Παναγιώτης Φράγκος: «Το γεγονός είναι μαρτυρία και ο συγγραφέας μάρτυρας»

-Το δεύτερο τούτο βιβλίο σας βασίζεται όπως και το πρώτο «Ο στεναγμός του Ικάρου» σε αληθινή ιστορία. Τι σας ελκύει στα πραγματικά γεγονότα;

To γεγονός συγκλονίζει, καταλύει. Η φαντασία δημιουργεί
διεξόδους. Βολεύει. Το γεγονός αποτελεί μόριο της ιστορίας. Η ιστορία καταδεικνύει τη κοινωνία. Η κοινωνία είναι άνθρωποι, νοοτροπίες, θεσμοί, εξουσία εκμετάλλευση, ευκαιρίες. Το άτομο εξυψούται ή καταποντίζεται. Σήμερα, τύχη σημαίνει επιτηδειότητα που προϋποθέτει γνώση. Αποδοχή ή ανατροπή κατεστημένων αρχών. Το γεγονός δοκιμάζει την ευαισθησία. Αν θέλετε, αποκαλύπτει τη συναίσθηση του συγγραφέα. Τη συνείδησή του. Την ευαισθησία που και αυτή δοκιμάζεται αν δεν απορρίπτεται ως περιττή προ των μαύρων οπών του διαστήματος.
Η ευαισθησία εντείνει την ενέργεια του γεγονότος. Αντίθετα, η φαντασία αποκοιμίζει με τη ρέμβη που κομίζει. Η φαντασία από μόνη της είναι ψεύδος. Το γεγονός είναι μαρτυρία και ο συγγραφέας μάρτυρας. Με την κάθε έννοια του όρου.

-Γιατί επιλέξατε τη συγκεκριμένη ιστορία που κουβαλάει βαθύ πόνο μέσα της και μιλάει για τη διαφορετικότητα;

Ο τρόπος που μου τη διηγήθηκε η Γιώτα, ανιψιά της Μελαίας, κόρη του Ντινάκου. Τρόπος απορίας και όχι δραματικός. Η διήγησή της έδειχνε αδυναμία σύλληψης, κατανόησης των περιστατικών. Ιδιαίτερα του τρόπου λειτουργίας του εσώτατου κόσμου της Μελαίας. Αν με θέλετε απόλυτα συγκεκριμένο, με συνέτριψε η απόφαση της Μελαίας. Μόνο ένας απόλυτα λογικός θα επέλεγε τον κόσμο της αποδοχής και όχι της απόρριψης. Η γαλήνη, κυρία Κουνινιώτη. Το μέγα ζητούμενο…

-Μια ολέθρια καταιγίδα αλλάζει δραματικά τις ζωές δύο παιδιών, με διαφορετικές συνέπειες στο καθένα τους. Το αγόρι, ο Ντινάκος κουβαλάει το χρέος προς την αδελφή του κι αυτή, η Μελαία, βουτά στη σιωπή. Ποια η μεγαλύτερη πρόκληση να περιγράψετε αυτή τη διπλή ψυχική διαδρομή;

Η έλλειψη κατανόησης, η αδιαφορία για το «πάθος» του διπλανού μας. Και δεν εννοώ τη χριστιανική αλληλεγγύη, αλλά την έλλειψη του συνεκτικού δεσμού στη σύγχρονη κοινωνία.

Ξέρετε, το παιδικό μυαλό συγκρατεί καταστάσεις, ρουφά σαν το πάλαι ποτέ στυπόχαρτο. Τα καλοκαίρια μου τα πέρναγα στο πατρογονικό χωριό, το Λειβάρτζι. Υπήρχε η Φρίντα, η τρελή του χωριού. Υπήρχε ο Σταύρος, ο μουγγός. Παιδί, δεν έβλεπα κάτι το κακό σε κανένα. Ιδιαίτερα αφού έβλεπα πώς της εφέροντο οι δικοί μου. Με καλοσύνη, συγκατάβαση
Η Φρίντα, καλή με τους καλούς. Ηρεμη και πεντακάθαρη. Με όσους την απόπαιρναν ή την κορόιδευαν -bullying, το λένε σήμερα;- θηρίο εγινόταν. Το ίδιο και ο Σταύρος. Η έλλειψη κατανόησης, η ανάγκη για αποδοχή. Η αποδοχή. Αυτό ήταν. Aυτό είναι. Η αποδοχή…

-Δίνετε μια ιδιαίτερη φωνή στη Μελαία, η οποία μιλάει με τέσσερις λέξεις, κάθε φορά, όπως «Αλήθεια, κόσμος Μελαίας, γυμνός!», και θεωρείται η τρελή του χωριού. Πώς σκύψατε πάνω στον χαρακτήρα της για να τον ζωντανέψτε στο χαρτί;

