«Δεν υπάρχουν πια ζευγάρια για να γεννηθούν παιδιά»: Τα νησιά που αδειάζουν
Στη Χίο, το δημογραφικό δεν παρουσιάστηκε ως ένας ακόμη αριθμός σε στατιστικό πίνακα. Περιγράφηκε ως μια πραγματικότητα που φαίνεται στα σχολεία, στα χωριά και στα νησιά όπου οι νέοι άνθρωποι λιγοστεύουν.
«Σε πολλές περιοχές της ελληνικής περιφέρειας δεν υπάρχουν πια ζευγάρια αναπαραγωγικής ηλικίας».
Η φράση ακούστηκε στη Χίο και συμπύκνωσε με τον πιο άμεσο τρόπο το μέγεθος της δημογραφικής κρίσης που αντιμετωπίζει η ελληνική περιφέρεια. Δεν πρόκειται μόνο για λιγότερες γεννήσεις ή περισσότερους θανάτους. Πρόκειται για περιοχές όπου ο πληθυσμός γερνά, οι νέοι φεύγουν και η δυνατότητα φυσικής ανανέωσης γίνεται όλο και πιο δύσκολη.
Το θέμα βρέθηκε στο επίκεντρο της ημερίδας «Το Δημογραφικό Πρόβλημα στην Ελλάδα: Χίος, Ψαρά, Οινούσσες: τα νησιά-σύνορα που δοκιμάζονται από το δημογραφικό», που πραγματοποιήθηκε στο Ομήρειο Πνευματικό Κέντρο Χίου. Την ημερίδα συνδιοργάνωσαν το Ithaca Demographic Forum, το Ελληνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων και η Ελληνική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής, υπό την αιγίδα του Δήμου Χίου.
Επιστήμονες, εκπρόσωποι της Πολιτείας και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης περιέγραψαν μια κατάσταση που πιέζει ήδη τα νησιά και συνολικά την περιφέρεια: υπογεννητικότητα, γήρανση του πληθυσμού, συρρίκνωση σχολικών κοινοτήτων και ακριτικές περιοχές που δυσκολεύονται να κρατήσουν νέους ανθρώπους στον τόπο τους.
Διαβάστε επίσης: Δημογραφικό σοκ: Κάτω από τις 66.000 οι γεννήσεις στην Ελλάδα, ιστορικό χαμηλό το 2025
Η Χίος ως μικρογραφία της Ελλάδας
Το στίγμα της δημογραφικής συρρίκνωσης έδωσε ο Βύρων Κοτζαμάνης, ομότιμος καθηγητής Δημογραφίας και διευθυντής στο Ινστιτούτο Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών.
Οπως ανέφερε, η Χίος αποτελεί μια «μικρογραφία της Ελλάδας», καθώς ο πληθυσμός συγκεντρώνεται κυρίως στην κεντρική ενότητα, αφήνοντας πιο ευάλωτες τις απομακρυσμένες περιοχές. Η εικόνα που μπορεί να φαίνεται σχετικά καλύτερη στο νησί, σημείωσε, δεν οφείλεται σε υψηλότερη γεννητικότητα, αλλά στη δραματική μείωση των ζευγαριών αναπαραγωγικής ηλικίας στις περιφερειακές ενότητες.
Το στοιχείο που παρουσίασε για το 2024 είναι ενδεικτικό: στην Ελλάδα αντιστοιχούσαν 185 θάνατοι ανά 100 γεννήσεις, αριθμός που δείχνει την ένταση του προβλήματος και το βάθος της δημογραφικής ανισορροπίας.
Ο δήμαρχος Χίου Γιάννης Μαλαφής κινήθηκε στην ίδια γραμμή, λέγοντας ότι «έχει διαρραγεί ο περιφερειακός κοινωνικός ιστός». Μίλησε, επίσης, για έναν «υδροκεφαλισμό» που δεν επιτρέπει στο νησί να αναπτυχθεί ισόρροπα και υπογράμμισε την ανάγκη στοχευμένων πολιτικών για το σύνολο της Χίου, όχι μόνο για το κέντρο της.
