Να πάτε στα χωριά σας

Λυκούργος Σταυρουλόπουλος

Όλοι στενοχωριόνται που τα χωριά μας «αργοπεθαίνουν», αλλά κανείς δεν θέλει να κάνει κάτι για αυτό.

Η Δυτική Ελλάδα βιώνει σταθερά μια έντονη πληθυσμιακή συρρίκνωση. Προοπτικά, ο πληθυσμός της αναμένεται να μειωθεί από περίπου 635 χιλιάδες κατοίκους το 2025 σε 535 χιλιάδες το 2050 και περαιτέρω σε 410 χιλιάδες το 2100, δηλαδή κατά -35% συνολικά. Αυτή η εξέλιξη μας κατατάσσει ανάμεσα στις περιφέρειες με τις πιο δραματικές δημογραφικές απώλειες, παρά την παρουσία σημαντικών αστικών κέντρων όπως η Πάτρα, η οποία αποτελεί και τον μοναδικό δήμο της περιοχής που παρουσίασε αντοχή, καθώς ο πληθυσμός της διατηρήθηκε στις 216 χιλιάδες κατοίκους. Οι υπόλοιποι δήμοι ασφυκτιούν, με πρώτα τα Καλάβρυτα που ήδη παρουσιάζουν μείωση κατά 11% και οι προβολές για την επόμενη εικοσιπενταετία φαντάζουν εξαιρετικά δυσοίωνες.

Η ελληνική ύπαιθρος, και ιδιαίτερα η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη καμπή. Ωστόσο, η λύση δεν βρίσκεται στην επιστροφή στο παρελθόν, αλλά στην έξυπνη μετάβαση στο μέλλον.

Κακά τα ψέματα: Όσο και να αγαπά κάποιος το χωριό, προφανώς το έχει συνδέσει με διακοπές, χαλαρότητα, παιδικές ευχάριστες ενδεχομένως αναμνήσεις. Η καθημερινή ρουτίνα όμως είναι πολύ διαφορετική. Οι πολίτες θέλουν άνεση, ασφάλεια, υγειονομική κάλυψη, προσβασιμότητα σε υπηρεσίες, για αυτούς και τις οικογένειές τους. Μπορεί ένα ορεινό χωριό ή μια απομακρυσμένη περιοχή να τα παράσχουν αυτά; Ρητορική η ερώτηση….

Αν θέλουμε πραγματικά να μιλήσουμε για «αποκέντρωση», «επιστροφή στις ρίζες» και άλλα πολύ ρομαντικά, αλλά ακόμα περισσότερο ουτοπικά σήμερα ζητήματα, θα πρέπει πρώτα να δημιουργήσουμε τις υποδομές που θα αλλάξουν ριζικά το τοπίο. Αυτό ιδανικά περιλαμβάνει τα ακόλουθα:

Πρώτον, Ψηφιακός Μετασχηματισμός και Τηλεργασία: Η εγκατάσταση δικτύων υψηλών ταχυτήτων (5G και οπτικών ινών) στα χωριά της Αχαΐας (π.χ. στην ορεινή Αιγιάλεια ή στα Καλάβρυτα) μπορεί να προσελκύσει «ψηφιακούς νομάδες» και να επιτρέψει σε νέους επιστήμονες να εργάζονται από τον τόπο καταγωγής τους. Παράλληλα, η δημιουργία ψηφιακών hubs (κέντρων κοινής εργασίας) σε κεντρικά κεφαλοχώρια θα δώσει νέα πνοή στην τοπική καθημερινότητα.

Δεύτερον, Έξυπνη Γεωργία και Κυκλική Οικονομία: Μέσω των Κοινοτικών Προγραμμάτων (ΠΑΑ, Leader+, RIS3 κ.α.), οι αγρότες της Δυτικής Ελλάδας μπορούν να χρηματοδοτηθούν για την εισαγωγή τεχνολογιών γεωργίας ακριβείας (αισθητήρες εδάφους, drones). Αυτό μειώνει το κόστος παραγωγής και προστατεύει τους φυσικούς πόρους. Επιπλέον, η αξιοποίηση των υπολειμμάτων της ελαιοπαραγωγής και της κτηνοτροφίας για την παραγωγή βιοενέργειας μπορεί να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας.

