ΜΙΚΡΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Στο έλος των ρίχτερ και των επιδρομέων

Στο έλος των ρίχτερ και των επιδρομέων



Του ΙΩΑΝΝΗ ΜΟΣΧΟΥ, αρχαιολόγου
Μέρος Α΄
Η αρχαία Πάτρα της πρώιμης βυζαντινής περιόδου βρίσκεται θαμμένη κάτω από τα νεότερα κτίσματα της πόλης και ελάχιστα στοιχεία της είναι πλέον ορατά, μέσω της διάσωσης ορισμένων υπέργειων κτισμάτων, όπως ένα τμήμα του Κάστρου, ή ύστερα από τον εντοπισμό τους κατά τη διάρκεια σωστικών ανασκαφών.
Έχει δηλαδή η Πάτρα το μειονέκτημα πολλών άλλων περιοχών, που η συνεχής και μακραίωνη πορεία τους στον ίδιο χώρο εξαφάνισε, παραποίησε, διατάραξε και τελικά διέσωσε τα όποια κατάλοιπα της ιστορίας τους θαμμένα κάτω από τον σύγχρονο πολεοδομικό ιστό.
Οι ανασκαφές πάντως των τελευταίων χρόνων προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες και μπορούμε να σχηματίσουμε μία ικανοποιητική εικόνα για εκείνη τη μεταβατική περίοδο, που χαρακτηρίζεται από την σταδιακή συρρίκνωση της αρχαίας λατρείας και την οριστική επικράτηση του χριστιανισμού.
ΑΠΟ ΦΡΟΥΡΙΟ ΕΩΣ ΑΓΙΟ ΑΝΔΡΕΑ
Η πρωτοβυζαντινή Πάτρα αναπτύχθηκε επάνω στον αρχαίο και ρωμαϊκό αστικό χώρο, εκμεταλλευόμενη τις διασωθείσες υποδομές και διατηρώντας για τις ανάγκες της τις βασικές λειτουργίες και τα κύρια σημεία αναφοράς του παλαιότερου πολεοδομικού ιστού. Ο αστικός αυτός χώρος περιελάμβανε την ακρόπολη στο σημερινό Φρούριο και την κατωφερή περιοχή στα νοτιοδυτικά του, φθάνοντας έως πέρα από τα Ψηλά Αλώνια, και κατέληγε στη θάλασσα στο σημερινό Άγιο Ανδρέα. Οι οικιστικές ζώνες μέσα σε αυτόν τον χώρο δεν είναι καλά οριοθετημένες λόγω της απουσίας επαρκών ανασκαφικών στοιχείων, οφειλόμενες κυρίως στη φύση των ίδιων των καταλοίπων. Οι οικίες αυτήν την περίοδο ήταν μικρές και φτωχικές και άφησαν ελάχιστα ίχνη, κυρίως σε επίπεδο θεμελιώσεων, ενώ και τα κινητά ευρήματα είναι συνήθως λιγοστά και επομένως η χρονολόγηση και η ασφαλής απόδοση των ερειπίων στα παλαιοχριστιανικά χρόνια είναι προβληματική.
Πρέπει οπωσδήποτε να δεχτούμε ότι η πρωτοβυζαντινή Πάτρα δεν γνώρισε την αίγλη της ρωμαϊκής και πως σε έκταση υπήρξε γενικά μία μικρή πόλη. Η δημογραφική συρρίκνωση οφειλόταν και στις φυσικές καταστροφές, κυρίως τους μεγάλους σεισμούς που έπληξαν την περιοχή, οι οποίοι ισοπέδωσαν την πόλη και άφησαν πίσω τους πολλούς νεκρούς, όπως είναι φανερό και από τους ομαδικούς τάφους που συνδέονται με το γεγονός. Άλλος σημαντικός παράγοντας της μείωσης του πληθυσμού ήταν και οι επιδρομές του 6ου αι., που πιθανώς οδήγησαν ορισμένους ως μετανάστες στο Ρήγιο της Καλαβρίας για να γλυτώσουν από τους Αβαρους και τους Σλάβους, όπως διασώζεται και στο μεταγενέστερο Χρονικό της Μονεμβασίας.

