Η Μαντάμ Σουσού και ο αστυνόμος Μπέκας έχασαν τους δημιουργούς τους την ίδια μέρα

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

Φανταστείτε τη Μαντάμ Σουσού να περνά επιδεικτικά από το Κολωνάκι και, λίγα τετράγωνα πιο πέρα, τον αστυνόμο Μπέκα να ακολουθεί διακριτικά έναν ύποπτο. Οι δύο ήρωες δεν συναντήθηκαν ποτέ στις σελίδες των δημιουργών τους. Μοιράζονται όμως μια παράξενη, σχεδόν μυθιστορηματική σύμπτωση: ο Δημήτρης Ψαθάς και ο Γιάννης Μαρής πέθαναν ακριβώς την ίδια ημέρα, στις 13 Νοεμβρίου 1979.

Σαράντα επτά χρόνια αργότερα, την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2026, η κοινή επέτειος είναι μια ιδανική αφορμή να κοιτάξουμε ξανά δύο διαφορετικούς κόσμους που συνέβαλαν αποφασιστικά στη μαζική ελληνική κουλτούρα. Ο ένας μας έμαθε να γελάμε με τη ματαιοδοξία, τον νεοπλουτισμό και τις μικρές καθημερινές μας απάτες. Ο άλλος να υποψιαζόμαστε ότι πίσω από μια καλοφωτισμένη βιτρίνα ή μια αριστοκρατική πόρτα κρύβεται κάποιο μυστικό.

Η γυναίκα που ήθελε απεγνωσμένα να γίνει κυρία

Ο Δημήτρης Ψαθάς γεννήθηκε στην Τραπεζούντα, ασχολήθηκε νωρίς με τη δημοσιογραφία και αναδείχθηκε σε έναν από τους πιο οξυδερκείς χρονογράφους και θεατρικούς συγγραφείς της εποχής του. Η Μαντάμ Σουσού, που πρώτα γνώρισε το κοινό μέσα από δημοσιεύματα σε συνέχειες, βγήκε από τη στενή γειτονιά της για να γίνει μόνιμη κάτοικος του ελληνικού συλλογικού φαντασιακού.

Η Σουσού δεν είναι αστεία μόνο επειδή ονειρεύεται μια πλούσια ζωή. Είναι αστεία, και συχνά συγκινητική, επειδή δεν αντέχει την πραγματικότητα του εαυτού της. Θέλει να ακουστεί σπουδαία, να αλλάξει τάξη, να φορέσει μια κοινωνική ταυτότητα μεγαλύτερη από το μπόι της. Ο Ψαθάς βρίσκει πίσω από τις υπερβολές της ένα υλικό γνώριμο σε κάθε κοινωνία: τον τρόμο μήπως είμαστε λιγότερο σημαντικοί από όσο θα θέλαμε.

Η ηρωίδα πέρασε από τη σκηνή και την οθόνη. Για νεότερες γενιές ταυτίστηκε με την τηλεοπτική ερμηνεία της Άννας Παναγιωτοπούλου στη σειρά του 1986. Το κείμενο όμως του Ψαθά δεν τελειώνει στη Σουσού: έργα όπως «Φον Δημητράκης», «Ζητείται ψεύτης», «Φωνάζει ο κλέφτης» και «Η Χαρτοπαίχτρα» έβγαλαν στην επιφάνεια τη μόνιμη γοητεία και τη μόνιμη γελοιότητα της εξουσίας, του βολέματος και της υποκρισίας.

Ο άνθρωπος που έκανε την ελληνική πόλη ύποπτη

Ο Γιάννης Μαρής, γεννημένος στη Σκόπελο με πραγματικό όνομα Ιωάννης Τσιριμώκος, ήρθε από έναν διαφορετικό δρόμο στη λογοτεχνία. Δημοσιογράφος με πολιτική και κοινωνική δράση, στράφηκε στην αστυνομική ιστορία και έδωσε στον Έλληνα αναγνώστη έναν κόσμο όπου οι κοσμικές παρέες, οι έρωτες, τα συμφέροντα και οι μικρές καθημερινές φιλοδοξίες μπλέκουν με εγκλήματα.

Το «Έγκλημα στο Κολωνάκι» εμφανίστηκε σε συνέχειες το 1953 και μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο το 1959. Στον πυρήνα των περισσότερων αστυνομικών του ιστοριών βρέθηκε ο αστυνόμος Μπέκας, μια μορφή που δεν στηριζόταν στη θεαματική βία ή στην επίδειξη. Ο Μαρής δανείστηκε στοιχεία από το ευρωπαϊκό αστυνομικό αφήγημα, αλλά έδωσε στα μυστήριά του συγκεκριμένη αθηναϊκή οσμή: διαμερίσματα, καφέ, γραφεία, υποψίες και κοινωνικές ιεραρχίες.

Η διαδρομή του ξεπέρασε το βιβλίο. Έργα του έγιναν ταινίες και τηλεοπτικές σειρές, ενώ οι αστυνομικές του ιστορίες απέκτησαν αναγνώστες που περίμεναν τη συνέχεια σε εφημερίδες και περιοδικά. Η σχέση του με την εφημερίδα δεν ήταν δευτερεύον βιογραφικό στοιχείο· ήταν μέρος της αφηγηματικής του τεχνικής. Ήξερε να ανοίγει μια ιστορία, να κρατά κάτι πίσω και να κάνει τον αναγνώστη να γυρίσει την επόμενη σελίδα.

Δύο καθρέφτες της ίδιας κοινωνίας

Τι ενώνει λοιπόν τη Σουσού με τον Μπέκα πέρα από την ημερομηνία θανάτου των δημιουργών τους; Ίσως το ότι και οι δύο γεννήθηκαν από μια βαθιά παρατήρηση της καθημερινής Ελλάδας. Στον Ψαθά οι άνθρωποι υποδύονται ένα κοινωνικό πρόσωπο και αποκαλύπτονται μέσα από το γέλιο. Στον Μαρή οι άνθρωποι επίσης υποδύονται ρόλους, μόνο που το προσωπείο πέφτει μέσα από την έρευνα.

Ο ένας έκανε την ελληνική κοινωνία να γελά με τον εαυτό της. Ο άλλος την έβαλε να τον υποπτεύεται. Και οι δύο κατάλαβαν ότι πίσω από τα μεγάλα λόγια κρύβονται συχνά πολύ ανθρώπινες μικρότητες. Στις 13 Νοεμβρίου δεν χρειάζεται να διαλέξουμε ανάμεσα στην κωμωδία και το μυστήριο. Μπορούμε απλώς να ανοίξουμε ξανά ένα βιβλίο και να θυμηθούμε πόσο ζωντανοί παραμένουν οι χαρακτήρες τους.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News