμα και όταν επεκτείνεται στον ηλεκτρονικό Τύπο: Η οργάνωση του κειμένου, οι περιορισμοί στην έκταση, ο σεβασμός στην είδηση, ακόμα και ο χώρος της αίθουσας σύνταξης και η οργανική ιεράρχηση. Εκεί βρίσκεται η πρώτη γραμμή του δημοσιογραφικού λειτουργήματος, όση λάμψη, γοητεία ή και αμεσότητα διαθέτουν τα άλλα μέσα.
-Επειδή γίνεται πολύς λόγος για την ΑΙ, τα όρια μεταξύ εργαλείου και υποκατάστασης πόσο λεπτά είναι;
Θέλω να πιστεύω ότι ακόμα το ζήτημα είναι, πώς να το πω; Προσωπικό: Ακόμα έχει σχέση με τη χρήση που κάνει ο καθένας μας. Εγώ και αυτή. Θα τη χρησιμοποιήσω σαν εργαλείο, σαν βοήθημα ή θα δεχθώ να με υποκαταστήσει προσδοκώντας εύκολο και εφήμερο όφελος; Προσωπική απόφαση, ακόμα. Για πόσο καρό ακόμα; Πολύ φοβάμαι ότι σύντομα το ζήτημα θα πάψει να είναι προσωπική απόφαση. Χιλιάδες θέσεις εργασίας θα εξαφανιστούν, για να μιλήσω για έναν μόνο αντίκτυπο της εξάπλωσής της. Θα χρειαστεί να βρεθούν νέες ισορροπίες και είναι άγνωστο αν και πώς θα συμβεί αυτό. Ζούμε σε μία εποχή ραγδαίων εξελίξεων και δεν μπορώ να φανταστώ ούτε τι θα συμβεί τον επόμενο χρόνο.
-Ας υποθέσουμε ότι έχετε απέναντί σας τον Μπαλόγιαννη, αυτό το ανήσυχο πνεύμα με τις τάσεις φυγής. Τι θα θέλατε να σας εκμυστηρευτεί;
Ωωω! Με αναστατώνει αυτή η ερώτηση! Πέρασα σχεδόν πέντε χρόνια προσπαθώντας να ζήσω τη ζωή και την εποχή αυτού του ανθρώπου, που συν τοις άλλοις, όπως ομολογεί και ο ίδιος, τα μυστικά του τα κρατάει για τον εαυτό του. Οποτε άνοιγα μια πόρτα του παρελθόντος του ήταν η μεγαλύτερη γιορτή για μένα. Δεν νομίζω ότι θα άντεχα να μάθω οτιδήποτε άλλο, όσο κι αν με κατατρώγει η περιέργεια. Θα ήταν σαν ένα ταξίδι στον χρόνο, σαν τη δευτέρα παρουσία, θα με κατάπινε το παρελθόν που εγώ κατασκεύασα, σαν τσουνάμι. Ας μην το πειράξουμε άλλο το παρελθόν. Aλλωστε, πλησιάζουμε τις 900 λέξεις που μου ζητήσατε. Δόξα τω Θεώ, βρίσκομαι σε εφημερίδα!
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
