Ο καθηγητής Πνευμονολογίας Αργύρης Τζουβελέκης στην «Π»: «Οι ασθενείς με έχουν διδάξει να είμαι ταπεινός»
Ο καθηγητής και διευθυντής του Πνευμονολογικού Τμήματος του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Πατρών Αργύρης Τζουβελέκης ανήκει σε εκείνη τη μικρή ομάδα επιστημόνων που διαμορφώνουν τις εξελίξεις στον τομέα τους.
Το έργο του έχει αναγνωριστεί σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς συγκαταλέγεται στο κορυφαίο 2% των επιστημόνων διεθνώς, μια διάκριση που αποτυπώνει τη συνέπεια, την ποιότητα και την αριστεία της ερευνητικής και κλινικής του δραστηριότητας.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί φιλοξενούμε έναν επιστήμονα με διεθνή ακτινοβολία, έναν γιατρό που η εργασία του ξεπερνά τα όρια της καθημερινής κλινικής πράξης και αφήνει ισχυρό αποτύπωμα στη διεθνή επιστημονική κοινότητα. Ο καθηγητής και διευθυντής του Πνευμονολογικού Τμήματος του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Πατρών Αργύρης Τζουβελέκης ανήκει σε εκείνη τη μικρή ομάδα επιστημόνων που διαμορφώνουν τις εξελίξεις στον τομέα τους.
Μέσα από αυτή τη συζήτηση, θα έχουμε την ευκαιρία να φωτίσουμε κρίσιμα ζητήματα της πνευμονολογίας, να κατανοήσουμε τις σύγχρονες εξελίξεις στην έρευνα και την κλινική πράξη, αλλά και να ακούσουμε τη ματιά ενός ανθρώπου που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας.
-Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Πνευμονολογία;
H ραγδαία αύξηση των χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων όπως η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, ο καρκίνος του πνεύμονα, πνευμονική ίνωση και η φυματίωση (περίπου 2 δισεκατομμύρια πάσχουν από λανθάνουσα φυματίωση) καθώς και η αντιμετώπιση των κοινωνικο-οικονομικών ανισοτήτων στον χώρο της υγείας αποτελούν τις κυριότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Πνευμονολογία σε παγκόσμιο επίπεδο.
-Ποιο είναι σήμερα το μεγαλύτερο στοίχημα για τη δημόσια υγεία στον τομέα της Πνευμονολογίας;
Το μεγαλύτερο στοίχημα αυτή τη στιγμή αποτελεί η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα, της νούμερο 1 αιτίας θανάτου από κακοήθειες στον κόσμο με 2.3 εκ κρούσματα κάθε χρόνο εκ των οποίων το 1.8 εκ πεθαίνει λόγω καθυστερημένης διάγνωσης, λόγω έλλειψης πρόληψης. Το στοίχημα αυτό προσδοκούμε να κερδίσουμε μέσω του εθνικού προγράμματος προ-συμπτωματικού ελέγχου καρκίνου του πνεύμονα με υπολογιστική τομογραφία θώρακος χαμηλής δόσης ακτινοβολίας το οποίο έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή χάρη στη πρωτοβουλία του υπ. Υγείας Αδωνι Γεωργιάδη και της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας.
-Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε αύξηση των αναπνευστικών νοσημάτων. Πού το αποδίδετε;
Η αύξηση αυτή είναι πολυπαραγοντική και αποδίδεται α) στο κάπνισμα που εξακολουθεί να αποτελεί μάστιγα με 8 εκ θανάτους ετησίως, β) ατμοσφαιρική ρύπανση και κλιματική αλλαγή, 3) γήρανση του πληθυσμού και επιμήκυνση προσδόκιμου ζωής, συνεπώς αφού οι άνθρωποι ζουν περισσότερο άρα βλέπουμε και περισσότερους χρόνιους αναπνευστικούς ασθενείς, 4) επαγγελματική έκθεση σε οργανική και ανόργανη σκόνη, 5) αύξηση ιογενών λοιμώξεων με πρόσφατο το παράδειγμα της πανδημίας COVID19, 6) Τέλος, σημαντικό ρόλο στην αύξηση διαδραματίζει και η έγκαιρη διάγνωση των υποδιαγνωσμένων νοσημάτων χάρις στην πρόοδο της επιστήμης
-Πόσο επηρεάζει η ατμοσφαιρική ρύπανση και η κλιματική αλλαγή την πνευμονική υγεία;
Tα επόμενα 50 χρόνια η θερμοκρασία της γης θα αυξηθεί περίπου 4.80C, τα επίπεδα του όζοντος κατά 28%, το ίδιο και εκείνα των βλαπτικών σωματιδίων PM 2.5 και του μονοξειδίου του άνθρακος και του διοξειδίου του αζώτου. Το 2025 οι αλλαγές αυτές οδήγησαν σε περίπου 500.000 πρόωρους θανάτους από καρδιοαναπνευστικά αίτια. Ας μη λησμονούμε ότι το φαινόμενο του θερμοκηπίου ευνοεί τις αερομεταφερόμενες ιογενείς λοιμώξεις ενώ αναμένεται διπλασιασμός του κινδύνου ανάπτυξης καρκίνου πνεύμονα και μείωση κατά 10 έτη του ηλικιακού λόγω ρύπανσης αέρα. Ολα αυτά τα βιώσαμε και στην περιοχή της Aχαΐας με τις καταστροφικές πυρκαγιές που οδήγησαν σε αύξηση των παροξύνσεων χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων ως και 1 μήνα μετά το πέρας των πυρκαγιών λόγω των συνεχόμενων αναθυμιάσεων και της μόλυνσης της ατμόσφαιρας και του υδροφόρου ορίζοντα.
-Πόσο έχουν αλλάξει οι θεραπείες για χρόνιες παθήσεις, όπως η ΧΑΠ και το άσθμα, τα τελευταία χρόνια;
Τα τελευταία χρόνια έχει πραγματοποιηθεί μια επιστημονική έκρηξη στο θεραπευτικό πεδίο των χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων. Ο θεραπευτικός δείκτης έχει πλέον μετατοπιστεί από τις συμπτωματικές θεραπείες (βρογχοδιασταλτικά) στις αιτιολογικές θεραπείες, σε αυτές δηλαδή που τροποποιούν την φυσική πορεία της νόσου, όπως οι βιολογικοί παράγοντες. Οι τελευταίοι χορηγούνται σε εξατομικευμένη βάση. Συνεπώς επιφέρουν βέλτιστα θεραπευτικά αποτελέσματα με εξαιρετικό προφίλ ασφάλειας.
-Υπάρχουν νέες προσεγγίσεις ή καινοτομίες που αναμένεται να αλλάξουν ριζικά το πεδίο τα επόμενα χρόνια;
H ανακάλυψη νεότερων και περισσότερο αποτελεσματικών αντι-καρκινικών και αντι-ινωτικών φαρμάκων, η ενίσχυση της πρόληψης μέσω καινοτόμων εμβολίων και η εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης στην καθ’ ημέρα κλινική πράξη ως αρωγού και οδηγού του κλινικού αισθητήριου αποτελούν προσεγγίσεις που γεφυρώνουν το μέλλον με το παρόν.
-Πόσο σημαντική είναι η συνεχής εκπαίδευση και η ερευνητική δραστηριότητα για έναν κλινικό ιατρό; Τι σας δίνει δύναμη να συνεχίζετε με την ίδια αφοσίωση και πάθος μετά από τόσα χρόνια προσφοράς;
Η κινητήριος δύναμη ενός ιατρού δασκάλου είναι η μεταλαμπάδευση της γνώσης, της νοοτροπίας, της ιατρικής κουλτούρας της αρετής και της αριστείας. Ο ρόλος του μέντορα καθιστά απαραίτητη την αέναη εκπαίδευση και αναζήτηση της γνώσης.
