ΜΙΚΡΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Φραγκονικολόπουλος στην "Π": Πιστεύουμε στην Ευρώπη, μας παγώνουν οι θεσμοί της

Φραγκονικολόπουλος στην "Π": Πιστεύουμε στην Ευρώπη, μας παγώνουν οι θεσμοί της



Ο Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και κάτοχος της Έδρας Jean Monnet στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Χρήστος Φραγκονικολόπουλος μίλησε στην «Π» για τις διεθνείς εξελίξεις, με φόντο την ευρωκάλπη.

Στις 29 Μαρτίου λήγει η προθεσμία για την αποχώρηση της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μια Ευρώπη χωρίς την Αγγλία είναι μια δυνατή Ευρώπη;

Η αποχώρηση της Αγγλίας, όταν και όποτε γίνει, σίγουρα θα επηρεάσει την οικονομία και διεθνή (στρατιωτική και διπλωματική) παρουσία της ΕΕ. Θέλω, όμως, να σημειώσω, ότι το Brexit αποδεικνύει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ότι οι ψηφοφόροι θα πρέπει να μην παρασύρονται με εύκολες λύσεις και προτάσεις στα προβλήματα τους. Οδηγούν σε αδιέξοδα, τα οποία τα πολιτικά συστήματα δεν μπορούν να ελέγξουν.

Εχει μέλλον η Ευρωπαϊκή Ένωση; Για ποιο λόγο πιστεύετε ότι δεν φαντάζει ελκυστική στα μάτια των πολιτών; Έχουν μερίδιο ευθύνης τα ΜΜΕ;

Mελετώντας κανείς τις μετρήσεις του Ευρωβαρόμετρου, συμπεραίνει ότι η πλειοψηφία των πολιτών της ΕΕ, παρά τον αυξανόμενο σκεπτικισμό που έχουν δημιουργήσει οι πρόσφατες κρίσεις, συνεχίζουν να πιστεύουν ότι τα κράτη τους έχουν επωφεληθεί από τη συμμετοχή τους στην EE. Εκτιμούν την ελεύθερη διακίνηση ανθρώπων, προϊόντων, υπηρεσιών και ιδεών, την εδραίωση της ειρήνης.
Σε ό,τι, όμως, αφορά τους θεσμούς της Ε.Ε, οι πολίτες τούς αντιλαμβάνονται ως μια ενιαία και απόμακρη οντότητα. H αντίληψη αυτή αναπτύσσεται στη βάση μιας αλυσίδας ελλιπούς και ανεπαρκούς επικοινωνίας. Οι ηγέτες και πολιτικοί των κρατών-μελών κρύβονται πίσω από πολιτικές σκοπιμότητες και ιδεολογίες. Τόσο η κρίση χρέους όσο και η κρίση του προσφυγικού εντάθηκαν, επειδή οι διαφορές στις ιδέες των ηγετών της ΕΕ δεν τους επέτρεψαν να συντονιστούν και να εφαρμόσουν κατάλληλες λύσεις.
Η πλειοψηφία των ΜΜΕ, αντί να αναφέρουν την ανάγκη ή/και το κοινό ενδιαφέρον των ληφθέντων ή των υπό συζήτηση μέτρων, τείνουν να εμφανίσουν σαν ορθές τις εθνικές απόψεις και σαν λανθασμένες εκείνες των άλλων κρατών μελών. Η κατανόηση και κάλυψη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποστηρίζουν, είναι «πολύπλοκη», «δυσνόητη» και «απαγορευμένη» για τους αναγνώστες, ακροατές και τηλεθεατές, που επιθυμούν κάτι πιο «εύπεπτο». Μπορεί, η άγνοια, όμως, να προκαλεί αδιαφορία για τις μέχρι τώρα κατακτήσεις της ΕΕ και δυσπιστία για τους περίπλοκους μηχανισμούς, χάρη στους οποίους επιτεύχθηκαν. Επίσης, παραγνωρίζει το γεγονός ότι η απομάκρυνση των πολιτών από την πολιτική δεν χαρακτηρίζει μόνο την ΕΕ, αλλά σχεδόν όλες τις αντιπροσωπευτικές δημοκρατίες, όπου ένα μεγάλο μέρος - αν όχι η πλειοψηφία των πολιτών - απέχουν από τις εθνικές εκλογές. Επιπλέον, λησμονεί ότι οι ευρωπαίοι πολίτες έχουν σχεδόν την ίδια επιρροή στη διαμόρφωση του ευρωπαϊκού δικαίου όπως και στη διαμόρφωση του εθνικού δικαίου. Έχουν μια έμμεση επιρροή, μέσω της εκλογής του κόμματος, το οποίο σχηματίζει την εθνική κυβέρνηση, η οποία συμμετέχει στη λήψη των αποφάσεων από το Συμβούλιο των υπουργών. Αλλά οι πολίτες συμμετέχουν και άμεσα στη δημοκρατική διαδικασία, δια της εκλογής των βουλευτών, οι οποίοι τους εκπροσωπούν στο Eυρωπαϊκό Kοινοβούλιο, το οποίο έχει όλο και μεγαλύτερη συμμετοχή στη νομοθετική διαδικασία, χάρη σε συνεχείς βελτιώσεις, που επιφέρουν οι Ευρωπαϊκές Συνθήκες.

