Ο παγκόσμιος χάρτης που ξέρουμε μπορεί να αλλάξει – Γιατί η Αφρική εμφανίζεται πολύ μικρότερη

Πελοπόννησος Newsroom

Ένας χάρτης που για γενιές έχει καθορίσει το πώς φανταζόμαστε το μέγεθος του κόσμου βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ασυνήθιστης ψηφοφορίας στον ΟΗΕ. Η Αφρική ζητά να περιοριστεί η χρήση της προβολής Mercator, υποστηρίζοντας ότι παραμορφώνει δραματικά τις πραγματικές αναλογίες των ηπείρων και την εμφανίζει πολύ μικρότερη απ’ όσο είναι.

Το ψήφισμα που προωθεί το Τόγκο, με την υποστήριξη της Αφρικανικής Ένωσης, τίθεται σε ψηφοφορία την Παρασκευή 4 Σεπτεμβρίου και καλεί κυβερνήσεις, εκπαιδευτικά ιδρύματα, διεθνείς οργανισμούς και τεχνολογικές πλατφόρμες να χρησιμοποιούν χάρτες ίσης επιφάνειας όταν έχει σημασία η ακριβής σύγκριση των γεωγραφικών μεγεθών.

Και το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα εξηγεί αμέσως το πρόβλημα: στον Mercator η Αφρική και η Γροιλανδία μπορούν να φαίνονται σχεδόν ίδιες σε μέγεθος. Στην πραγματικότητα, η Αφρική είναι περίπου 14 φορές μεγαλύτερη.

Γιατί ο Mercator «φουσκώνει» τον Βορρά

Η προβολή Mercator δημιουργήθηκε το 1569 από τον Φλαμανδό χαρτογράφο Gerardus Mercator και είχε έναν πολύ συγκεκριμένο σκοπό: να βοηθά τους ναυτικούς στην πλοήγηση.

Σε αυτό ήταν εξαιρετικά χρήσιμη, επειδή διατηρεί τις κατευθύνσεις και τις γωνίες με τρόπο που διευκόλυνε τη χάραξη πορείας στη θάλασσα.

Το τίμημα όμως είναι η μεγάλη παραμόρφωση των επιφανειών.

Όσο απομακρυνόμαστε από τον Ισημερινό, οι χερσαίες εκτάσεις εμφανίζονται ολοένα μεγαλύτερες σε σχέση με το πραγματικό τους μέγεθος. Έτσι, περιοχές σε υψηλά γεωγραφικά πλάτη, όπως η Γροιλανδία, διογκώνονται οπτικά, ενώ η Αφρική, που εκτείνεται σε μεγάλο βαθμό γύρω από τον Ισημερινό, μοιάζει αναλογικά μικρότερη.

Ο χάρτης που προτείνει η Αφρική

Η εναλλακτική που βρίσκεται στο επίκεντρο της καμπάνιας είναι η Equal Earth, μια προβολή που δημιουργήθηκε το 2018 από διεθνή ομάδα χαρτογράφων.

Σε αντίθεση με τον Mercator, σχεδιάστηκε ώστε να διατηρεί τις σχετικές επιφάνειες των χωρών και των ηπείρων. Αυτό σημαίνει ότι όταν δύο περιοχές συγκρίνονται ως προς το μέγεθός τους, οι αναλογίες τους αποτυπώνονται πολύ πιο πιστά.

Δεν υπάρχει, πάντως, επίπεδος παγκόσμιος χάρτης χωρίς καμία παραμόρφωση. Η Γη είναι σφαιρική και κάθε προσπάθεια να απλωθεί η επιφάνειά της σε ένα επίπεδο αναγκαστικά παραμορφώνει κάτι – το μέγεθος, το σχήμα, τις αποστάσεις ή τις κατευθύνσεις.

Η διαφορά είναι ποια ιδιότητα επιλέγει να διατηρήσει κάθε προβολή.

Δεν πρόκειται για «απαγόρευση» του Mercator

Η πρόταση δεν σημαίνει ότι ο Mercator πρόκειται να εξαφανιστεί από κάθε χάρτη.