Δεν έσκυψα. Με λύγισε ο τρόπος διήγησης. Το χάσμα, ή αδυναμία εξήγησης της απόφασης της Μελαίας. Η Γιώτα πάντα θα αναρωτιέται γιατί. Γιατί η αγάπη του αδερφού δεν στάθηκε ικανή να πάρει άλλη απόφαση η Μελαία. Εφαγε τη ζωή του να την εύρει, από άσυλο σε άσυλο περιπλανώμενος. Το εκτίμησε αυτό ή όχι η Μελαία, δεν το φωνάζω. Η διαίσθηση ή η προσοχή του αναγνώστη θα το διακρίνει. Με πόνεσε η ιστορία. Υπήρχε η θύμηση της Φρίντας. Ξέρετε, σπουδές, στρατιωτικό, εξωτερικό, έρωτας γάμος, παιδιά…. Οταν θυμήθηκα τη Φρίντα, έψαξα για το μνήμα της. Δεν το βρήκα. Ισως το χρώσταγα και σε κείνη. Η «Μελαία» ίσως ήταν η Νέμεσίς μου…

-Χρησιμοποιείτε γλώσσα ποιητική. Θα μας εξηγήσετε αυτή σας την επιλογή;

Ποιητική η γλώσσα μου… Ισως, μπορεί, ναι. Ο Παπαδιαμάντης. Το δημοτικό τραγούδι. Ο Σικελιανός. Αλλά η ανάγκη, η ανάγκη να αποδώσω το ερέθισμα, την έμπνευση, το χρώμα των εικόνων, το τραγικό ή το έλεος που έχω ανάγκη για να εκφραστώ, Κυρία Κουνινιώτη, η καταφυγή στον πλούτο της γλώσσας μας, για να ακριβολογήσω, ίσως να κάνει τη γραφή μου ποιητική. Παρατηρήσατε ήδη από το πρώτο μου βιβλίο ότι δεν αποφεύγω, αντίθετα καταφεύγω σε όλους τους τύπους της γλώσσας μας, για να αποδώσω με διαύγεια τα συναισθήματά μου, επιδιώκοντας την ειλικρίνεια στη γραφή μου.

-Στο βιβλίο σας αναδεικνύονται οι θεσμοί της καταστολής: φυλακές, άσυλα, εξουσία. Είναι μια μορφή κοινωνικής καταγγελίας ή περισσότερο μια υπαρξιακή τοποθέτηση;

Υπαρξιακή ανάγκη ή καταγγελία μιας ανάλγητης κοινωνίας, που όσο παγκοσμιοποιείται τόσο εδραιώνει επί γης τη Κόλαση, που τη μεταφέρουμε έντεχνα στους ουρανούς. Μη θελήσετε να πω κάτι περισσότερο. Αν καταθέσω αποδείξεις για τον ισχυρισμό μου, θα πολιτικοποιήσω τη Μελαία. Η Μελαία είναι θέμα Ηθικής.

-Η αποδοχή της διαφορετικότητας κατά πόσο έχει αλλάξει, λέτε, από το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα έως σήμερα;

Τελικά, κάνατε τη συνέντευξη δυσκολότερη της συγγραφής… Μπράβο σας. Ωραία, θα γίνω πολύ ωμός, κυνικός. Οχι, κυρία Κουνινιώτη. Ο,τι εμπορευματοποιείται δεν σημαίνει καλυτέρευση συνθηκών ή πρόοδο.
Μόδα, εικόνα, προβολή, διαφήμιση, μεσάζοντες, χρήμα… Δεν έχουν εκλείψει τα Κωσταλέξι. Οίκοι ευγηρίας… Αν πω ονόματα θα συρθώ στα δικαστήρια. Κι έχω να τελειώσω κι άλλα βιβλία.

-Τι θα θέλατε να «πει» η Μελαία σας στον σημερινό κόσμο;

Τι θα έλεγε η Μελαία σήμερα; Ξέρετε, είχε καταφέρει να λέει, κάποιες φορές, μέχρι και έξι λέξεις. Αυτές: «Δεύτερη παρουσία ανθρώπου στην αχρειότητά του». Τελειώσαμε; Να πω ευχαριστώ; Ή, αν υπάρξει και τρίτη συνάντησή μας, να παρακαλέσω επιείκεια… Σας ευχαριστώ σε κάθε περίπτωση, όμως.

*Στην αυριανή εκδήλωση θα μιλήσουν οι: Θεόδωρος Παπαθεοδώρου, ραδιοφωνικός Παραγωγός, συγγραφέας, Βίκυ Κρούσκα, φλόλογος, συγγραφέας, Γεωργία Πετροπούλου, φιλόλογος, διευθύντρια Γαλλικού Ινστιτούτου Πατρών Μέλος του Διεθνούς Συμβουλίου Αμυνας DCI. Θα διαβάσει η Αφροδίτη Σκαλτσά – Δημητρακοπούλου,  βιβλιοκριτικός-αναγνώστρια. Θα συντονίσει η Ελευθερία Στεργιοπούλου, ραδιοφωνική παραγωγός.