Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης με αλλαγές σε 6 άξονες – Τι περιλαμβάνει
Ριζικές αλλαγές φέρνει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, μέχρι και στον τρόπο εκλογής δημάρχων και περιφερειαρχών
Νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που φιλοδοξεί να αποτελέσει το σύγχρονο θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των δήμων και των περιφερειών, παρουσίασε την Παρασκευή ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος. Το νομοσχέδιο θα εξεταστεί από την αρμόδια επιτροπή της Βουλής σήμερα και θα συζητηθεί στην Ολομέλεια στις 22 και 23 Ιουνίου, οπότε και θα τεθεί σε ψηφοφορία.
Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτελεί μία από τις σημαντικότερες θεσμικές παρεμβάσεις των τελευταίων δεκαετιών στη λειτουργία των δήμων και των περιφερειών.
Με 774 άρθρα οργανωμένα σε έξι βιβλία και με την ενοποίηση σχεδόν 2.000 διάσπαρτων νομοθετικών διατάξεων, επιχειρεί να αντιμετωπίσει χρόνιες παθογένειες του αυτοδιοικητικού συστήματος και να δημιουργήσει ένα ενιαίο, σύγχρονο και λειτουργικό πλαίσιο διακυβέρνησης.
Η βασική φιλοσοφία της μεταρρύθμισης στηρίζεται σε τρεις άξονες: την ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών, τον ψηφιακό μετασχηματισμό της αυτοδιοίκησης και τη βελτίωση της πολιτικής αποτελεσματικότητας των αιρετών αρχών. Το υπουργείο Εσωτερικών υποστηρίζει ότι το σημερινό καθεστώς χαρακτηρίζεται από πολυνομία, αλληλοεπικαλύψεις αρμοδιοτήτων, ερμηνευτικές ασάφειες και περιορισμένη συμμετοχή των πολιτών, γεγονός που αυξάνει το διοικητικό κόστος και επιβραδύνει τη λήψη αποφάσεων.
Ενιαίος κώδικας
Η σημαντικότερη ίσως καινοτομία είναι η δημιουργία ενός κοινού νομοθετικού πλαισίου για τους δύο βαθμούς αυτοδιοίκησης. Μέχρι σήμερα, δήμοι και περιφέρειες λειτουργούσαν με διαφορετικές νομοθετικές αναφορές και πολυάριθμες μεταγενέστερες τροποποιήσεις. Ο νέος Κώδικας επιχειρεί να συγκεντρώσει και να συστηματοποιήσει το σύνολο των βασικών διατάξεων, προσφέροντας μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου και ευκολότερη εφαρμογή των κανόνων.
Παράλληλα, καταγράφονται και ταξινομούνται όλες οι αρμοδιότητες των ΟΤΑ, οι οποίες μέχρι σήμερα βρίσκονταν διάσπαρτες σε δεκάδες διαφορετικά νομοθετήματα. Στόχος είναι να περιοριστούν οι συγκρούσεις αρμοδιοτήτων και να αποσαφηνιστεί ποιος φορέας είναι υπεύθυνος για κάθε δημόσια πολιτική.
Εκλογικό σύστημα
Από τις πλέον συζητημένες αλλαγές είναι η αναμόρφωση του τρόπου εκλογής δημάρχων και περιφερειαρχών. Ο δεύτερος γύρος καταργείται και η εκλογή θα πραγματοποιείται σε έναν μόνο γύρο.
Για να εκλεγεί ένας συνδυασμός απαιτείται να συγκεντρώσει ποσοστό 42% συν μία ψήφο. Αν κανένας συνδυασμός δεν πετύχει αυτό το όριο, θα ενεργοποιείται το σύστημα της «εναλλακτικής ψήφου». Οι ψηφοφόροι θα μπορούν να δηλώνουν δεύτερη επιλογή και οι ψήφοι των συνδυασμών που αποκλείονται θα μεταφέρονται στους δύο πρώτους, σύμφωνα με τις προτιμήσεις που έχουν καταγραφεί.
Σύμφωνα με το υπουργείο, το νέο σύστημα αντιμετωπίζει τη χαμηλή συμμετοχή που παρατηρείται στον δεύτερο γύρο, μειώνει τις πολιτικές συναλλαγές μεταξύ των δύο Κυριακών και περιορίζει το οικονομικό και διοικητικό κόστος της εκλογικής διαδικασίας. Παράλληλα, δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στην επιλογή του ψηφοφόρου και ενισχύει τη νομιμοποίηση των αιρετών αρχών.
Ηλεκτρονική ψηφοφορία
Για πρώτη φορά προβλέπεται η δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας. Οι πολίτες που θα το επιθυμούν θα μπορούν, μετά από ηλεκτρονική αίτηση, να ψηφίζουν σε ειδικά εκλογικά τμήματα που θα λειτουργούν σε όλη τη χώρα. Το σύστημα θα ελέγχεται από ειδική επιστημονική επιτροπή και θα εποπτεύεται από ειδική εφορευτική επιτροπή με συμμετοχή δικαστικών λειτουργών και πανεπιστημιακών.
Η πρόβλεψη αποσκοπεί κυρίως στη διευκόλυνση όσων ψηφίζουν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους, των εργαζομένων την ημέρα των εκλογών και των νέων πολιτών που εμφανίζουν χαμηλότερα ποσοστά συμμετοχής.
