Ο πόλεμος χτυπά και τα βιβλία στην Ουκρανία – Καταστράφηκαν 12 εκατ. αντίτυπα

Εκεί όπου αυτές τις ημέρες θα έπρεπε να επικρατεί πυρετός εργασίας για την εκτύπωση των σχολικών βιβλίων της νέας χρονιάς, στην Ουκρανία έχουν μείνει στάχτες, κατεστραμμένες μηχανές και χιλιάδες κατεστραμμένα βιβλία.

Τυπογραφείο στα περίχωρα του Κιέβου καταστράφηκε από ρωσικό πυραυλικό πλήγμα, την ώρα που η παραγωγή είχε αυξηθεί σημαντικά προκειμένου να ολοκληρωθεί η εκτύπωση περίπου 1,3 εκατομμυρίων σχολικών βιβλίων. Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί περίπου στο 10% των αναγκών της χώρας για τη νέα σχολική χρονιά.

Ανάμεσα στα συντρίμμια βρέθηκε μια απανθρακωμένη σελίδα από βιβλίο αγγλικών. Το απόσπασμα, που αναφέρεται σε έναν μαθητή από το Ηνωμένο Βασίλειο, αποτελεί πλέον ένα από τα χαρακτηριστικά στιγμιότυπα της καταστροφής που έχει προκαλέσει ο πόλεμος στον εκδοτικό κλάδο.

Σύμφωνα με ουκρανικά μέσα ενημέρωσης, τα τελευταία πλήγματα έχουν καταστρέψει συνολικά περίπου 12 εκατομμύρια βιβλία, ενώ εκτιμάται ότι έχει χαθεί περίπου το ένα τρίτο των βιβλίων που τυπώθηκαν φέτος στη χώρα.

«Δεν μπορεί να σωθεί τίποτα»

Στο τυπογραφείο του Κιέβου η καταστροφή είναι σχεδόν ολοκληρωτική. Οι εγκαταστάσεις έχουν καταστραφεί, ενώ ακόμη και βιβλία που δεν παραδόθηκαν στις φλόγες υπέστησαν ζημιές από το νερό της πυρόσβεσης και την έκθεση στα καιρικά φαινόμενα, μετά την κατάρρευση της οροφής.

Η εμπορική διευθύντρια του εκδοτικού οίκου Konvi, Βικτόρια Χαϊντάι, υποστηρίζει ότι τα πλήγματα είναι μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας να πληγεί ο εκδοτικός και τυπογραφικός κλάδος της χώρας.

Όπως ανέφερε στο BBC, τους τελευταίους μήνες αρκετοί από τους μεγαλύτερους εκδοτικούς οίκους έχουν χάσει αποθήκες στις οποίες φυλάσσονταν τεράστιες ποσότητες βιβλίων. Περισσότερες από 35 εγκαταστάσεις που συνδέονται με τον κλάδο έχουν, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, πληγεί τις τελευταίες εβδομάδες.

«Οι Ρώσοι καταστρέφουν επίσης τυπογραφεία, σε μια προσπάθεια να εξαφανίσουν την Ουκρανία ως έθνος», υποστήριξε η Χαϊντάι, εκφράζοντας παράλληλα την πεποίθηση ότι ο ουκρανικός πολιτισμός θα επιβιώσει.

Over 10 million Ukrainian books Russia destroyed in a single summer.

In Kharkiv alone, a Russian strike on the publishing house destroyed 8 million books, including more than 620,000 school textbooks. In the latest attack in the Kyiv region, warehouses storing books from… pic.twitter.com/qVxFx2L1eu

— MFA of Ukraine 🇺🇦 (@MFA_Ukraine) August 30, 2026

Στις φλόγες και η αγορά μεταχειρισμένων βιβλίων

Οι καταστροφές δεν περιορίζονται στα καινούργια βιβλία και τις εγκαταστάσεις παραγωγής τους.

Η αγορά μεταχειρισμένων βιβλίων Pochaina στο Κίεβο υπέστη επίσης σοβαρές ζημιές από ρωσικό πλήγμα. Εκατοντάδες πάγκοι καταστράφηκαν και μαζί τους χάθηκε ένας μεγάλος αριθμός παλαιών, σπάνιων και πολύτιμων βιβλίων.

Ανάμεσα στα αποκαΐδια βρέθηκε και η 28χρονη book blogger Λίλια Βελίκα, η οποία προσπάθησε να διαπιστώσει αν μπορούσε να διασωθεί κάποιο από τα βιβλία. Κρατώντας ένα μουσκεμένο αντίτυπο μυθιστορήματος επιστημονικής φαντασίας, περιέγραψε την απώλεια με έναν ιδιαίτερα συμβολικό τρόπο: «Τα βιβλία μάς σώζουν και το να τα χάνουμε είναι σαν να χάνουμε την καρδιά μας».