-Ο ρόλος του γιατρού, ειδικά σε κρίσιμες περιπτώσεις, έχει και έντονο συναισθηματικό φορτίο. Πώς το διαχειρίζεστε;
H ζωή ενός ιατρού στα «χαρακώματα» της καθημερινής ιατρικής πράξης χαρακτηρίζεται από διαρκείς εναλλαγές ικανοποίησης και απογοήτευσης, μια διαρκή χαρμολύπη θα το ονόμαζα. Οφείλεις όμως ως ιατρός να καταπιέζεις το θυμικό και να λαμβάνεις ψύχραιμες αποφάσεις. Αντηρίδα σε αυτή την προσπάθεια είναι η οικογένειά σου. Είναι αυτή που απορροφά κραδασμούς, αυτή που σε οχυρώνει συναισθηματικά. Kαι φυσικά ο ίδιος σου ο εαυτός. Η διαχείριση του συναισθηματικού φορτίου απαιτεί αυτογνωσία.
-Ποια στοιχεία θεωρείτε ότι συνθέτουν τον «άριστο γιατρό» -η επιστημονική γνώση, η ενσυναίσθηση ή κάτι βαθύτερο;
Οι περισσότεροι ιατροί γνωρίζουν «τι» κάνουν. Λιγότεροι ιατροί γνωρίζουν και «πώ» να το κάνουν σωστά. Και ακόμα λιγότεροι γνωρίζουν και το «γιατί» το κάνουν. Το «γιατί» αυτό είναι ο άνθρωπος, ο ευάλωτος , ο ασθενής, ο ευπαθής. Αυτοί οι ιατροί είναι οι άριστοι. Συνεπώς άριστος είναι ο ιατρός που συνδυάζει επιστημονική γνώση, κατάρτιση, δεξιοτεχνία και φυσικά ενσυναίσθηση, την ικανότητα να αισθάνεται τον πόνο του άλλου, άρα να είναι άνθρωπος. Με τα δεδομένα αυτά, ο άριστος ιατρός δεν πρόκειται να αντικατασταθεί ποτέ από την τεχνητή νοημοσύνη.
-Κοιτάζοντας πίσω στην πορεία σας, ποια θεωρείτε τη σημαντικότερη στιγμή της καριέρας σας;
Την επιλογή της συζύγου μου και τη γέννηση των τεσσάρων παιδιών μου. Θεωρώ ότι αυτές οι στιγμές με καθόρισαν ως επιτυχημένο επαγγελματία και άνθρωπο. Η οικογένεια είναι η μόνη που θα θυμάται τις ημέρες που έλειψες και ξενύχτησες λόγω εργασίας. Δεν θα πρέπει να παραβλέψω να αναφέρω ότι η μετεκπαίδευσή μου και η εκλογή μου ως αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Yale των ΗΠΑ και φυσικά η ανάληψη των καθηκόντων μου ως καθηγητής Πνευμονολογίας και διευθυντής της Πνευμονολογικής Κλινικής του ΠΓΝΠ αποτελούν στιγμές ορόσημο της καριέρας μου.
-Ποιο είναι το μεγαλύτερο μάθημα που σας έχει δώσει η επαφή με τους ασθενείς;
Οι ασθενείς αποτελούν ζωντανά παραδείγματα ανθρώπων με κουράγιο, θέληση για ζωή, πίστη, υπομονή και επιμονή. Είναι οι πραγματικοί μαχητές της ζωής. Αν κάτι με δίδαξε η επαφή μαζί τους είναι να είμαι ταπεινός γιατί μπροστά στην ασθένεια είμαστε όλοι το ίδιο και φυσικά να είμαι ευγνώμων γιατί η υγεία δεν είναι δεδομένη και αποτελεί το υπέρτατο αγαθό, τη μονάδα που δίνει αξία στα μηδενικά της ζωής μας.
-Αν μπορούσατε να στείλετε ένα μήνυμα στους νέους επιστήμονες, ποιο θα ήταν;
Να μη φοβούνται το βάρος της ευθύνης, να αγαπούν την αυτοκριτική, την υποχρέωση και μετά το δικαίωμα. Να παλεύουν για το «εμείς», να συνθλίβουν το «εγώ». Να επιλέγουν τον δύσκολο δρόμο προς την Ιθάκη. Να μάθουν να συντηρούν τις αξίες, τις αρχές, τα ιδανικά και να μένουν πιστοί σε αυτά παρά τους πειρασμούς.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
