Τα «Σαγόνια του Καρχαρία»: Η ταινία που έκανε το καλοκαίρι να φοβάται τη θάλασσα
Σαν σήμερα, στις 13 Ιουλίου 2012, έφυγε από τη ζωή ο Richard D. Zanuck, ο παραγωγός που μαζί με τον David Brown έφερε στη μεγάλη οθόνη το «Jaws» και άλλαξε την ιστορία του καλοκαιρινού σινεμά
Μια σκιά κάτω από την επιφάνεια, δύο νότες που πλησιάζουν απειλητικά και μια παραλία που από σύμβολο ανεμελιάς γίνεται τόπος τρόμου. Τα «Σαγόνια του Καρχαρία» δεν χρειάστηκαν πολλά για να χαραχτούν στη συλλογική μνήμη. Χρειάστηκαν μόνο μια θάλασσα που ξαφνικά έπαψε να μοιάζει αθώα.
Η ταινία του Steven Spielberg κυκλοφόρησε το 1975, σε παραγωγή Richard D. Zanuck και David Brown, βασισμένη στο μυθιστόρημα του Peter Benchley. Πάνω από μισό αιώνα μετά, το «Jaws» παραμένει ένα από τα πιο επιδραστικά φιλμ τρόμου και περιπέτειας στην ιστορία του κινηματογράφου, αλλά και η ταινία που έδειξε στο Χόλιγουντ τη δύναμη του καλοκαιρινού blockbuster.
Ο παραγωγός πίσω από τον κινηματογραφικό τρόμο
Ο Richard D. Zanuck είχε ήδη βαριά διαδρομή στο Χόλιγουντ, όμως το «Jaws» έμελλε να γίνει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία της καριέρας του. Μαζί με τον David Brown, είδε στο βιβλίο του Peter Benchley μια ιστορία που μπορούσε να ξεπεράσει τα όρια του απλού θρίλερ: μια μικρή παραθαλάσσια κοινότητα, ένας αόρατος κίνδυνος, ένας καρχαρίας που απειλεί όχι μόνο ανθρώπινες ζωές, αλλά και την ψευδαίσθηση ασφάλειας του καλοκαιριού.
Διαβάστε επίσης: Ο τρόμος βγήκε καλοκαίρι: Γιατί οι horror ταινίες δεν περιμένουν πια το Halloween
Η ιδέα έμοιαζε απλή. Η εκτέλεση, όμως, ήταν κάθε άλλο παρά εύκολη. Γυρίσματα στη θάλασσα, τεχνικά προβλήματα, καθυστερήσεις και ένας μηχανικός καρχαρίας που συχνά δεν λειτουργούσε όπως έπρεπε, έκαναν την παραγωγή δύσκολη. Αυτές οι δυσκολίες, αντί να αποδυναμώσουν το φιλμ, του έδωσαν τελικά το πιο δυνατό του όπλο: την απουσία.
Ο φόβος που δεν φαίνεται
Ο περίφημος μηχανικός καρχαρίας, γνωστός ως «Bruce», δεν μπορούσε να εμφανίζεται όσο συχνά είχε αρχικά σχεδιαστεί. Ο Spielberg αναγκάστηκε να χτίσει την ένταση διαφορετικά: με πλάνα κάτω από την επιφάνεια, με αντιδράσεις τρόμου, με παύσεις, με αναμονή και με τη μουσική του John Williams.
Το αποτέλεσμα ήταν πιο ισχυρό από μια συνεχή οπτική απειλή. Ο θεατής δεν φοβόταν μόνο αυτό που έβλεπε. Φοβόταν κυρίως αυτό που περίμενε να δει. Κάθε κίνηση στο νερό, κάθε μακρινή σκιά, κάθε αθώα βουτιά μπορούσε να γίνει προειδοποίηση.
Η μουσική του Williams ολοκλήρωσε τον μηχανισμό του τρόμου. Δύο νότες στάθηκαν αρκετές για να δημιουργήσουν έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους ήχους στην ιστορία του σινεμά. Δεν συνόδευαν απλώς τον καρχαρία. Έγιναν ο ίδιος ο καρχαρίας πριν ακόμη εμφανιστεί.