Πλήγματα και στην πολιτιστική κληρονομιά

Ο πόλεμος έχει αφήσει βαθύ αποτύπωμα και στην πολιτιστική κληρονομιά της Ουκρανίας. Μουσεία, βιβλιοθήκες, γκαλερί, κινηματογραφικά στούντιο και όπερες έχουν υποστεί ζημιές, ενώ στο στόχαστρο βρέθηκαν και σημαντικά ιστορικά μνημεία.

Μεταξύ αυτών είναι η Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου, ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της ουκρανικής ιστορίας και πολιτιστικής κληρονομιάς. Το συγκρότημα, το οποίο έχει ενταχθεί από την UNESCO στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, υπέστη ζημιές έπειτα από επίθεση με drone.

Σύμφωνα με τις ουκρανικές αρχές, θρησκευτικά κειμήλια είχαν μεταφερθεί εγκαίρως σε ασφαλές σημείο, ωστόσο σημαντικό τμήμα της στέγης του Καθεδρικού Ναού της Κοιμήσεως τυλίχθηκε στις φλόγες. Το κόστος των επισκευών υπολογίζεται σε περίπου 11,2 εκατομμύρια δολάρια, ενώ για την αποκατάσταση εκτιμάται ότι θα χρειαστούν περίπου δύο χρόνια.

Στο συγκρότημα στεγάζεται επίσης το ουκρανικό μουσείο βιβλίου και τυπογραφίας.

Ο γενικός διευθυντής της UNESCO, Χάλεντ Ελ Ενάνι, εξέφρασε τη βαθιά του λύπη για τις ζημιές και καταδίκασε τις επιθέσεις εναντίον πολιτιστικών αγαθών που προστατεύονται από το διεθνές δίκαιο.

«Η Ρωσία θέλει να μας εξαφανίσει ως έθνος»

Η υπουργός Πολιτισμού της Ουκρανίας, Τετιάνα Μπερέζνα, συνδέει τις καταστροφές των πολιτιστικών υποδομών με τη γενικότερη προσπάθεια διατήρησης της ουκρανικής εθνικής ταυτότητας.

«Πρόκειται για έναν υπαρξιακό πόλεμο», δήλωσε, υποστηρίζοντας ότι η Ρωσία επιχειρεί να καταστρέψει σύμβολα που συνδέονται με την ιστορική και πολιτιστική παρουσία της Ουκρανίας.

Σύμφωνα με την ίδια, από την έναρξη του πολέμου έχουν πληγεί περισσότερα από 1.900 στοιχεία της ουκρανικής πολιτιστικής κληρονομιάς και πάνω από 2.000 πολιτιστικά ιδρύματα.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, η ψηφιοποίηση βιβλίων, έργων τέχνης και ιστορικών αρχείων αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Στόχος είναι να διασωθεί η πολιτιστική κληρονομιά, αλλά και να συνεχιστεί η πρόσβαση των παιδιών στην εκπαίδευση ακόμη και όταν οι έντυπες υποδομές καταστρέφονται.

Η απάντηση της Μόσχας

Η ρωσική πρεσβεία στο Ηνωμένο Βασίλειο, απαντώντας στο BBC, απέρριψε τις κατηγορίες ότι η Ρωσία στοχεύει σκόπιμα την ουκρανική πολιτιστική κληρονομιά.

Η Μόσχα υποστήριξε ότι ευθύνεται η ίδια η ουκρανική κυβέρνηση για ορισμένες αλλαγές στο πολιτιστικό τοπίο της χώρας, επικαλούμενη την απομάκρυνση μνημείων και τις μετονομασίες δρόμων. Παράλληλα, ισχυρίστηκε ότι πολιτιστικοί χώροι έχουν χρησιμοποιηθεί για την απόκρυψη στρατιωτικών εγκαταστάσεων.

Το Κρεμλίνο έχει επανειλημμένα αρνηθεί ότι οι ρωσικές δυνάμεις πλήττουν σκόπιμα μη στρατιωτικούς στόχους.

Για τον ουκρανικό εκδοτικό κόσμο, ωστόσο, το πρόβλημα πλέον δεν είναι μόνο η καταστροφή των εγκαταστάσεων και των βιβλίων που βρίσκονταν μέσα σε αυτές. Είναι ο κίνδυνος να πληγεί ένας ολόκληρος κλάδος που συνδέεται άμεσα με τη γλώσσα, την εκπαίδευση, τη λογοτεχνία και τη διατήρηση της εθνικής μνήμης.

«Ο λόγος είναι τα πάντα. Είναι η εξέλιξή μας, ο πολιτισμός μας και η ιστορική μας κληρονομιά, που περνά από γενιά σε γενιά», σημειώνει η Βικτόρια Χαϊντάι.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News