Η υφυπουργός Εσωτερικών Βιβή Χαραλαμπογιάννη στην «Π»: «Το Δημόσιο σε νέα εποχή αξιολόγησης» ΒΙΝΤΕΟ

Η δημόσια διοίκηση, η επιτάχυνση των διαδικασιών, η αξιοποίηση της τεχνολογίας και η αναβάθμιση του ανθρώπινου δυναμικού βρίσκονται στο επίκεντρο των μεταρρυθμίσεων που προωθεί το Υπουργείο Εσωτερικών. Σε συνέντευξή της, η Υφυπουργός Εσωτερικών Βιβή Χαραλαμπογιάννη μιλά για τις αλλαγές που υλοποιούνται με στόχο ένα πιο αποτελεσματικό και φιλικό προς τον πολίτη και τις επιχειρήσεις Δημόσιο. Αναφέρεται στις παρεμβάσεις για τη μείωση της γραφειοκρατίας, την επιτάχυνση των προσλήψεων μέσω ΑΣΕΠ, την αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων, την ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης και τις προκλήσεις που παραμένουν, σκιαγραφώντας το όραμα της κυβέρνησης για μια σύγχρονη δημόσια διοίκηση.

ΘΛ: Κυρία Υφυπουργέ, με την ιδιότητα και του προέδρου του Επιμελητηρίου Αχαΐας, θα ήθελα να μας πείτε τι αλλάζει πρακτικά για έναν επιχειρηματία ή έναν επενδυτή, ιδιαίτερα στην περιφέρεια, μέσα από τις μεταρρυθμίσεις που προωθεί το Υπουργείο Εσωτερικών. Όλοι γνωρίζουμε τα εμπόδια που υπήρχαν και σε αρκετές περιπτώσεις εξακολουθούν να υπάρχουν, κυρίως σε ό,τι αφορά τις χρονοβόρες διαδικασίες. Έχουμε ακόμη δρόμο να διανύσουμε.

ΒΧ: Καταρχάς, θέλω να πω ότι ανήκω στη μικρή –ίσως– πλειοψηφία των ανθρώπων που αγαπούν πραγματικά το Δημόσιο, γιατί αντιλαμβάνομαι τις δυνατότητες που μπορεί να προσφέρει στη χώρα, στην οικονομία, στην εκπαίδευση και στην ανάπτυξη.

Από την πλευρά του Υπουργείου Εσωτερικών, παρότι δεν είμαστε το αρμόδιο υπουργείο για την αναπτυξιακή πολιτική, προσπαθούμε να δημιουργήσουμε μια δημόσια διοίκηση που θα λειτουργεί φιλικά προς τις επενδύσεις. Αυτό σημαίνει λιγότερα βήματα, μεγαλύτερη ταχύτητα και περισσότερη αποτελεσματικότητα.

Ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία μας είναι η Εθνική Πολιτική Διοικητικών Διαδικασιών. Πρόκειται ουσιαστικά για την πλήρη καταγραφή όλων των διοικητικών διαδικασιών του Δημοσίου. Έτσι, ο επιχειρηματίας ή ο επενδυτής δεν χρειάζεται να αναζητά μόνος του τι ισχύει. Γνωρίζει εκ των προτέρων όλα τα απαιτούμενα βήματα, τον εκτιμώμενο χρόνο ολοκλήρωσης, τα παράβολα και κάθε απαραίτητη προϋπόθεση.

Πέρα όμως από τη διευκόλυνση των πολιτών, αυτό αποτελεί και μια πολύ σημαντική μεταρρύθμιση για τη διαφάνεια. Κανείς δεν μπορεί να ζητήσει περισσότερα δικαιολογητικά από όσα πραγματικά απαιτούνται ούτε να δημιουργεί περιθώρια αυθαίρετων πρακτικών.