Οι αριθμοί πίσω από την ερήμωση
Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν δείχνουν καθαρά την πληθυσμιακή πίεση στα νησιά. Ο αντιδήμαρχος Χίου και πρόεδρος των Τριτέκνων του νησιού, Αργύρης Γιαμάς, ανέφερε ότι ο πληθυσμός της Χίου, από περίπου 130.000 κατοίκους πριν από τη Σφαγή της Χίου, έχει περιοριστεί σήμερα στους 50.361.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η εικόνα σε Οινούσσες και Ψαρά, όπου καταγράφονται μόλις 911 και 420 κάτοικοι αντίστοιχα.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στα σχολεία, εκεί όπου το δημογραφικό αποτυπώνεται με τρόπο άμεσο. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, τα παιδιά στα νηπιαγωγεία της Χίου εκτιμάται ότι θα μειωθούν από 944 το 2020-2021 σε 761 το 2026-2027, δηλαδή μείωση 19,38%.
Ο Γιώργος Πατούλης, πρόεδρος του Ελληνικού Διαδημοτικού Δικτύου Υγιών Πόλεων και πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών, παρουσίασε στοιχεία για τη σταθερή συρρίκνωση του παραγωγικού και αναπαραγωγικού πυρήνα της χώρας. Οπως ανέφερε, το 1970 αντιστοιχούσαν 2,4 γεννήσεις ανά γυναίκα, ενώ το 2024 ο δείκτης είχε πέσει στις 1,24 γεννήσεις ανά γυναίκα.
Η γονιμότητα, η ηλικία και ο χρόνος που πιέζει
Στο ζήτημα της διαφύλαξης της γονιμότητας στάθηκε ο Κωνσταντίνος Πάντος, γενικός γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Αναπαραγωγικής Ιατρικής.
Οπως είπε, η καθυστέρηση στην τεκνοποίηση κάνει κρίσιμη την έγκαιρη ενημέρωση. «Η ταχύτερα αυξανόμενη ηλικιακή ομάδα που κάνει ή προσπαθεί να κάνει παιδί είναι πλέον οι γυναίκες και τα ζευγάρια άνω των 40 ετών. Αυτό περιορίζει σημαντικά τις πιθανότητες να υπάρξει δεύτερο ή τρίτο παιδί, γιατί ο αναπαραγωγικός χρόνος δεν είναι ανεξάντλητος», σημείωσε.
Ο ίδιος υπογράμμισε τη σημασία της σωστής ενημέρωσης και της πρόληψης, υπενθυμίζοντας και την αξία της εξέτασης ΑΜΗ.
Η πρόεδρος του Ithaca Demographic Forum, Ζωή Ηλιοδρομίτη, τόνισε ότι το δημογραφικό αφορά το μέλλον των κοινωνιών και πως τα νησιά-σύνορα χρειάζονται πολιτικές που να απαντούν στις πραγματικές ανάγκες τους. Από την πλευρά του, ο ομότιμος καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας του ΕΚΠΑ Γεώργιος Κρεάτσας στάθηκε στην ανάγκη ενημέρωσης για τη γονιμότητα από νεαρή ηλικία.
Πολιτικές παρεμβάσεις και το βάρος της επόμενης ημέρας
Σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά της, η υφυπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Έλενα Ράπτη χαιρέτησε την ημερίδα, αναδεικνύοντας τη σημασία της συζήτησης για το δημογραφικό και την ανάγκη πολιτικών στήριξης της οικογένειας και της νέας γενιάς.
Ο βουλευτής Χίου της Νέας Δημοκρατίας Νότης Μηταράκης σημείωσε ότι το δημογραφικό δεν αφορά μόνο την ελληνική κοινωνία, αλλά συνολικά τις σύγχρονες δυτικές χώρες, ενώ ο βουλευτής Χίου του ΠΑΣΟΚ Σταύρος Μιχαηλίδης εξέφρασε την ανησυχία του για την έλλειψη αποτελεσματικών μέτρων, ζητώντας περισσότερες δράσεις και σταθερές παρεμβάσεις.
Στο πλαίσιο της επίσκεψης πραγματοποιήθηκε και μετάβαση στις Οινούσσες, όπου ο δήμαρχος Γιώργος Δανιήλ ενημέρωσε τους συνδιοργανωτές για τις δημογραφικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει το νησί.
Το μήνυμα της ημερίδας ήταν σαφές: το δημογραφικό δεν είναι ένα μελλοντικό πρόβλημα. Είναι ήδη εδώ. Φαίνεται στα άδεια σχολεία, στους οικισμούς που γερνούν, στα νησιά που δυσκολεύονται να κρατήσουν οικογένειες και στους νέους ανθρώπους που πρέπει να βρουν λόγο για να μείνουν στον τόπο τους.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
