Τα γαϊδούρια που μεταμόρφωσαν την έρημο του Ισραήλ

Πελοπόννησος Newsroom

Πριν από 44 χρόνια, οι ισραηλινές αρχές απελευθέρωσαν μόλις 28 άγρια γαϊδούρια στον κρατήρα Ραμόν, στην έρημο Νεγκέβ στο Ισραήλ. Ο στόχος ήταν αρχικά η επιστροφή ενός είδους στον φυσικό του βιότοπο. Σήμερα, η απόφαση εκείνη θεωρείται ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον παράδειγμα οικολογικής αποκατάστασης.

Τα ζώα δεν περιορίστηκαν απλώς στην επιβίωσή τους σε ένα από τα πιο ξηρά και δύσκολα περιβάλλοντα της περιοχής. Με τις καθημερινές τους συνήθειες συνέβαλαν στη δημιουργία μικρών υδάτινων κοιλοτήτων, στη διασπορά σπόρων και στην αναγέννηση της βλάστησης, προσφέροντας παράλληλα νερό και τροφή σε άλλα είδη.

Από το Ιράν και την Αιθιοπία στην έρημο του Ισραήλ

Τα άγρια γαϊδούρια είχαν εξαφανιστεί από την περιοχή εξαιτίας της εντατικής θήρας στις αρχές του 20ού αιώνα. Η προσπάθεια επανεισαγωγής τους ξεκίνησε αρκετά χρόνια αργότερα.

Πριν από την Ιρανική Επανάσταση του 1979, το Ισραήλ και το Ιράν διατηρούσαν στενές σχέσεις. Στο πλαίσιο μιας συμφωνίας που παρέμεινε για χρόνια μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, ο τότε επικεφαλής της ισραηλινής Αρχής Φύσης και Πάρκων, Αβραάμ Γιόφε, διαπραγματεύτηκε με τον σάχη Μοχαμάντ Ρεζά Παχλαβί τη μεταφορά περσικών όναγρων.

Το 1968, το Ιράν δώρισε στο Ισραήλ 11 όναγρους, οι οποίοι μεταφέρθηκαν στο καταφύγιο άγριας ζωής Γιοτβάτα. Εκεί ξεκίνησε πρόγραμμα αναπαραγωγής.

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1970, το πρόγραμμα ενισχύθηκε με την απόκτηση αφρικανικών άγριων όνων από την Αιθιοπία. Τα ζώα μεταφέρθηκαν σε ειδικά διαμορφωμένες εγκαταστάσεις και παρέμειναν υπό ελεγχόμενη αναπαραγωγή για περισσότερο από μία δεκαετία.

Το 1982, όταν ο πληθυσμός θεωρήθηκε αρκετά μεγάλος και υγιής, 28 ζώα απελευθερώθηκαν στον κρατήρα Ραμόν.

Από τα 28 ζώα σε πληθυσμό 500-600

Σήμερα, ο πληθυσμός των άγριων όνων στην περιοχή υπολογίζεται μεταξύ 500 και 600 ζώων.

Η συμβολή τους στο οικοσύστημα γίνεται ιδιαίτερα σημαντική κατά τις περιόδους έντονης ξηρασίας. Τα ζώα μπορούν να αντέξουν θερμοκρασίες άνω των 40 βαθμών Κελσίου και να παραμείνουν για αρκετές ημέρες χωρίς νερό.

Το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό τους, όμως, είναι ο τρόπος με τον οποίο αναζητούν νερό.

Με τις σκληρές οπλές τους σκάβουν το έδαφος και την άμμο μέχρι να εντοπίσουν υπόγεια αποθέματα. Οι κοιλότητες που δημιουργούν μπορούν να φτάσουν σε βάθος περίπου δύο μέτρων και λειτουργούν ως μικρές φυσικές υδατοδεξαμενές.

Το νερό αυτό δεν χρησιμοποιείται μόνο από τα ίδια τα ζώα. Αλεπούδες, γαζέλες, νυχτερίδες και άλλα είδη μπορούν να αξιοποιήσουν τις μικρές αυτές πηγές νερού, ιδιαίτερα σε περιόδους παρατεταμένης ανομβρίας.

Οι σπόροι της ακακίας και η «φυσική σπορά»

Η δράση των άγριων όνων δεν σταματά στο νερό.

Τα ζώα μετακινούνται για πολλές ώρες μέσα στην έρημο και τρέφονται μεταξύ άλλων με καρπούς και λοβούς ακακίας. Οι σπόροι περνούν από το πεπτικό τους σύστημα και στη συνέχεια αποβάλλονται μαζί με τα περιττώματά τους σε διαφορετικά σημεία της περιοχής.

Η διαδικασία αυτή διευκολύνει τη βλάστηση. Τα πεπτικά υγρά αποδυναμώνουν το εξωτερικό περίβλημα των σπόρων χωρίς να τους καταστρέφουν, ενώ το υγρό οργανικό υλικό στο οποίο καταλήγουν δημιουργεί ευνοϊκότερες συνθήκες για την ανάπτυξή τους.

Έτσι, τα ζώα λειτουργούν ουσιαστικά ως φυσικοί διασπορείς σπόρων, βοηθώντας την αναγέννηση της βλάστησης.

Οι ακακίες έχουν ιδιαίτερη σημασία για το οικοσύστημα της ερήμου, καθώς συμβάλλουν στη δέσμευση αζώτου, προσφέρουν σκιά και αποτελούν πηγή τροφής για πολλά είδη.

Ακόμη και τα ίχνη τους συγκρατούν νερό

Η επίδραση των άγριων όνων στο τοπίο είναι ακόμη πιο ευρεία.

Οι συνεχείς μετακινήσεις τους δημιουργούν μικρές κοιλότητες και αυλακώσεις στο έδαφος. Όταν σημειώνονται σπάνιες αλλά έντονες βροχοπτώσεις, τα σημεία αυτά μπορούν να συγκρατήσουν νερό για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Παράλληλα, οι ισραηλινοί επιστήμονες προχώρησαν σε παρεμβάσεις που ενίσχυσαν τη φυσική διαδικασία. Μεταξύ άλλων, χρησιμοποιήθηκαν αναχώματα και μικρές κατασκευές συγκράτησης νερού, βασισμένες σε τεχνικές που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι Ναβαταίοι.

Ένα απρόσμενο μάθημα οικολογικής αποκατάστασης

Το πρόγραμμα στον κρατήρα Ραμόν δείχνει πώς η επανεισαγωγή ενός μεγάλου φυτοφάγου ζώου μπορεί να επηρεάσει ολόκληρο το οικοσύστημα.

Τα άγρια γαϊδούρια δεν δημιούργησαν από μόνα τους μια «όαση» μέσα στην έρημο. Η παρουσία τους λειτούργησε όμως ως ένας από τους παράγοντες που ενίσχυσαν τη διαθεσιμότητα νερού, τη διασπορά των φυτών και τη δημιουργία ευνοϊκότερων συνθηκών για άλλα είδη.

Από μια αρχική ομάδα μόλις 28 ζώων, η περιοχή διαθέτει πλέον έναν πληθυσμό εκατοντάδων άγριων όνων, οι οποίοι έχουν εξελιχθεί σε σημαντικό κομμάτι του οικοσυστήματος της ερήμου Νεγκέβ.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News