Παράλληλα, δεν περιοριζόμαστε στην καταγραφή των διαδικασιών. Προχωρούμε στην απλούστευσή τους. Καταργούμε περιττά στάδια, ενισχύουμε τη διαλειτουργικότητα μεταξύ των υπηρεσιών και περιορίζουμε τις αλληλοεπικαλύψεις.

Δεν υπάρχει κανένας λόγος ένας πολίτης ή ένας επενδυτής να μεταφέρει από υπηρεσία σε υπηρεσία έγγραφα που ήδη υπάρχουν στο Δημόσιο. Οι ίδιες οι υπηρεσίες πρέπει να ανταλλάσσουν μεταξύ τους τις πληροφορίες που διαθέτουν.

Το δεύτερο μεγάλο πεδίο αφορά το ανθρώπινο δυναμικό του Δημοσίου. Για να ανταποκριθεί η δημόσια διοίκηση στις απαιτήσεις της νέας εποχής, ιδιαίτερα με την έλευση της τεχνητής νοημοσύνης, χρειάζονται δημόσιοι υπάλληλοι που διαθέτουν σύγχρονες γνώσεις, δεξιότητες και δυνατότητα γρήγορης προσαρμογής στις αλλαγές.

ΘΛ: Από την εμπειρία μου στα επιμελητήρια, θα ήθελα να επισημάνω ότι η καταγραφή των διαδικασιών είναι ιδιαίτερα σημαντική. Σήμερα συναντάμε ακόμη διαφορετικές απαιτήσεις ακόμη και μεταξύ διαφορετικών Περιφερειακών Ενοτήτων. Για την ίδια υπόθεση ζητούνται διαφορετικά δικαιολογητικά ανά περιοχή.

ΒΧ: Ακριβώς αυτό επιχειρούμε να αντιμετωπίσουμε με την Εθνική Πολιτική Διοικητικών Διαδικασιών.

Στόχος μας είναι να μην υπάρχουν διαφορετικές απαιτήσεις εκεί όπου δεν δικαιολογούνται. Επίσης, σε πολλές περιπτώσεις να μην επιβαρύνεται ο επιχειρηματίας με τη συλλογή εγγράφων που εκδίδει το ίδιο το κράτος.

Η τεχνολογία πλέον επιτρέπει στις δημόσιες υπηρεσίες να επικοινωνούν μεταξύ τους και να ανταλλάσσουν τα απαραίτητα στοιχεία χωρίς να ταλαιπωρείται ο πολίτης.

Θέλω επίσης να τονίσω ότι η συνεργασία του Υπουργείου Εσωτερικών, αλλά και του Υπουργείου Ανάπτυξης, με την Κεντρική Ένωση Επιμελητηρίων και τα Επιμελητήρια της χώρας είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Πολλές φορές υλοποιούνται σημαντικές μεταρρυθμίσεις που όμως δεν γίνονται γνωστές στις επιχειρήσεις. Και αυτό αποτελεί επίσης ένα εμπόδιο που πρέπει να ξεπεράσουμε.

ΘΛ: Περνώντας στο ανθρώπινο δυναμικό του Δημοσίου, οι προσλήψεις πραγματοποιούνται μέσω του ΑΣΕΠ, που αποτελεί μια σημαντική κατάκτηση. Ωστόσο, όλα αυτά τα χρόνια διαπιστώθηκαν αρκετές καθυστερήσεις στις διαδικασίες. Πώς εξελίσσεται η προσπάθεια επιτάχυνσης;

ΒΧ: Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα κρίσιμο ζήτημα. Ο πολίτης και ο επιχειρηματίας χρειάζονται ικανούς δημόσιους υπαλλήλους που θα μπορούν να τους εξυπηρετούν γρήγορα και αποτελεσματικά.

Από την πρώτη στιγμή που αναλάβαμε τη διακυβέρνηση, διατηρήσαμε ως αδιαπραγμάτευτα τα στοιχεία αξιοπιστίας και αντικειμενικότητας του ΑΣΕΠ. Εκεί που παρεμβήκαμε ήταν στην ταχύτητα των διαδικασιών και στην επιλογή του καταλληλότερου προσωπικού.