Η παραλία μετά το «Jaws»
Η δύναμη των «Σαγονιών» βρίσκεται στο γεγονός ότι πήραν έναν χώρο απόλυτα συνδεδεμένο με τη χαλάρωση και τον μετέτρεψαν σε σκηνικό αγωνίας. Η παραλία, η θάλασσα, το κολύμπι, όλα όσα ανήκαν στην καλοκαιρινή ανεμελιά, απέκτησαν ξαφνικά μια σκοτεινή δεύτερη ανάγνωση.
Στην υπόθεση, μια παραθαλάσσια πόλη ετοιμάζεται για την τουριστική περίοδο, όταν οι επιθέσεις ενός λευκού καρχαρία απειλούν να τινάξουν τα πάντα στον αέρα. Ο τοπικός σερίφης, ένας θαλάσσιος βιολόγος και ένας κυνηγός καρχαριών αναλαμβάνουν να αντιμετωπίσουν την απειλή, ενώ πίσω από τον τρόμο ξεδιπλώνεται και μια σύγκρουση συμφερόντων, φόβου και πολιτικής πίεσης.
Το «Jaws» δεν ήταν μόνο ιστορία επιβίωσης. Ήταν και μια ταινία για την άρνηση μιας κοινωνίας να κοιτάξει τον κίνδυνο κατάματα όταν αυτός απειλεί την οικονομία, την εικόνα και την κανονικότητά της.
Η γέννηση του summer blockbuster
Πριν από το «Jaws», το καλοκαίρι δεν θεωρούνταν απαραίτητα η πιο δυνατή περίοδος για μεγάλες κινηματογραφικές κυκλοφορίες. Η επιτυχία της ταινίας άλλαξε αυτή τη λογική. Με ευρεία διανομή, έντονη διαφημιστική καμπάνια και μια ιστορία που έγινε κοινή εμπειρία, τα «Σαγόνια του Καρχαρία» άνοιξαν τον δρόμο για την εποχή των μεγάλων θερινών blockbusters.
Οι ουρές έξω από τις αίθουσες, η συζήτηση γύρω από την ταινία, ο φόβος που πέρασε από την οθόνη στην καθημερινότητα και η τεράστια εισπρακτική της επιτυχία έδειξαν στο Χόλιγουντ ότι το καλοκαίρι μπορούσε να γίνει η εποχή των κινηματογραφικών γεγονότων.
Από εκεί και μετά, το μοντέλο άλλαξε. Η ταινία-γεγονός, η μεγάλη έξοδος, η καμπάνια που προηγείται της προβολής και η μετατροπή ενός φιλμ σε συλλογική εμπειρία έγιναν βασικά στοιχεία της βιομηχανίας.
Μια ταινία που δεν έμεινε στην εποχή της
Τα «Σαγόνια του Καρχαρία» γέννησαν συνέχειες, απομιμήσεις, αμέτρητες αναφορές και έναν ολόκληρο κινηματογραφικό τρόπο σκέψης γύρω από τον τρόμο που κρύβεται στο νερό. Καμία μεταγενέστερη απόπειρα, όμως, δεν είχε την καθαρότητα του πρώτου φιλμ.
Η ταινία εξακολουθεί να λειτουργεί επειδή στηρίζεται σε έναν στοιχειώδη φόβο: την αδυναμία του ανθρώπου μπροστά σε αυτό που δεν ελέγχει. Μέσα στη θάλασσα, το σώμα χάνει τη βεβαιότητά του. Το βλέμμα δεν φτάνει βαθιά. Ο κίνδυνος μπορεί να βρίσκεται από κάτω, χωρίς προειδοποίηση.
Ο Richard D. Zanuck πέθανε στις 13 Ιουλίου 2012, αφήνοντας πίσω του μια μεγάλη παραγωγική διαδρομή. Ανάμεσα στις ταινίες που συνδέθηκαν με το όνομά του, το «Jaws» παραμένει εκείνη που άλλαξε περισσότερο την κινηματογραφική κουλτούρα.
Κάθε καλοκαίρι, όταν η θάλασσα μοιάζει ακίνητη και ήρεμη, τα «Σαγόνια του Καρχαρία» επιστρέφουν σαν μικρή σκιά στη μνήμη. Μια υπενθύμιση ότι ο πιο αποτελεσματικός τρόμος δεν χρειάζεται να φωνάζει. Αρκεί να πλησιάζει αργά, κάτω από την επιφάνεια.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