Ενίσχυση της συμμετοχής
Ο νέος Κώδικας επιχειρεί να μετατρέψει τον πολίτη από παθητικό παρατηρητή σε ενεργό συμμέτοχο της τοπικής διακυβέρνησης. Εισάγονται συμβουλευτικά δημοτικά δημοψηφίσματα με ηλεκτρονική ψηφοφορία, θεσμοθετούνται ευρύτερες διαδικασίες δημόσιας διαβούλευσης και ενισχύεται η ψηφιακή συμμετοχή μέσω ηλεκτρονικών πλατφορμών και ανοικτών δεδομένων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη νεολαία. Τα Συμβούλια Νέων αναβαθμίζονται θεσμικά και καθίστανται υποχρεωτικά στους δήμους άνω των 2.000 κατοίκων. Τα μέλη τους θα εκλέγονται με καθολική ηλεκτρονική ψηφοφορία για θητεία δυόμισι ετών, ενώ ο πρόεδρος του συμβουλίου θα συμμετέχει στις συνεδριάσεις του δημοτικού συμβουλίου με δικαίωμα παρέμβασης. Επιπλέον, προβλέπεται χρηματοδότηση δράσεων των συμβουλίων νέων μέσω των δημοτικών προϋπολογισμών.
Νέα εργαλεία
Ενας ακόμη πυλώνας της μεταρρύθμισης είναι η ενίσχυση της διαφάνειας. Οι συνεδριάσεις των δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων θα μπορούν να πραγματοποιούνται διά ζώσης, ηλεκτρονικά ή υβριδικά, ενώ καθίσταται υποχρεωτική η ζωντανή διαδικτυακή μετάδοσή τους. Παράλληλα, για πρώτη φορά προβλέπεται η δημοσίευση των πρακτικών όλων των συλλογικών οργάνων στο διαδίκτυο.
Επιπλέον, θεσμοθετείται ειδική συνεδρίαση λογοδοσίας κάθε τέσσερις μήνες, ενώ οι δήμοι και οι περιφέρειες υποχρεώνονται να δημοσιοποιούν κρίσιμα οικονομικά στοιχεία, όπως η εκτέλεση του προϋπολογισμού και οι χρεώσεις δημοτικών τελών. Δημιουργείται επίσης σύστημα δεικτών αξιολόγησης των ΟΤΑ και προβλέπεται αξιολόγηση των δημοτικών υπηρεσιών από τους ίδιους τους πολίτες.
Ανεξάρτητος έλεγχος
Ο Κώδικας επιχειρεί να λύσει ένα διαχρονικό πρόβλημα που αφορά τον έλεγχο των πράξεων των ΟΤΑ. Προβλέπεται η ενεργοποίηση της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Εποπτείας ΟΤΑ, η οποία θα αναλάβει αποκλειστικά τον έλεγχο νομιμότητας των αποφάσεων δήμων και περιφερειών.
Ο έλεγχος θα γίνεται μέσω ενιαίου πληροφοριακού συστήματος, το οποίο θα αναθέτει τις υποθέσεις με τυχαίο τρόπο, ώστε να εξασφαλίζεται η αμεροληψία. Παράλληλα, δημιουργείται ο θεσμός του Γενικού Επόπτη Νομιμότητας, ο οποίος θα συντονίζει τις υπηρεσίες ελέγχου, θα διασφαλίζει την ομοιομορφία των αποφάσεων και θα έχει τη δυνατότητα να ζητεί αυτεπάγγελτους ελέγχους σε περιπτώσεις σοβαρού δημοσίου ενδιαφέροντος.
Νέο πλαίσιο
Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και για το καθεστώς των αιρετών. Καθορίζεται με σαφήνεια το πλαίσιο αντιμισθίας, αδειών και επαγγελματικής δραστηριότητας των δημάρχων, περιφερειαρχών και λοιπών αιρετών. Παράλληλα, θεσπίζεται ενιαίο πειθαρχικό συμβούλιο, στο οποίο θα πλειοψηφούν ανώτατοι δικαστικοί λειτουργοί.
Επίσης, καταγράφονται με σαφήνεια τα πειθαρχικά παραπτώματα, ενώ προβλέπεται ταχύτερη εκδίκαση ποινικών υποθέσεων που αφορούν δημάρχους και περιφερειάρχες. Η αστική ευθύνη των αιρετών θα καταλογίζεται αποκλειστικά από το Ελεγκτικό Συνέδριο.
Νέα κατηγοριοποίηση
Ο νέος Κώδικας εισάγει νέα κατηγοριοποίηση των δήμων με βάση γεωγραφικά, πληθυσμιακά και αναπτυξιακά χαρακτηριστικά. Δημιουργούνται κατηγορίες όπως ορεινοί, νησιωτικοί, παραμεθόριοι, αστικοί και μητροπολιτικοί δήμοι, με στόχο την καλύτερη στόχευση χρηματοδοτήσεων και πολιτικών.
Παράλληλα, προβλέπονται ειδικές ρυθμίσεις για ορεινούς και νησιωτικούς δήμους, ενώ παρέχονται νέες δυνατότητες συνεργασίας μεταξύ ΟΤΑ μέσω κοινών υπηρεσιών και ευέλικτων διοικητικών σχημάτων.
Συμπέρασμα
Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης συνιστά μια συνολική αναδιάρθρωση του θεσμικού πλαισίου της αυτοδιοίκησης. Επιχειρεί να απλοποιήσει τη νομοθεσία, να αποσαφηνίσει αρμοδιότητες, να ενισχύσει τη λογοδοσία και τη συμμετοχή των πολιτών και να αξιοποιήσει τις δυνατότητες της ψηφιακής εποχής. Η επιτυχία του, ωστόσο, θα κριθεί στην πράξη: από το κατά πόσο οι νέοι θεσμοί θα λειτουργήσουν αποτελεσματικά, οι προβλεπόμενες υπηρεσίες θα στελεχωθούν επαρκώς και οι πολίτες θα αξιοποιήσουν τα νέα εργαλεία συμμετοχής που τους παρέχονται.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