Γι’ αυτό προχωρήσαμε σε αλλαγές του νομοθετικού πλαισίου και δημιουργήσαμε ένα νέο πληροφοριακό σύστημα.

Το αποτέλεσμα είναι ήδη ορατό.

Ο πρώτος πανελλήνιος γραπτός διαγωνισμός πραγματοποιήθηκε ψηφιακά, με τη συμμετοχή 42.000 υποψηφίων, ενώ τα αποτελέσματα εκδόθηκαν μέσα σε δέκα ημέρες. Πρόκειται πραγματικά για μια μεγάλη αλλαγή.

«Μέχρι το 2023 το 97% των δημοσίων υπαλλήλων αξιολογούνταν ως άριστοι ή πολύ επαρκείς. Αυτό έπρεπε να αλλάξει»

Παράλληλα, αξιοποιούμε τις διαλειτουργικότητες μεταξύ των πληροφοριακών συστημάτων.

Για παράδειγμα, αντί να ζητούμε από έναν υποψήφιο να προσκομίσει πτυχία και δικαιολογητικά, το ΑΣΕΠ μπορεί πλέον να επικοινωνεί απευθείας με τα πανεπιστήμια και να επιβεβαιώνει ηλεκτρονικά τα στοιχεία του. Έτσι εξοικονομείται πολύτιμος χρόνος και μειώνεται σημαντικά η γραφειοκρατία.

Εκτός όμως από την ταχύτητα, δίνουμε πλέον ιδιαίτερη έμφαση και στην ποιότητα των προσλήψεων.

Για πρώτη φορά εξετάζονται ουσιαστικά και οι δεξιότητες των υποψηφίων. Μέχρι πρόσφατα αξιολογούνταν σχεδόν αποκλειστικά τα τυπικά προσόντα και η μοριοδότηση. Σήμερα εξετάζονται χαρακτηριστικά όπως η προσαρμοστικότητα, η συνεργασία, ο προσανατολισμός στην εξυπηρέτηση του πολίτη και άλλες κρίσιμες δεξιότητες.

Η φιλοσοφία του νέου πανελλήνιου γραπτού διαγωνισμού είναι να επιλέγεται ο κατάλληλος άνθρωπος για την κατάλληλη θέση, στον συντομότερο δυνατό χρόνο.

ΘΛ: Είναι ιδιαίτερα σημαντικό αυτό που αναφέρατε, τόσο ως προς τον νέο τρόπο διεξαγωγής του διαγωνισμού όσο και ως προς την εκπαίδευση των δημοσίων υπαλλήλων. Πριν περάσουμε σε αυτό, θα ήθελα να σας μεταφέρω ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα από το Επιμελητήριο Αχαΐας. Πριν από έξι χρόνια εγκρίθηκε ο οργανισμός μας, ο οποίος προέβλεπε συγκεκριμένες ανάγκες στελέχωσης. Πριν από τέσσερα χρόνια ζητήσαμε πέντε νέες θέσεις εργασίας. Ύστερα από πολύ μεγάλη καθυστέρηση, φέτος ενημερωθήκαμε ότι εγκρίνονται μόνο τρεις θέσεις. Επικοινωνήσαμε με τους τρεις επιτυχόντες και διαπιστώσαμε ότι οι δύο έχουν ήδη προσληφθεί αλλού, ενώ ο τρίτος ακόμη το σκέφτεται. Καταλαβαίνετε ότι μέσα σε έξι χρόνια οι ανάγκες αλλάζουν δραματικά και η ταχύτητα των διαδικασιών αποκτά τεράστια σημασία.

ΒΧ: Αυτό ακριβώς αναδεικνύει τη σημασία του προγραμματισμού των προσλήψεων, που αποτελεί το πρώτο στάδιο πριν ακόμη ξεκινήσει η διαδικασία του ΑΣΕΠ.