Στο βιβλίο που έχετε γράψει, με τίτλο Ευρωπαϊκή Ένωση: «Η αναπόφευκτη πρόκληση της δημοκρατικής νομιμοποίησης. Παλιές έννοιες, νέες προκλήσεις, (εκδ.Επίκεντρο)», αναφέρετε ότι μια ζωντανή και ενεργητική Ευρώπη απαιτεί τη συνύπαρξη διαφορετικών αντιλήψεων και όχι τον ευνουχισμό τους στο πλαίσιο ομόφωνων συλλογικοτήτων. Κατά πόσο είναι εφικτό κάτι τέτοιο;

Τα κράτη-μέλη έχουν πετύχει έναν εκπληκτικό βαθμό οικονομικής ενοποίησης. Εχουν υπογράψει χιλιάδες σελίδες κανονισμών σε τομείς που καλύπτουν τα πάντα. Επίσης, έχουν δημιουργήσει και ένα κοινοβούλιο που εκλέγεται από τους πολίτες των κρατών-μελών με άμεση ψηφοφορία.
Η διατήρηση αυτών των κεκτημένων απαιτεί:
(α) ανάπτυξη ενός νέου λόγου που χαρακτηρίζεται από μια ευρωπαϊκή «οπτική» (αναγνώριση των προβλημάτων/αλλαγών που συμβαίνουν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, κατανόηση της ουσίας και το υπόβαθρο σημαντικών θεμάτων, όχι μόνο μέσα από εθνικές αφηγήσεις και προτεραιότητες).
(β) υιοθέτηση μιας πλουραλιστικής και διαβουλευτικής δυναμικής, που να βασίζεται σε δια-κοινωνικές και όχι μόνο σε διακυβερνητικές διαπραγματεύσεις/συμφωνίες
και (γ) διαμόρφωση μιας στρατηγικής διαλεκτικής επικοινωνίας για τη χάραξη πολιτικής, με στόχο να ενθαρρύνει και να ενισχύσει τη συμμετοχή της κοινωνίας πολιτών αναφορικά με τα κυρίαρχα, θεμελιωδώς πολιτικά, ζητήματα της σημερινής εποχής (περιβάλλον, ανάπτυξη, παγκόσμια διακυβέρνηση, τρομοκρατία κ.ά.) και να λειτουργήσει σε τροχιά ενίσχυσης της διαφάνειας, της νομιμότητας και επομένως και της αποτελεσματικότητας της ΕΕ.
Το γεγονός ότι οι πολίτες δεν γνωρίζουν τα ζητήματα και τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων της ΕΕ είναι επικίνδυνο για τις δημοκρατίες μας. Για να λειτουργήσει η δημοκρατία, όλοι μας οφείλουμε να κατανοούμε, πού, πώς και γιατί λαμβάνονται οι αποφάσεις που αφορούν τη ζωή μας. Μόνο έτσι μπορεί να γίνει διάλογος για τις εναλλακτικές που διαθέτουμε, καθώς και να ελέγχουμε όλους όσους συμμετέχουν στη διαδικασία διαμόρφωσης πολιτικής.

Oι Έλληνες πολίτες γιατί απέχουν από τις ευρωεκλογές; Πώς μπορεί να αποτραπεί αυτό στις εκλογές του Μαΐου;

