Step up και ελβετικό φράγκο: Τι αλλάζει για χιλιάδες δανειολήπτες το 2026

Δύο από τις πιο σύνθετες εκκρεμότητες που άφησε η μεγάλη οικονομική κρίση επιστρέφουν στην πρώτη γραμμή των τραπεζικών αναδιαρθρώσεων: τα στεγαστικά δάνεια με κλιμακωτές δόσεις, γνωστά ως step up, και οι οφειλές που παραμένουν συνδεδεμένες με το ελβετικό φράγκο.

Οι δύο κατηγορίες δεν ακολουθούν την ίδια διαδικασία ούτε έχουν την ίδια προθεσμία. Στα step up, οι τράπεζες επιδιώκουν να αντικαταστήσουν τις αυξανόμενες δόσεις με συμβατικά τοκοχρεολυτικά προγράμματα. Στα δάνεια σε ελβετικό φράγκο εφαρμόζεται νομοθετημένο πλαίσιο μετατροπής σε ευρώ, με βελτιωμένη ισοτιμία και σταθερό επιτόκιο.

Το κοινό τους στοιχείο βρίσκεται στο παρελθόν. Πολλές οφειλές σε ελβετικό νόμισμα είχαν ρυθμιστεί τα προηγούμενα χρόνια με συμβάσεις step up, με αποτέλεσμα σήμερα οι δύο φάκελοι να εξελίσσονται παράλληλα.

Τι είναι τα step up και γιατί αλλάζουν

Τα προγράμματα step up χρησιμοποιήθηκαν ευρέως την περίοδο της κρίσης, όταν η μείωση των εισοδημάτων δυσκόλευε την εξυπηρέτηση των στεγαστικών υποχρεώσεων.

Η λογική τους βασιζόταν σε χαμηλότερες δόσεις κατά τα πρώτα χρόνια, οι οποίες αυξάνονταν σταδιακά στη συνέχεια. Σε αρκετές συμβάσεις, μέρος της οφειλής μεταφερόταν προς το τέλος της διάρκειας, δημιουργώντας μία πολύ υψηλότερη τελευταία καταβολή, τη λεγόμενη «δόση μπαλόνι».

Η ρύθμιση πρόσφερε προσωρινά μικρότερη μηνιαία επιβάρυνση, χωρίς να διαγράφει τη διαφορά. Όσο πλησιάζει η λήξη αυτών των συμβάσεων, το ποσό που απομένει μπορεί να γίνει σημαντικά δυσκολότερο να καλυφθεί.

Η αύξηση των ευρωπαϊκών επιτοκίων μετά το 2022 επιβάρυνε επιπλέον αρκετές από αυτές τις οφειλές, καθώς μεγάλο μέρος τους παρέμεινε συνδεδεμένο με κυμαινόμενο επιτόκιο.

Το χαρτοφυλάκιο των 4,5 έως 5 δισ. ευρώ

Το συνολικό ύψος των step up στεγαστικών στις τέσσερις συστημικές τράπεζες εκτιμάται μεταξύ 4,5 και 5 δισ. ευρώ, με τις σχετικές συμβάσεις να αφορούν περίπου 50.000 δανειολήπτες.

Περίπου 500 εκατ. ευρώ του χαρτοφυλακίου φέρεται να βρίσκεται ήδη στο στάδιο 3 των διεθνών λογιστικών προτύπων, δηλαδή στην κατηγορία όπου καταγράφεται ουσιαστική επιδείνωση ή πιστωτική απομείωση. Τα ποσά αυτά προέρχονται από τραπεζικές εκτιμήσεις και όχι από ενιαία δημόσια καταγραφή ανά δανειολήπτη.

Ο ευρωπαϊκός επόπτης έχει ζητήσει από τις τράπεζες να επιστρέψουν τα συγκεκριμένα στεγαστικά σε κανονική τοκοχρεολυτική αποπληρωμή, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος δημιουργίας νέων προβληματικών ανοιγμάτων.

Τι προτείνουν οι τράπεζες

Οι προτάσεις που αποστέλλονται στους πελάτες προβλέπουν συνήθως:

• μετατροπή σε κλασικό τοκοχρεολυτικό δάνειο
• σταθερό επιτόκιο αντί κυμαινόμενου
• ομοιόμορφη αποπληρωμή κεφαλαίου και τόκων
• κατάργηση της μεγάλης τελικής καταβολής
• επιμήκυνση της διάρκειας, όπου χρειάζεται να συγκρατηθεί η μηνιαία επιβάρυνση

Η νέα δόση μπορεί να είναι υψηλότερη από την προσωρινά μειωμένη καταβολή του step up. Η ουσιαστική διαφορά είναι ότι ο οφειλέτης γνωρίζει πλέον το πρόγραμμα αποπληρωμής μέχρι τη λήξη, χωρίς την αβεβαιότητα μιας απότομης αύξησης ή μιας μεγάλης τελικής υποχρέωσης.

Σε ορισμένες τραπεζικές προτάσεις έχει αναφερθεί σταθερό επιτόκιο κοντά στο 3%, όμως οι ακριβείς όροι δεν είναι ενιαίοι. Εξαρτώνται από την τράπεζα, τη σύμβαση, το ανεξόφλητο κεφάλαιο, τη διάρκεια και το ιστορικό εξυπηρέτησης.

Τι σημαίνει η 31η Δεκεμβρίου 2026

Η 31η Δεκεμβρίου 2026 δεν αποτελεί νομοθετική προθεσμία αίτησης αντίστοιχη με εκείνη που ισχύει για το ελβετικό φράγκο.