Μέχρι το 2019, κάθε φορέας υπέβαλλε τα αιτήματά του αποσπασματικά. Υπήρχε ένα σύστημα χωρίς ενιαίο σχεδιασμό, όπου πολλές φορές έπαιζαν ρόλο ακόμη και προσωπικές ή πολιτικές σχέσεις για το πόσο γρήγορα θα προωθηθεί ένα αίτημα.

Αυτό πλέον έχει αλλάξει.

Από το 2019 εφαρμόζεται ετήσιος προγραμματισμός προσλήψεων. Όλοι οι φορείς του Δημοσίου καταθέτουν μία φορά τον χρόνο τις ανάγκες τους και, αξιοποιώντας πλέον σύγχρονα εργαλεία, ακόμη και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, μπορούμε να αξιολογούμε πού πραγματικά υπάρχουν ανάγκες προσωπικού.

Σε ό,τι αφορά ειδικά τα Επιμελητήρια, οφείλουν κάθε χρόνο, κατά τον μήνα Ιούνιο, να υποβάλλουν τα αιτήματά τους μέσω του ψηφιακού οργανογράμματος HRMS.

Επειδή τα Επιμελητήρια αποτελούν φορείς εκτός Γενικής Κυβέρνησης, υπάρχει μεγαλύτερη ευελιξία σε σχέση με άλλους οργανισμούς και, εφόσον οι θέσεις προβλέπονται από τα οργανικά τους κείμενα, τα αιτήματα μπορούν να ικανοποιούνται στο σύνολό τους.

Θα ήθελα λοιπόν να απευθύνω μια πρόσκληση προς όλα τα Επιμελητήρια της χώρας να αξιοποιούν συστηματικά αυτή τη διαδικασία, ώστε να αποτυπώνονται έγκαιρα οι πραγματικές ανάγκες τους.

ΘΛ: Αναφερθήκατε προηγουμένως στο Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης. Είναι αρκετό να προσλαμβάνεται ένας κατάλληλος υπάλληλος ή απαιτείται και συνεχής εκπαίδευση;

ΒΧ: Η πρόσληψη είναι μόνο η αρχή.

Η συνεχής επιμόρφωση αποτελεί πλέον βασική προϋπόθεση για μια σύγχρονη δημόσια διοίκηση.

Το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης έχει εξελιχθεί σε έναν ουσιαστικό βραχίονα ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού του Δημοσίου.

Μόνο την τελευταία διετία έχουν πραγματοποιηθεί περισσότερες από 270.000 εκπαιδεύσεις δημοσίων υπαλλήλων, εκ των οποίων περισσότερες από 35.000 αφορούσαν την τεχνητή νοημοσύνη.

«Ο επιχειρηματίας δεν πρέπει να μεταφέρει από υπηρεσία σε υπηρεσία έγγραφα που ήδη υπάρχουν στο Δημόσιο»

Αυτό δείχνει ότι το Δημόσιο δεν λειτουργεί πλέον ως ένας παθητικός εργοδότης. Αντίθετα, αναγνωρίζει ποιες δεξιότητες απαιτούνται, εντοπίζει τις ανάγκες κάθε εργαζομένου μέσα από την αξιολόγηση και οργανώνει στοχευμένες εκπαιδεύσεις για την ενίσχυσή τους.

Παράλληλα, υλοποιούμε ειδικά προγράμματα όχι μόνο για τους δημοσίους υπαλλήλους αλλά και για τους αιρετούς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς και εκεί υπάρχει ανάγκη συνεχούς επιμόρφωσης.

Στόχος μας είναι όλο και περισσότεροι άνθρωποι να αξιοποιούν τις δυνατότητες του Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης, ώστε τελικά να βελτιώνεται η εξυπηρέτηση του πολίτη.

