Το σινεμά ψάχνει σωσίβιο: Netflix και TikTok στο τραπέζι, YouTube και Instagram απόντες

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

Το σινεμά αναζητά επειγόντως έναν τρόπο να επιβιώσει ανάμεσα στις πλατφόρμες, τα σύντομα βίντεο και την τεχνητή νοημοσύνη. Για πρώτη φορά, κυβερνήσεις, κινηματογραφικά στούντιο, τηλεοπτικά δίκτυα και εταιρείες τεχνολογίας συγκεντρώθηκαν σε μια διεθνή σύνοδο αφιερωμένη αποκλειστικά στο μέλλον της μεγάλης οθόνης.

Η πρώτη Σύνοδος Lumière πραγματοποιήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου στο Σεν Πολ ντε Βανς της Γαλλίας, με τη συμμετοχή περίπου 220 εκπροσώπων από 65 χώρες. Ανάμεσά τους βρίσκονταν κινηματογραφικά στούντιο, τηλεοπτικοί όμιλοι, παραγωγοί, ιδιοκτήτες αιθουσών και πολιτικοί.

Το Netflix και το TikTok κάθισαν στο τραπέζι. Το YouTube και το Instagram, δύο από τις πλατφόρμες που διεκδικούν καθημερινά τεράστιο μέρος του ελεύθερου χρόνου του κοινού, δεν έστειλαν εκπροσώπους. Η απουσία τους υπογράμμισε μία από τις βασικές δυσκολίες της συζήτησης: το σινεμά καλείται να αντιμετωπίσει εταιρείες που δεν λειτουργούν ούτε χρηματοδοτούν το περιεχόμενο με τους ίδιους κανόνες.

Ένα δισ. ευρώ για την οπτικοακουστική παραγωγή

Τη σύνοδο συνδιοργάνωσαν ο Εμανουέλ Μακρόν και ο πρόεδρος της Νότιας Κορέας Λι Τζε Μιουνγκ. Οι δύο χώρες δεσμεύτηκαν να κινητοποιήσουν συνολικά ένα δισ. ευρώ μέσα στην επόμενη πενταετία για τον κινηματογράφο και τον ευρύτερο οπτικοακουστικό κλάδο.

Το ποσό δεν αποτελεί απευθείας πακέτο διάσωσης των κινηματογραφικών αιθουσών. Θα κατευθυνθεί ευρύτερα σε παραγωγές, τεχνολογικές υποδομές και συνεργασίες μεταξύ γαλλικών και νοτιοκορεατικών επιχειρήσεων. Η πολιτική σημασία της ανακοίνωσης είναι, ωστόσο, σαφής: δύο χώρες με ισχυρή κινηματογραφική παράδοση αντιμετωπίζουν πλέον την παραγωγή εικόνας ως ζήτημα πολιτιστικής και οικονομικής κυριαρχίας.

Η Γαλλία διαθέτει ένα από τα ισχυρότερα δημόσια συστήματα στήριξης του κινηματογράφου. Η Νότια Κορέα απέδειξε με ταινίες όπως τα «Παράσιτα», αλλά και με τη διεθνή εξάπλωση των σειρών και της K-pop, ότι η πολιτιστική παραγωγή μπορεί να αποτελέσει ισχυρό εξαγώγιμο προϊόν.

Οι κινηματογραφικές αίθουσες ανταγωνίζονται πλέον τόσο το streaming όσο και τις πλατφόρμες σύντομων βίντεο

Η μάχη δεν γίνεται μόνο με το streaming

Στη σύνοδο παρουσιάστηκε μείωση της κινηματογραφικής προσέλευσης κατά 40% μέσα στην τελευταία πενταετία. Η πανδημία επιτάχυνε μια αλλαγή που είχε ήδη αρχίσει: το κοινό συνήθισε να βρίσκει ταινίες στο σπίτι, ενώ οι νεότεροι θεατές περνούν ολοένα περισσότερο χρόνο σε βίντεο διάρκειας λίγων λεπτών ή δευτερολέπτων.

Το Netflix παραμένει ανταγωνιστής της κινηματογραφικής αίθουσας, αλλά παράγει και χρηματοδοτεί ταινίες. Το YouTube, το Instagram και το TikTok λειτουργούν διαφορετικά, βασιζόμενα σε μια αδιάκοπη ροή περιεχομένου που διεκδικεί την προσοχή του χρήστη χωρίς να απαιτεί εισιτήριο, πρόγραμμα ή δίωρη αφοσίωση.

Η τεχνητή νοημοσύνη προσθέτει μια ακόμη πίεση. Μπορεί ήδη να δημιουργεί εικόνες, φωνές, μουσική και κινηματογραφικές σκηνές, μειώνοντας δραστικά το κόστος παραγωγής αλλά προκαλώντας έντονη ανησυχία για την εργασία και τα δικαιώματα των δημιουργών.

Ο Μακρόν προειδοποίησε ότι η AI δεν πρέπει να εξελιχθεί σε εργαλείο αντικατάστασης των ανθρώπων της δημιουργίας. Η σύνοδος, πάντως, δεν κατέληξε σε συγκεκριμένους διεθνείς κανόνες για τη χρήση της.

Οι υποσχέσεις και τα κενά

Στο Σεν Πολ ντε Βανς ανακοινώθηκε η δημιουργία της International Resilience Initiative for Independent Screens, με στόχο τη στήριξη ανεξάρτητων αιθουσών σε χώρες που αντιμετωπίζουν πολέμους ή σοβαρές κρίσεις. Την πρωτοβουλία υποστηρίζουν, μεταξύ άλλων, η Ιζαμπέλ Ιπέρ και ο Πέδρο Αλμοδόβαρ.

Ο Μακρόν έθεσε επίσης το ζήτημα της κινηματογραφικής κληρονομιάς, υποστηρίζοντας ότι μόλις το 20% των παγκόσμιων οπτικοακουστικών αρχείων έχει διασωθεί. Ανακοινώθηκε συνεργασία με την UNESCO για την προστασία των αρχείων και την ενίσχυση της κινηματογραφικής εκπαίδευσης.

Η Σύνοδος Lumière ολοκληρώθηκε με μια διακήρυξη υπέρ της δημιουργικής πολυφωνίας, της ισότητας, της προστασίας των δικαιωμάτων και της κινηματογραφικής αίθουσας. Δεν συνοδεύτηκε, όμως, από σαφές χρονοδιάγραμμα εφαρμογής των περισσότερων δεσμεύσεων. Παραγωγοί που συμμετείχαν στη συνάντηση εξέφρασαν ήδη αμφιβολίες για το αν οι εξαγγελίες θα επιβιώσουν των πολιτικών αλλαγών στη Γαλλία.

Η πρώτη παγκόσμια σύνοδος για το σινεμά κατέγραψε έτσι ένα παράδοξο: εκείνοι που δημιουργούν και χρηματοδοτούν ταινίες εμφανίστηκαν αποφασισμένοι να προστατεύσουν τη μεγάλη οθόνη, αλλά ορισμένες από τις πλατφόρμες που έχουν αλλάξει περισσότερο τις συνήθειες του κοινού έμειναν έξω από την αίθουσα.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News