Αποτελεί τον χρονικό ορίζοντα μέσα στον οποίο οι τράπεζες επιδιώκουν να έχουν προχωρήσει σε μεγάλη έκταση την αναδιάρθρωση των step up χαρτοφυλακίων, ανταποκρινόμενες στις εποπτικές απαιτήσεις.

Τραπεζικές εκτιμήσεις τοποθετούν τον στόχο μετατροπής περίπου στο 70% του συνολικού χαρτοφυλακίου έως το τέλος του έτους, ενώ η μέχρι τώρα πρόοδος υπολογίζεται μεταξύ 40% και 50%. Για το υπόλοιπο εξετάζονται κατά περίπτωση πρόσθετες αναδιαρθρώσεις, μεταβιβάσεις ή άλλες λύσεις διαχείρισης.

Αυτό σημαίνει ότι κάθε οφειλέτης χρειάζεται να εξετάσει την ατομική πρόταση που λαμβάνει και όχι να θεωρήσει ότι υπάρχει ένα ενιαίο πρόγραμμα με ίδιους όρους για όλους.

Η διαφορετική διαδικασία για το ελβετικό φράγκο

Στα δάνεια σε ελβετικό φράγκο ισχύει συγκεκριμένο νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο προβλέπει τη μετατροπή του συνόλου της οφειλής σε ευρώ.

Οι ιστορικές χορηγήσεις υπολογίζονται σε περίπου 14 δισ. ευρώ. Κατά την ψήφιση της ρύθμισης παρέμεναν 20.625 δάνεια στις τράπεζες, με υπόλοιπο 2,5 δισ. ελβετικών φράγκων, και άλλα 17.442 δάνεια ύψους 3 δισ. φράγκων υπό τη διαχείριση servicers. Συνολικά, το πλαίσιο μπορούσε δυνητικά να αφορά 38.067 ενεργές ή ρυθμισμένες συμβάσεις.

Η ρύθμιση καλύπτει ενήμερα, ρυθμισμένα και εξυπηρετούμενα δάνεια. Για ληξιπρόθεσμες οφειλές προβλέπεται διαφορετική διαδρομή μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού.

Από 15% έως 50% το όφελος στην ισοτιμία

Για τα εξυπηρετούμενα ή ρυθμισμένα δάνεια προβλέπονται τέσσερις κατηγορίες μετατροπής:

• Κατηγορία 1: κατά 50% βελτιωμένη ισοτιμία και σταθερό επιτόκιο 2,3%
• Κατηγορία 2: κατά 30% βελτιωμένη ισοτιμία και σταθερό επιτόκιο 2,5%
• Κατηγορία 3: κατά 20% βελτιωμένη ισοτιμία και σταθερό επιτόκιο 2,7%
• Κατηγορία 4: κατά 15% βελτιωμένη ισοτιμία και σταθερό επιτόκιο 2,9%

Στα επιτόκια προστίθεται η εισφορά του νόμου 128/1975. Η κατάταξη στις τρεις πρώτες κατηγορίες γίνεται με βάση εισοδηματικά, περιουσιακά και καταθετικά κριτήρια. Όσοι δεν εντάσσονται σε αυτές μπορούν να αξιοποιήσουν την τέταρτη κατηγορία χωρίς σχετικό έλεγχο.

Η έκφραση «βελτιωμένη ισοτιμία» είναι ακριβέστερη από έναν γενικό χαρακτηρισμό περί διαγραφής ίσου ποσοστού της συνολικής οφειλής. Η μετατροπή υπολογίζεται με βάση την ισοτιμία ευρώ και ελβετικού φράγκου κατά τον χρόνο της αίτησης και τους όρους της κατηγορίας στην οποία κατατάσσεται ο ενδιαφερόμενος.

Παρέχεται επίσης δυνατότητα επέκτασης της εναπομένουσας διάρκειας αποπληρωμής έως πέντε έτη, με σταθερή δόση και χωρίς μελλοντική έκθεση στις μεταβολές του ελβετικού νομίσματος.

Η προθεσμία παρατάθηκε έως τις 30 Σεπτεμβρίου

Η δυνατότητα μετατροπής των δανείων σε ελβετικό φράγκο ισχύει πλέον έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026.

Η παράταση θεσπίστηκε με το άρθρο 101 του νόμου 5313/2026. Μέχρι την ημερομηνία αυτή πρέπει να έχει κατατεθεί είτε η αίτηση για τη βεβαίωση κατάταξης με αίτημα μετατροπής είτε η προβλεπόμενη αίτηση απευθείας προς τον πιστωτή για την κατηγορία χωρίς οικονομικά κριτήρια.

Στα μέσα Ιουνίου, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών είχε αναφέρει ότι περίπου 17.000 δανειολήπτες είχαν ήδη δρομολογήσει την ένταξή τους. Άλλα διαθέσιμα στοιχεία της ίδιας περιόδου έκαναν λόγο για περίπου 19.000 αιτήματα ή εκδηλώσεις ενδιαφέροντος, αριθμός που δεν ταυτίζεται υποχρεωτικά με ολοκληρωμένες μετατροπές.

Οι δύο κρίσιμες διαφορές

Οι δύο παρεμβάσεις δεν πρέπει να συγχέονται:

Στα step up, η αλλαγή βασίζεται σε διμερή πρόταση της τράπεζας και αφορά τη μορφή αποπληρωμής, το επιτόκιο και τη διάρκεια. Ο ορίζοντας του τέλους του 2026 συνδέεται κυρίως με τον εποπτικό σχεδιασμό των τραπεζών.

Στο ελβετικό φράγκο, η μετατροπή στηρίζεται σε νομοθετικό πλαίσιο, με συγκεκριμένες κατηγορίες ισοτιμίας και επιτοκίων. Η αίτηση πρέπει να έχει κατατεθεί έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News