Υπήρξε φυσικά και οικονομική ύφεση και πολλοί πρέπει να εγκατέλειψαν την πόλη για διάφορους άλλους λόγους. Οι βάσεις της οικονομίας της περιοχής, ωστόσο, δεν φαίνεται να μεταβλήθηκαν. Εκτός από την αγροτική παραγωγή στην περιφέρεια, συνεχίστηκε και η βιοτεχνική, ενώ το εμπόριο και η ναυτιλία, έστω και σε μικρότερη πλέον ένταση, αποτέλεσαν σημαντικό παράγοντα της τοπικής οικονομίας. Ο λιμένας της πόλης, όπως είχε διαμορφωθεί από τα περιορισμένα τεχνικά ρωμαϊκά έργα, λειτουργούσε εκμεταλλευόμενος τη στρατηγική του θέση στην επικοινωνία ανάμεσα σε ανατολή και δύση, ένα σταθερό και διαχρονικό εξάλλου προσόν που προικοδότησε την οικονομία της Πάτρας για αιώνες.
ΟΔΟΣ ΚΟΡΙΝΘΟΥ
Τη χερσαία επικοινωνία της πόλης εξυπηρετούσε το περιφερειακό ρωμαϊκό δίκτυο, το οποίο παρέμενε σε λειτουργία. Ηταν ο δρόμος που οδηγούσε στην Κόρινθο και την Αθήνα, ένας άλλος στα νότια που έφθανε στην Κυλλήνη και ένας που οδηγούσε προς τα μεσόγεια και την ενδοχώρα. Η σημασία τους ήταν μεγάλη για την οικονομία της περιοχής.
Την πόλη υδροδοτούσε το βασικό έργο υποδομής των ρωμαϊκών χρόνων, το μεγάλο και εντυπωσιακό υδραγωγείο, που έφερνε το νερό από την περιοχή του Ρωμανού. Είχε με βεβαιότητα επισκευαστεί και επιδιορθωθεί για να συνεχίσει τη λειτουργία του, ενώ ενισχύθηκε και με παράπλευρα έργα. Συμπληρωματικά ήταν τα πηγάδια, οι στέρνες και οι φυσικές πηγές. Η αγορά βρισκόταν στην ίδια θέση με εκείνη των ελληνιστικών χρόνων, όπως είχε διαμορφωθεί και επεκταθεί στα ρωμαϊκά χρόνια στα νοτιοδυτικά του Κάστρου και μέχρι το Ωδείο, το οποίο είχε πάψει να λειτουργεί από τον 3ο μ.Χ. αιώνα, αν και η ανάγκη και η αγάπη για θεάματα παρέμενε ισχυρή αυτά τα χρόνια, εδραιωμένη από τα ρωμαϊκά ήθη.
Οι αρχαίες συνήθειες επιβίωναν και ορισμένες εορτές που είχαν εθνική βάση συνεχίζονταν κανονικά αυτήν την περίοδο και ήταν ενταγμένες παραδοσιακά στον λαϊκό βίο. Η οριστική επικράτηση εξάλλου του χριστιανισμού στην Πάτρα, όπως και στην υπόλοιπη περιφέρεια του πρώιμου βυζαντινού κράτους, φαίνεται πως ήταν σχετικά αργή και πως έως τα μέσα του 5ου αι. υπήρχαν πολλοί στην πόλη που δεν ήταν χριστιανοί, τόσοι που μάλλον όριζαν και την πορεία και τα χαρακτηριστικά της.
Ο ΑΡΧΟΝΤΑΣ ΟΞΥΛΙΔΗΣ
Αυτοί στις αρχές του ίδιου αιώνα έστησαν άγαλμα προς τον άρχοντα Βασίλειο Οξυλίδη, από τη συνοδευτική έμμετρη τιμητική επιγραφή του οποίου που διασώθηκε, καταλαβαίνουμε πως ούτε ο ίδιος, ούτε ο ποιητής που τη συνέταξε αλλά κυρίως ούτε και οι Πατρείς που την παράγγειλαν ήσαν χριστιανοί. Επομένως, πολλοί από τους τόπους της αρχαίας λατρείας και ναοί είχαν επιβιώσει και λειτουργούσαν κανονικά για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς οι κεντρικές πολιτικές αποφάσεις ή οι απαγορεύσεις και οι αφορισμοί δεν ήταν δυνατόν να εισακουστούν ή να βρουν απήχηση στις ριζωμένες συνήθειες και στις θρησκευτικές πεποιθήσεις του λαού. Άλλες ταφικές επιγραφές, όμως, επιβεβαιώνουν ότι υπήρχε από πολύ νωρίς οργανωμένη χριστιανική κοινότητα στην Πάτρα.
Η συνέχεια την επόμενη εβδομάδα




Αποστολή με E-mail Εκτύπωση







Πρόσφατα
[χθες 13:24]  Οσο αξίζει η υγεία των παιδιών,...
[χθες 12:53]  Κρατική ευθύνη, όχι ατομική
[χθες 11:56]  Πόση πρόληψη μπορούμε να έχουμε;
[χθες 10:53]  Μάσκες, άρνηση και ελευθερία
[χθες 12:53]  Μεγάλος ίσκιος: Μυκήνες, Παιδεία,...
[χθες 11:00]  Η δυναμική των ηγετών
[χθες 14:27]  Στον σκοτεινό αστερισμό της Μόρια
[χθες 13:28]  Η αλήθεια για την πλημμύρα των...








Πελοπόννησος
 
 





Τελευταία [12:41:59]