Όχι μόνο στην Ελλάδα. Στα χρόνια της οικονομικής κρίσης (2010-σήμερα), όμως, η Ελλάδα έγινε μάρτυρας της διάδοσης διαστρεβλωμένων πληροφοριών και της κατανόησης των ευρωπαϊκών εξελίξεων μέσα από υπεραπλουστευμένες και συναισθηματικές αφηγήσεις. Αυτή η εξέλιξη φαίνεται να έχει προκαλέσει ουσιαστικές αλλαγές στον ρόλο που παίζουν τα γεγονότα και η αλήθεια στην πολιτική επικοινωνία και τη δημοσιογραφική κάλυψη.
Χαρακτηριστικό είναι το αφήγημα αναφορικά με την κρίση της ευρωζώνης. Παρά το δημοψήφισμα του 2015, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΑΝΕΛ υπέγραψε ένα νέο μνημόνιο, περιγράφοντάς το ως αποτέλεσμα «εκβιασμού» από τις δογματικές ευρωπαϊκές ελίτ. Τα ελληνικά ΜΜΕ αποδείχτηκαν κατώτερα των περιστάσεων. Λειτούργησαν αποσπασματικά και συναισθηματικά και επένδυσαν σε φορτισμένους τίτλους, καθώς και την αναπαραγωγή αρνητικών στερεοτύπων τόσο για «Εμάς» όσο και για τους «Άλλους».
Το πολιτικό σύστημα δεν επένδυσε στην αναζήτηση συναινετικών λύσεων. Τροφοδότησε την επιφυλακτικότητα, ενισχύοντας την αδυναμία της κοινωνίας να αναστοχαστεί κριτικά τις επιλογές του παρελθόντος, επενδύοντας σε υπεραπλουστευτικές λύσεις και προοπτικές, όπως για παράδειγμα ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να βρεί χρήματα από την Κίνα και τη Ρωσία και έτσι να αποφύγει τους όρους της «τρόικας». Καλλιεργήθηκαν αντιφάσεις. Όπως αποδεικνύουν έρευνες, οι Έλληνες με την ίδια ευκολία που δηλώνουν ότι η παρατεταμένη κρίση οφείλεται κυρίως σε «δικές μας αδυναμίες», δεν εγκαταλείπουν την πεποίθηση ότι τα μνημόνια ήταν εφεύρημα των Ευρωπαίων, για να μας «εκμεταλλευθούν» και ότι η Ελλάδα μπορούσε μόνη της, χωρίς την ΕΕ, να ξεπεράσει την κρίση.
Η χώρα οφείλει, λοιπόν, να επαναπροσεγγίσει τον τρόπο με τον οποίο συζητά και διαμορφώνει τα ζητήματα της ΕΕ. Εφόσον αυτό που χαρακτηρίζει την ευρωπαϊκή πολιτική είναι οι αλληλεξαρτώμενες σχέσεις μεταξύ κρατών και πολιτών, τότε το πολιτικό μας σύστημα οφείλει να αναγνωρίσει το πλαίσιο, δηλαδή ότι κάθε χώρα, οργανισμός έχει συμφέροντα, ενδιαφέροντα που αποσκοπεί να υλοποιήσει, τη δική μας θέση και στάση στο πως θα αξιοποιήσουμε το πλαίσιο αυτό για να επιτύχουμε τους δικούς μας στόχους.
Προς αυτή την κατεύθυνση είναι χρήσιμο η «εθνική οπτική» στις ευρωπαϊκές εξελίξεις να σταματήσει να τοποθετεί τη χώρα στο επίκεντρο των πάντων. Τι κάνουν η ΕΕ και το ΝΑΤΟ «για εμάς», μετατρέποντας περιφερειακούς, διεθνείς οργανισμούς και συμμάχους σε μια προσθήκη του έθνους, αποτελώντας απλώς έναν ακόμα χώρο, τον οποίο μπορεί το πολιτικό σύστημα και τα ΜΜΕ να κατηγορούν όποτε κάτι πάει στραβά.