Το σχέδιο ψηφίσματος προωθεί τη χρήση της Equal Earth και άλλων προβολών ίσης επιφάνειας όταν ζητούμενο είναι η πραγματική σύγκριση του μεγέθους κρατών και ηπείρων, αφήνοντας χώρο για διαφορετικά συστήματα χαρτογράφησης σε εφαρμογές όπου εξυπηρετούν διαφορετικό σκοπό, όπως η πλοήγηση.

Είναι μια ουσιαστική διάκριση, καθώς η συζήτηση δεν αφορά το αν ο χάρτης του 16ου αιώνα είναι «λάθος» σε όλα, αλλά το αν είναι ο κατάλληλος τρόπος να μαθαίνουν εκατομμύρια άνθρωποι πόσο μεγάλη είναι πραγματικά κάθε περιοχή του πλανήτη.

Από το #CorrectTheMap μέχρι τον ΟΗΕ

Πίσω από τη σημερινή πρωτοβουλία βρίσκεται η καμπάνια #CorrectTheMap, την οποία υποστήριξε επισήμως η Αφρικανική Ένωση το 2025 και στη συνέχεια ανέθεσε στο Τόγκο να προωθήσει το ζήτημα σε διεθνές επίπεδο.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Τόγκο Ρομπέρ Ντουσέ επιχειρεί να τοποθετήσει τη συζήτηση πρωτίστως στο πεδίο της γεωγραφικής ακρίβειας, υποστηρίζοντας ότι το αίτημα δεν αφορά προνομιακή μεταχείριση της Αφρικής αλλά την πραγματική αποτύπωση του μεγέθους της.

Η πρωτοβουλία έχει παράλληλα αποκτήσει και ισχυρό συμβολικό χαρακτήρα. Υποστηρικτές της θεωρούν ότι η διαρκής οπτική «σμίκρυνση» της Αφρικής έχει επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται γενιές μαθητών και πολιτών τη θέση της ηπείρου στον κόσμο.

Τι θα αλλάξει εάν περάσει το ψήφισμα

Ακόμη και μια θετική ψήφος δεν θα αλλάξει τους χάρτες από τη μία ημέρα στην άλλη.

Τα ψηφίσματα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ αυτού του τύπου δεν είναι νομικά δεσμευτικά. Θα μπορούσαν όμως να αποτελέσουν ισχυρή διεθνή σύσταση προς σχολεία, κρατικούς οργανισμούς και ψηφιακές υπηρεσίες να χρησιμοποιούν προβολές που απεικονίζουν ακριβέστερα τις πραγματικές επιφάνειες.

Το Τόγκο σχεδιάζει μάλιστα για τις αρχές του 2027 συνάντηση στη Λομέ με την Αφρικανική Ένωση, την UNESCO και τεχνολογικούς φορείς, προκειμένου να συζητηθεί πώς μια τέτοια αλλαγή θα μπορούσε να περάσει από το ψήφισμα στην καθημερινή χρήση των χαρτών.

Η σημερινή ψηφοφορία, επομένως, δεν αφορά μόνο το σχέδιο που βλέπουμε σε έναν άτλαντα. Αφορά ποιον χάρτη επιλέγουμε όταν θέλουμε να καταλάβουμε πόσο μεγάλος είναι πραγματικά ο κόσμος – και πόσο χώρο καταλαμβάνει μέσα σε αυτόν η Αφρική.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

• Πέθανε στα 34 ο βασιλιάς Όγιο της Ουγκάντας – Είχε ανέβει στον θρόνο μόλις 3 ετών
• Έμπολα: «Σκοτώνει έναν άνθρωπο κάθε 30 λεπτά» – Εξαπλώθηκε σε έκτη επαρχία του Κονγκό
• Το πλάσμα που ζει 1,3 χλμ. κάτω από τη Γη: Το «σκουλήκι του διαβόλου» και το μυστικό της αντοχής του

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News