ΜΙΚΡΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


ΙΣΤΟΡΙΑ: ΕΘΝΙΚΗ Ή ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ; Αφήγηση της ανθρώπινης κωμωδίας

ΙΣΤΟΡΙΑ: ΕΘΝΙΚΗ Ή ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ; Αφήγηση της ανθρώπινης κωμωδίας



Της ΣΩΤΗΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ

Η αποτυχία του μαθήματος της ιστορίας καταδεικνύει την αποτυχία του σύγχρονου σχολείου. Το πρόβλημα, ο ελέφαντας στο δωμάτιο, είναι παγκόσμιο. Ενισχύεται η τάση να συγκροτείται μια ελίτ με ειδικές, αλλά όχι γενικές, γνώσεις (η γερμανική λέξη Fachidioten είναι παλιά και επιτυχημένη) και μεγαλώνει η απόσταση ανάμεσα στους σχετικούς γνώστες της ιστορίας και τους λεγόμενους ανιστόρητους. Οι μεταρρυθμίσεις του 1960-70, μερικές από τις οποίες ήταν επαναστατικές, δεν ευνόησαν τη μάθηση· αντιθέτως, μαζί με άλλους παράγοντες ―οικονομικούς, δημογραφικούς― υποβίβασαν την ποιότητα της γνώσης στο δημόσιο σχολείο.
Μέχρι τη δεκαετία του 1970, η διδακτική της ιστορίας σήμαινε απομνημόνευση χρονολογιών και περιγραφές μαχών: θυμάμαι με αναδρομικό στρες ότι έπρεπε να μάθουμε τα καθέκαστα στη μάχη της Νικοπόλεως από την οποία δεν θυμάμαι απολύτως τίποτα. Δεν ετίθετο ζήτημα διεπιστημονικότητας, ούτε καν με τη γεωγραφία, που έχει εξίσου καταρρεύσει ως μάθημα: πριν από λίγα χρόνια η Άνγκελα Μέρκελ δεν μπορούσε να εντοπίσει το Βερολίνο στον χάρτη κι όταν της το έδειξαν, φάνηκε εντυπωσιασμένη. «Τόσο ανατολικά πέφτει το Βερολίνο;».
Τα δε κατ' ευφημισμόν «ευαίσθητα» ιστορικά κεφάλαια δεν εθίγοντο στο μάθημα: η υπόθεση έμοιαζε με την ανθρωπολογία στον 19ο αιώνα όταν τα παιδιά δεν μάθαιναν για τα «ευαίσθητα» σημεία του σώματος, τα οποία είτε δεν περιλαμβάνονταν στο εγχειρίδιο, είτε έφερναν σε αμηχανία τον καθηγητή. Η γλώσσα του μαθήματος ήταν ξύλινη ― όπως και τώρα, πλην όμως, πριν από τις προαναφερθείσες μεταρρυθμίσεις, ήταν εθνικιστική ξύλινη γλώσσα, όχι «αριστερή», όχι πολιτικώς ορθή. Οι καθηγητές ―δεν ξέρω αν επρόκειτο για τυχαίο γεγονός― ήταν συνήθως βαρετοί· πιο βαρετοί κι από εκείνους των θρησκευτικών. Ίσως διότι τα θρησκευτικά είναι εξ ορισμού παραμύθι.
Η διδακτική της ιστορίας, περισσότερο από άλλων μαθημάτων, επλήγη από το περιβάλλον της πολιτικής προπαγάνδας, καθώς κι από τον μη σεβασμό του σχολείου στο οποίο επί χρόνια γίνονταν καταλήψεις και βανδαλισμοί. Όταν δεν σεβόμαστε το παρόν, δεν ενδιαφερόμαστε για το παρελθόν. Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, ο επαρχιωτισμός και ο εθνοκεντρισμός μας αντιστάθηκαν στο πέρασμα του χρόνου και ευθύνονται για την αντιευρωπαϊκή στάση πολλών Ελλήνων που παπαγαλίζουν ότι «εμείς δώσαμε τα φώτα» ξεχνώντας ότι μείναμε στο σκοτάδι.
Το μάθημα της ιστορίας μπορεί να ενισχύσει ή να καταπολεμήσει τον κομφορμισμό, την ενιαία σκέψη και τον μανιχαϊσμό που φτωχαίνει τη σκέψη και τον διάλογο στην Ελλάδα. Εξ όλων αυτών προκύπτει η ανάγκη για μεταρρύθμιση του μαθήματος της ιστορίας και δεν θα είχα καμιά αντίρρηση για τη διδακτική ενός εθνικού μυθιστορήματος που να καθιστά εύλογη μια σχέση εμπιστοσύνης και φροντίδας προς εμάς τους ίδιους. Αλλά, αν η ιστορία παρουσιάζεται σαν μια ταινία δράσης με Καλούς και Κακούς ή αν καλλιεργούνται ψευδαισθήσεις ελληνικού εξαιρετισμού, τότε θα οπισθοδρομήσουμε. Το πρακτικό στοίχημα είναι το ίδιο το περιεχόμενο του μαθήματος της ιστορίας και ο καθηγητής που το διδάσκει: το πώς θα αποφύγουμε τα βαθιά χασμουρητά. Αν θέλουμε να επιτύχει η μεταρρύθμιση, δηλαδή να μην επιστρέψουμε στο παρελθόν της μάχης της Νικοπόλεως, χρειάζεται επιμόρφωση των καθηγητών: όσο κι αν αλλάξουν τα εγχειρίδια, ο καθηγητής που μπαίνει στη σχολική τάξη θα παίζει πάντοτε τον κύριο ρόλο - γι' αυτό, προτού οι μαθητές και οι καθηγητές γίνουν τα φιλαράκια που έγιναν, αποκαλούσαμε τον καθηγητή και την καθηγήτρια κύριο και κυρία· υπήρχε και υπάρχει η ανάγκη του κύρους.
Η μεταρρύθμιση αρχίζει από την ερωτοτροπία της επιστήμης της ιστορίας με τους καθηγητές και τους μαθητές: από την αγάπη της μάθησης για το παρελθόν που έγινε παρόν. Και τι είναι, τελικά, αυτό το μάθημα; Κατά τη γνώμη μου, είναι η αφήγηση της ανθρώπινης κωμωδίας· αν υποκύψουμε στον πειρασμό της ανθρώπινης τραγωδίας, το στοίχημα θα χαθεί. Και σίγουρα δεν είναι η αφήγηση μιας χαμένης δόξας που χάνεται στη σκόνη του χρόνου.

* Η Σώτη Τριανταφύλλου είναι ιστορικός-συγγραφέας.






Αποστολή με E-mail Εκτύπωση







Πρόσφατα
[10:27]  Το ίδιο είναι ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ;
[10:00]  Το φθινόπωρο του Μιχάλη Χρυσοχοΐδη
[χθες 09:30]  Γιατί η Νεφέλη μάς δίδαξε...
[χθες 11:37]  Ολιγαρχία – Ανάπτυξη 1-0 !
[χθες 11:33]  Το πρόγραμμα της ενθρόνισης του...
[χθες 10:57]  Το εκρηκτικό μίγμα
[χθες 10:25]  Ασυλο και ανομία...
[χθες 11:00]  H «αναγκαστικότητα» του Συντάγματος








Πελοπόννησος
 
 





Τελευταία [14:01:14]