Στο Τμήμα Δημοσιογραφίας & ΜΜΕ του ΑΠΘ διευθύνετε το αγγλόφωνο μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΜΑ Digital Media, Communication and Journalism. Είστε επίσης κάτοχος της Έδρας Jean Monnet για την Ευρωπαϊκή Πολιτική & Δημοσιογραφία. Ποιος είναι ο στόχος του προγράμματος και της Έδρας Jean Monnet, και πώς μέσα από την κατεύθυνση της «Ευρωπαϊκής Δημοσιογραφίας» επιχειρείτε να κατανοήσουν και να αναλύσουν οι φοιτητές τα δύσκολα θέματα της ΕΕ και ολοκλήρωσης;
Βασικός στόχος του προγράμματος, που φιλοξενεί φοιτητές από τις ΗΠΑ, την Αφρική, την Ασία και την Ευρώπη, είναι να προσφέρει μια ολοκληρωμένη και κριτική κατανόηση του ρόλου και της άσκησης της δημοσιογραφίας στον σύγχρονο κόσμο, καθώς και να εκπαιδεύσει τους φοιτητές και τις φοιτήτριες στις επαγγελματικές δεξιότητες και τεχνικές, που απαιτούνται για την αποτελεσματική χρήση των ψηφιακών μέσων επικοινωνίας. Η τελευταία 20ετία ήταν μια περίοδος δραματικών αλλαγών στο μιντιακό & δημοσιογραφικό πεδίο. Οι μετασχηματισμοί του τελευταίου συνεχίζονται, διατηρώντας για καιρό ακόμα ένα υψηλό βαθμό αβεβαιότητας και εργασιακής ανασφάλειας. Η έως σήμερα εμπειρία, ωστόσο, έχει δείξει ότι το κλειδί για τη βιωσιμότητα των ίδιων των ΜΜΕ αλλά και για την εργασιακή προοπτική των δημοσιογράφων απαιτεί την ικανότητα για διαρκή καινοτομία και αυτο-ανάπτυξη, προσήλωση στην ποιοτική και αξιόπιστη δημοσιογραφία και σχολαστική τήρηση των κανόνων δημοσιογραφικής ηθικής και δεοντολογίας. Στην εποχή των ψηφιακών μέσων η ακρίβεια, η αρτιότητα και η ποιότητα της δημοσιογραφικής ύλης είναι, περισσότερο ίσως από ποτέ άλλοτε, το κύριο ζητούμενο.
Στην κατεύθυνση της Ευρωπαϊκής Δημοσιογραφίας, όσο και μέσα από τις δράσεις της Έδρας Jean Monnet, το ζητούμενο δεν είναι μόνο να κατανοήσουν οι φοιτητές τη συνάφεια και της σύνδεση των πολιτικών της ΕΕ με τις εθνικές πολιτικές, αλλά και η προσπάθεια αντιμετώπισης και κατανόησης της ΕΕ για αυτό που πραγματικά είναι: μια ανοικτή και συνεχιζόμενη διαδικασία ανθρώπινων σχέσεων ισχύος, πολιτιστικών και ιδεολογικών διαφορών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, που περιλαμβάνει όλα τα κλασικά στοιχεία της εθνικής πολιτικής, όπως σύγκρουση, συναίνεση, διαφθορά, αδικία, γραφειοκρατία και ανάδειξη πολιτικών στόχων και ατζέντα. Προς την κατεύθυνση αυτή, οι φοιτητές καλούνται να αναπτύξουν μια διεξοδική εικόνα της σύστασης, λειτουργίας και αρμοδιότητας των διαφορετικών θεσμών της ΕΕ. Να μελετήσουν πως οι θεσμοί της ΕΕ και των κρατών-μελών συνδέονται, δεν είναι ξεχωριστοί. Να αναπτύξουν πρακτικές και αφηγήσεις που υπερνικούν προκατασκευασμένες δημοσιογραφικές κατηγορίες.
Η ΕΕ αντιπροσωπεύει ένα αναδυόμενο υπερεθνικό πολιτικό σύστημα στο οποίο τα ΜΜΕ, που έχουν κυρίως διαμορφωθεί και αναπτυχθεί με εθνικές αφηγήσεις και λογικές για τη λειτουργία της πολιτικής, της δημοκρατίας και τον δημόσιο διάλογο, πρέπει να ενσωματώσουν στην πρακτική τους.
Ως ένα νέο σύστημα εξουσίας, λήψης αποφάσεων και πολιτικών και διαπραγμάτευσης σε υπερεθνικό επίπεδο, η ΕΕ προσφέρει έναν νέο και ευρύτερο ορίζοντα στη δημοσιογραφία, έξω από τα εθνικά πλαίσια. Εφόσον αυτό που χαρακτηρίζει την ΕΕ είναι η περίπλοκη αλληλεξάρτηση, οι φοιτητές καλούνται να διερευνήσουν πώς οι άνθρωποι και οι ενέργειές τους, οι πρακτικές τους, τα προβλήματά τους, οι συνθήκες ζωής τους συσχετίζονται σε διαφορετικά μέρη της Ευρώπης. Το ζητούμενο δεν είναι η καλλιέργεια μιας πανευρωπαϊκής ηθικής και πολιτισμικής ομογενοποίησης, αλλά η επικοινωνία που διασυνδέει τους ανθρώπους και τις πρακτικές τους εντός της Ε.Ε. - που αναδεικνύει την αλληλεξάρτηση μεταξύ κρατών-μελών, ευρωπαϊκών υπερεθνικών θεσμών, πολιτών και της κοινωνίας πολιτών.

Συνέντευξη στην Αντωνία Ρηγάτου




Αποστολή με E-mail Εκτύπωση












Πελοπόννησος
 
 





Τελευταία [00:27:22]