Οταν η οικονομική κρίση γίνεται πολιτική
Ο Νίκος Μαρούδας είναι οικονομικός αναλυτής, χρηματιστηριακός σύμβουλος.
Πετρέλαιο, επιτόκια, γεωπολιτικές συγκρούσεις και κοινωνική δυσαρέσκεια συνθέτουν ένα εκρηκτικό σκηνικό. Οι κυβερνήσεις αναζητούν πολιτικές λύσεις, αλλά οι οικονομίες στερούνται πλέον εύκολων απαντήσεων.
Υπάρχουν περίοδοι κατά τις οποίες οι ειδήσεις μοιάζουν με ασύνδετα γεγονότα. Μια πολεμική σύγκρουση εδώ, μια πολιτική κρίση εκεί, μια απότομη άνοδος του πετρελαίου και μια νέα αύξηση του κόστους δανεισμού. Οταν, όμως, όλα αυτά συμβαίνουν ταυτόχρονα, ίσως δεν πρόκειται πλέον για μεμονωμένες κρίσεις, αλλά για διαφορετικές εκφράσεις ενός ευρύτερου προβλήματος.
Η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας, με τις κυβερνήσεις να βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα δύσκολο δίλημμα: πώς θα περιορίσουν τις οικονομικές πιέσεις χωρίς να προκαλέσουν μεγαλύτερη κοινωνική και πολιτική αναταραχή;
Η Αμερική μπροστά στην κάλπη
Στις 3 Νοεμβρίου, οι Αμερικανοί προσέρχονται στις ενδιάμεσες εκλογές, σε μια αναμέτρηση που θα κρίνει τη σύνθεση του Κογκρέσου και θα επηρεάσει σημαντικά τη δυνατότητα του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να προωθήσει την πολιτική του.
Η οικονομία βρίσκεται στο επίκεντρο της προεκλογικής συζήτησης. Σύμφωνα με έρευνα του Pew Research Center, που δημοσιεύθηκε στις 8 Οκτωβρίου, το 84% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων θεωρεί την οικονομία πολύ σημαντικό παράγοντα για την επιλογή του.
Το πρόβλημα για κάθε κυβέρνηση είναι ότι οι πολίτες δεν ψηφίζουν με βάση μόνο τους δείκτες της ανάπτυξης ή τις επιδόσεις του χρηματιστηρίου. Ψηφίζουν με βάση την καθημερινότητά τους: το ενοίκιο, το σούπερ μάρκετ, το κόστος μετακίνησης, τους λογαριασμούς και την αίσθηση ότι η εργασία τους δεν εξασφαλίζει πλέον την οικονομική ασφάλεια που κάποτε θεωρούνταν δεδομένη.
Όταν η οικονομική δυσαρέσκεια μεγαλώνει, η πολιτική πίεση εντείνεται.
Ευρώπη και Ρωσία: Σύγκρουση χωρίς ορατό τέλος
Στην Ευρώπη, ο πόλεμος στην Ουκρανία εξακολουθεί να επηρεάζει την ασφάλεια, τις αμυντικές δαπάνες και τις οικονομικές σχέσεις με τη Ρωσία.
Οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή και οι κίνδυνοι για τις θαλάσσιες μεταφορές πετρελαίου προσθέτουν νέες πιέσεις στις διεθνείς αγορές.
Οι επιχειρήσεις βλέπουν τα περιθώρια κέρδους τους να περιορίζονται, ενώ τα νοικοκυριά καλούνται να καλύψουν περισσότερες ανάγκες με τα ίδια ή και λιγότερα πραγματικά εισοδήματα.
Η Γαλλία ως προειδοποίηση
Η Γαλλία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της σύνδεσης οικονομικής και πολιτικής κρίσης. Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει δυσκολίες στην εξασφάλιση κοινοβουλευτικής στήριξης για τον προϋπολογισμό του 2027, ενώ το υψηλό δημόσιο έλλειμμα και το αυξανόμενο κόστος δανεισμού περιορίζουν τα περιθώρια κινήσεων.
Στις 8 Οκτωβρίου, οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα υπογράμμισαν την ανάγκη να εγκριθεί ο γαλλικός προϋπολογισμός, καθώς οι αγορές ανησυχούν για τη δημοσιονομική πορεία της χώρας.
Εδώ βρίσκεται η ουσία του προβλήματος. Οι πολίτες απαιτούν καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες, στήριξη των εισοδημάτων και ανακούφιση από το κόστος ζωής. Το κράτος, όμως, πρέπει να χρηματοδοτήσει αυτές τις ανάγκες με ακριβότερο δανεισμό και υψηλές υποχρεώσεις εξυπηρέτησης του χρέους.
Αν αυξήσει τις δαπάνες, κινδυνεύει να επιβαρύνει τα δημόσια οικονομικά. Αν τις περιορίσει, κινδυνεύει να εντείνει την κοινωνική δυσαρέσκεια. Αν αυξήσει τους φόρους, επιβαρύνει νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Αν δεν λάβει μέτρα, η χρηματοδότηση του χρέους μπορεί να γίνει ακόμη ακριβότερη.
Αυτός ο φαύλος κύκλος δεν αφορά αποκλειστικά τη Γαλλία.
Το 2027 και η δοκιμασία των κοινωνιών
Το επόμενο έτος θα είναι πολιτικά κρίσιμο σε αρκετές χώρες. Οι κυβερνήσεις θα κληθούν να αντιμετωπίσουν κοινωνίες κουρασμένες από την ακρίβεια, την αβεβαιότητα και την αίσθηση ότι το βιοτικό τους επίπεδο υποχωρεί.
Ο ΟΟΣΑ, στις προβλέψεις του Σεπτεμβρίου, εκτιμά ότι η παγκόσμια ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί το 2027, καθώς οι υψηλότερες τιμές και τα επιτόκια θα περιορίσουν την οικονομική δραστηριότητα.
Οι αγορές μπορούν να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες. Οι κυβερνήσεις μπορούν να αλλάξουν πολιτική. Οι κεντρικές τράπεζες μπορούν να μεταβάλουν τα επιτόκια. Δεν υπάρχει, όμως, εύκολος τρόπος να αποκατασταθεί η κοινωνική εμπιστοσύνη όταν οι πολίτες αισθάνονται ότι επωμίζονται δυσανάλογο βάρος.
Η ιστορία έχει δείξει ότι οι οικονομικές κρίσεις σπάνια μένουν αποκλειστικά οικονομικές.
Και τότε, ο λογαριασμός δεν πληρώνεται μόνο στα χρηματιστήρια ή στα κρατικά ταμεία. Πληρώνεται στις κάλπες, στην κοινωνική συνοχή και, τελικά, στην ίδια τη δημοκρατία.
* Ο Νίκος Μαρούδας είναι οικονομικός αναλυτής, χρηματιστηριακός σύμβουλος.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
