ΜΙΚΡΕΣ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ VIDEO

Ενημέρωση απο την Εφημερίδα «ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ»


Εκφράζοντας καχυποψία στην εξουσία

Εκφράζοντας καχυποψία στην εξουσία



ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΤΣΙΜΟΥΡΗ *

Παρά το γεγονός ότι οι θεωρίες συνομωσίας έχουν συνδεθεί με τον παράλογο και τον παρανοϊκό τρόπο σκέψης,δεν παύουν να είναι πολύ δημοφιλείς, καθόλου άγνωστες στην ιστορία, και να παράγουν πολύ πραγματικά αποτελέσματα συχνά ολέθρια για τις κοινωνικές ομάδες ή τα άτομα ενάντια στα οποία στρέφονται. Η θεμελιακή προσέγγιση της συνομωσιολογικής σκέψης συνίσταται στο αξίωμα ότι αυτό που διακυβεύεται στο παρασκήνιο είναι πιο σημαντικό αυτό που συμβαίνει στην πολιτική και κοινωνική σκηνή και ερμηνεύει - αν δεν οργανώνει - αυτό που προβάλλεται στη σκηνή.
Οι λέξεις κλειδιά πάνω στις οποίες χτίζεται το συνομωσιολογικό σενάριο είναι η καχυποψία και η δυσπιστία στους κρατικούς θεσμούς και στην επίσημη πολιτική, σε μειονότητες ή σε άτομα. Η συνωμοσιολογία μπορεί να ενεργοποιείται από ηγεμονικούς θεσμούς για να ενισχύσει τις δομές εξουσίας.
Ας θυμηθούμε δυο διαφορετικά παραδείγματα σ' αυτή την κατεύθυνση, όπως είναι το κυνήγι των μαγισσών στη μεσαιωνική Ευρώπη και η δαιμονοποίηση των Εβραίων από το ναζιστικό καθεστώς. Και στα δυο αυτά παραδείγματα, παρά τις σημαντικές διαφορές τους, τα ηγεμονικά καθεστώτα διακυβέρνησης κατασκεύασαν τον «επικίνδυνο άλλο» με βάση τα προϋπάρχοντα αρνητικά στερεότυπα, στην προσπάθεια τους να εμπεδώσουν και να διευρύνουν την ηγεμονία τους αποδίδοντας τα τρέχοντα δεινά σε κοινωνικές ομάδες εν διωγμώ. Οι θεωρίες συνομωσίας όμως, μπορεί να επινοούνται και από περιφερειακές και περιθωριακές ομάδες ή άτομα εκφράζοντας την καχυποψία τους στην εξουσία και στο status quo, συχνά στην προσπάθειά τους να δικαιολογήσουν την δική τους δυσανεξία και περιθωριακότητα.
Αξίζει να συγκρατήσουμε αφ' ενός ότι τα σενάρια συνομωσίας οικοδομούνται στη βάση ιδεών που είναι δημοφιλείς και μπορεί να έχουν μεγάλο ιστορικό βάθος, όπως ήταν τα αρνητικά στερεότυπα για τους Εβραίους της νεωτερικής Ευρώπης - ενός λαού και ενός έθνους χωρίς εδαφική επικράτεια - και αφ' ετέρου, ότι εμπεδώνονται εύκολα σε περιόδους οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, καθώς ενεργοποιούνται ως ερμηνευτικά σχήματα της ίδιας της κρίσης. Το ναζιστικό καθεστώς δεν εφεύρε τους Εβραίους την περίοδο της μεγάλης οικονομικής κρίσης του μεσοπολέμου αλλά οικοδόμησε πάνω σε προϋπάρχοντα στερεότυπα καθιστώντας τους αποδιοπομπαίους τράγους.
Η θύελλα των θεωριών συνωμοσίας τον καιρό της πανδημίας ήταν απολύτως αναμενόμενη, ας μη ξεχνάμε εξ άλλου ότι οι θεωρίες συνωμοσίας πολλαπλασιάστηκαν την περίοδο της οικονομικής κρίσης ως προς τα αίτια της. Παρά τις συχνά αντιφατικές ερμηνείες τους, «δεν υπάρχουν νεκροί», «μας κρύβουν τους νεκρούς», «ο Γκέιτς επιδιώκει να μας τσιπάρει», «το εμβόλιο είναι έτοιμο», έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό όπως ακριβώς και τα στερεότυπα: παρέχουν απλοϊκές και καθυσησυχαστικές ερμηνείες σε πολύπλοκα κοινωνικά φαινόμενα που δεν ενδείκνυνται σε εμπειρικές ερμηνείες.

* Ο Γιώργος Τσιμουρής είναι αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.




Αποστολή με E-mail Εκτύπωση







Πρόσφατα
[χθες 16:40]  ΕΥΡΩΠΗ: Ηγέτες ή διαχειριστές; ...
[χθες 16:33]  ΕΥΡΩΠΗ: Ηγέτες ή διαχειριστές; Οι...
[χθες 16:27]  ΕΥΡΩΠΗ: Ηγέτες ή διαχειριστές;...
[χθες 16:22]  ΕΥΡΩΠΗ: Ηγέτες ή διαχειριστές;...
[χθες 16:10]  ΕΥΡΩΠΗ: Ηγέτες ή διαχειριστές; Μια...
[χθες 16:00]  Κίνδυνος αποδόμησης του...
[χθες 13:56]  ΕΥΡΩΠΗ: Ηγέτες ή διαχειριστές
[χθες 17:47]  Μια φανταστική ιστορία με αφορμή...








Πελοπόννησος
 
 





Τελευταία [05:12:59]