ΘΛ: Περνάμε τώρα σε μια ακόμη σημαντική ενότητα: αξιολόγηση, απόδοση και λογοδοσία. Τα τελευταία χρόνια γίνεται μεγάλη συζήτηση για τη μέτρηση της απόδοσης των δημοσίων υπαλλήλων, τη στοχοθεσία, την αξιολόγηση αλλά και την επιβράβευση. Πρόκειται για έννοιες που μέχρι πρόσφατα δεν ήταν ιδιαίτερα ανεπτυγμένες στη δημόσια διοίκηση. Πώς διαμορφώνεται πλέον το νέο σύστημα;

Βιβή Χαραλαμπογιάννη: Από το 2023 εφαρμόζεται ένα εντελώς νέο σύστημα, το οποίο βασίζεται σε τρεις άξονες: στοχοθεσία, αξιολόγηση και επιβράβευση.

Μέχρι τότε υπήρχε μια διαχρονική παθογένεια. Περίπου το 97% των δημοσίων υπαλλήλων αξιολογούνταν ως άριστοι ή πολύ επαρκείς, γεγονός που προφανώς δεν αντανακλούσε την πραγματικότητα.

Αποφασίσαμε λοιπόν να αλλάξουμε συνολικά τη φιλοσοφία του συστήματος.

Πρώτα απ’ όλα, κάθε δημόσιος υπάλληλος γνωρίζει πλέον με σαφήνεια ποιοι είναι οι ετήσιοι στόχοι της υπηρεσίας και της οργανικής μονάδας στην οποία εργάζεται.

Στο τέλος κάθε έτους πραγματοποιείται αξιολόγηση, με ιδιαίτερη έμφαση στις δεξιότητες του εργαζομένου και στη συνεχή βελτίωσή τους, σε συνδυασμό με τις εκπαιδεύσεις που παρέχει το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης.

Παράλληλα, εισάγεται για πρώτη φορά ένα ουσιαστικό σύστημα επιβράβευσης.

Για κρίσιμα έργα που αφορούν τη δημόσια διοίκηση, την καθημερινότητα των πολιτών ή την εξυπηρέτηση των επενδύσεων, οι εργαζόμενοι που συμβάλλουν ουσιαστικά στην επιτυχή ολοκλήρωσή τους επιβραβεύονται μέσω ειδικού bonus, συνολικού ύψους περίπου 40 εκατομμυρίων ευρώ.

Το σημαντικό είναι ότι όλα αυτά βασίζονται σε αντικειμενικούς και μετρήσιμους στόχους.

Μάλιστα, από το 2026 οι στόχοι αυτοί θα είναι δημόσια προσβάσιμοι μέσω της ιστοσελίδας του Υπουργείου Εσωτερικών. Έτσι κάθε πολίτης θα μπορεί να γνωρίζει ποιοι στόχοι έχουν τεθεί για κάθε οργανική μονάδα του Δημοσίου και σε ποιο βαθμό αυτοί επιτεύχθηκαν.

ΘΛ: Αναφερθήκατε στην ποιοτική διάσταση του ανθρώπινου δυναμικού. Θα ήθελα να σας ρωτήσω και για την ποσοτική. Υπάρχει ειδικό σχέδιο στελέχωσης των κρίσιμων περιφερειακών υπηρεσιών; Ποιες είναι οι βασικές προτεραιότητες για τις προσλήψεις του 2026; Ακούμε συχνά για την ενίσχυση της εντοπιότητας ως κριτηρίου. Ποιος είναι ο σχεδιασμός σας και πώς μπορεί να αξιοποιηθεί η τεχνολογία σε αυτή την προσπάθεια;

ΒΧ: Όλα ξεκινούν από τον προγραμματισμό των προσλήψεων, για τον οποίο μιλήσαμε και προηγουμένως.