Τρίτον, Διασύνδεση Πρωτογενούς Τομέα και Τουρισμού (Αγροτουρισμός): Η Αχαΐα διαθέτει μοναδικά προϊόντα (ΠΟΠ κρασιά, ελαιόλαδο, φέτα) και εκπληκτικό φυσικό πλούτο. Η δημιουργία θεματικών διαδρομών (π.χ. οι δρόμοι του κρασιού της Αιγιάλειας ή τα μονοπάτια του Χελμού) με τη χρήση επαυξημένης πραγματικότητας (AR) θα προσελκύσει ποιοτικό τουρισμό όλο το χρόνο.

Τέταρτον, Κοινωνική Καινοτομία και Τηλεϊατρική: Για να παραμείνουν οι άνθρωποι στα χωριά, χρειάζονται ασφάλεια. Η εφαρμογή προγραμμάτων τηλεϊατρικής και έξυπνης φροντίδας για την τρίτη ηλικία, σε συνδυασμό με ηλεκτρονικές υπηρεσίες του Δήμου, θα εκμηδενίσει τις αποστάσεις από τα μεγάλα αστικά κέντρα όπως η Πάτρα.

Εδώ θα πρέπει να επισημανθούν δύο στοιχεία:

Η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας έχει δημιουργήσει και υλοποιεί την ΟΧΕ (Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση). Ένα καινοτόμο χρηματοδοτικό εργαλείο ύψους περίπου 250 εκατ. ευρώ που αποτελεί καταλύτη για τη διαδημοτική συνεργασία, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών στην ΠΔΕ.

Παράλληλα, η «Αχαΐα- Αναπτυξιακή Α.Ε.» συμμετέχει ενεργά και προωθεί στην πράξη δράσεις και ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες που σχετίζονται με τα «Έξυπνα Χωριά» (Smart Villages) και τις ολοκληρωμένες αγροτικές πολιτικές για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ανάπτυξης των αγροτικών περιοχών.

Όλα αυτά βρίσκονται στη σωστή κατεύθυνση, αλλά υπάρχει και μια τολμηρή ριζοσπαστική πρόταση, η οποία θα μπορούσε να αναστρέψει από μόνη της το κλίμα: πλήρης φοροαπαλλαγή σε κάθε οικογένεια- επαγγελματία- επιτηδευματία που θα επιλέξει να μετοικήσει και να δραστηριοποιηθεί σε ορεινές, απομακρυσμένες περιοχές, με χαρακτηριστικά ερήμωσης. Για τουλάχιστον μια πενταετία. Ωραίο ακούγεται, αλλά πόσο κοστίζει; Η γενική θεώρηση του μέτρου υπολογίζεται σήμερα σε περίπου 1.5 – 2 δις. ευρώ. Δεν είναι και λίγα. Αυτό που απαιτείται είναι μια αναλογιστική μελέτη με συνεργασία όλων των αρμόδιων φορέων, προεξάρχοντος του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, που είναι και ο θεσμοθετημένος σύμβουλος της Πολιτείας για τέτοια ζητήματα. Και απαιτείται άμεσα.

Γιατί η δημογραφική συρρίκνωση της περιφέρειας δεν είναι απλά ένα στατιστικό νούμερο, αλλά μια βόμβα στα θεμέλια της τοπικής οικονομίας. Αν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα για τη στήριξη των νέων ζευγαριών, τη δημιουργία κινήτρων για αγροτικές επιχειρήσεις και την ενίσχυση των σχολείων και των κέντρων υγείας στην επαρχία, η ερήμωση της περιοχής θα καταστεί μη αναστρέψιμη.

Εμείς σε καμιά πενηνταριά χρόνια από σήμερα μάλλον δεν θα υπάρχουμε. Μα αν συνεχίσουμε έτσι δεν θα υπάρχει και ο τόπος μας.

– – – –

ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ Κ. ΣΤΑΥΡΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ

Περιφερειακός Σύμβουλος

Υπεύθυνος Στρατηγικής Έξυπνης Εξειδίκευσης

Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News