Τα τελευταία επτά χρόνια έχουν εγκριθεί περίπου 145.000 νέες θέσεις εργασίας στο Δημόσιο. Η μεγαλύτερη ενίσχυση αφορά το Υπουργείο Παιδείας, ακολουθεί το Εθνικό Σύστημα Υγείας, στη συνέχεια η Εθνική Άμυνα και αμέσως μετά βρίσκεται η Τοπική Αυτοδιοίκηση, δηλαδή οι δήμοι και οι περιφέρειες.

Αυτό δεν είναι τυχαίο. Η ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτελεί βασική προϋπόθεση για την περιφερειακή ανάπτυξη.

Παράλληλα, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνουμε στο κριτήριο της εντοπιότητας. Θέλουμε οι νέοι άνθρωποι να μπορούν να παραμένουν και να εργάζονται στον τόπο τους.

«Θέλουμε μια δημόσια διοίκηση πιο αποτελεσματική, πιο σύγχρονη και περισσότερο χρήσιμη για τον πολίτη»

Γι’ αυτό διπλασιάσαμε τη μοριοδότηση της εντοπιότητας στις διαδικασίες του ΑΣΕΠ. Όποιος αξιοποιεί το συγκεκριμένο κίνητρο αναλαμβάνει την υποχρέωση να παραμείνει για τα επόμενα δεκαπέντε χρόνια στην περιοχή για την οποία έκανε χρήση της εντοπιότητας.

Με αυτόν τον τρόπο ενισχύουμε ταυτόχρονα την απασχόληση, τις τοπικές κοινωνίες και την περιφερειακή ανάπτυξη.

ΘΛ: Θα ήθελα να κλείσουμε με μια πιο πολιτική συζήτηση. Τα τελευταία χρόνια ακούμε συνεχώς για μεταρρυθμίσεις στο κράτος. Αναμφίβολα έχουν γίνει σημαντικά βήματα, ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν διαρθρωτικά προβλήματα στη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης. Ποια θεωρείτε ότι είναι τα σημαντικότερα προβλήματα που εξακολουθούν να υπάρχουν; Ποια είναι η πιο κρίσιμη μεταρρύθμιση που βρίσκεται μπροστά μας; Και, τέλος, ποια προσωπική δέσμευση θα θέλατε να αναλάβετε για το έργο που θα αφήσετε όταν ολοκληρωθεί η θητεία σας;

ΒΧ: Είναι αλήθεια ότι έχουν γίνει πολύ σημαντικά βήματα.

Έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος στον περιορισμό της πολυνομίας, στη διαλειτουργικότητα των πληροφοριακών συστημάτων και στον ψηφιακό μετασχηματισμό του Δημοσίου. Ταυτόχρονα, έχουν γίνει σημαντικές παρεμβάσεις στην απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ολοκληρώθηκε η προσπάθεια. Υπάρχουν ακόμη πολλά που πρέπει να γίνουν.

Αν με ρωτούσατε ποια είναι η σημαντικότερη μεταρρύθμιση, θα σας έλεγα ότι δεν μπορώ να ξεχωρίσω μία μόνο.

Για μένα ο μεγάλος εθνικός στόχος είναι η αύξηση της παραγωγικότητας της ελληνικής οικονομίας.

Αυτό προϋποθέτει περισσότερες επενδύσεις, ενίσχυση της καινοτομίας, καλύτερη εκπαίδευση, σύγχρονες δεξιότητες, σταθερούς κανόνες λειτουργίας και ισχυρούς θεσμούς.

Όλες οι μεταρρυθμίσεις που υλοποιούμε υπηρετούν ακριβώς αυτόν τον στόχο.

Γι’ αυτό και η προσωπική μου δέσμευση είναι να συνεχίσω να εργάζομαι προς αυτή την κατεύθυνση: για μια δημόσια διοίκηση πιο αποτελεσματική, πιο σύγχρονη, περισσότερο παραγωγική και περισσότερο χρήσιμη για τον πολίτη και την οικονομία της χώρας.

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News