Αγορά κατοικίας: Πόσα χρόνια εισοδήματος χρειάζεται ένα νοικοκυριό για να αποκτήσει σπίτι;

Μαρία Μπέλμπα

Η απόκτηση ενός σπιτιού αποτελεί πλέον έναν δύσκολο οικονομικό στόχο για μεγάλο μέρος των νοικοκυριών, καθώς οι τιμές των ακινήτων αυξάνονται ταχύτερα από τα εισοδήματα. Για χιλιάδες εργαζομένους, νέους και οικογένειες, η αγορά πρώτης κατοικίας απαιτεί πολυετή αποταμίευση, σημαντική οικονομική υποστήριξη ή την προσφυγή σε τραπεζικό δανεισμό.

Το μέγεθος του προβλήματος αποτυπώνεται στα νεότερα στοιχεία της Eurostat για την περίοδο 2015-2025. Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία, ο δείκτης τιμών κατοικιών προς εισόδημα στην Ευρωπαϊκή Ενωση αυξήθηκε κατά 6,8% μέσα σε μία δεκαετία. Η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν συνολικά περισσότερο από τα κατά κεφαλήν εισοδήματα των νοικοκυριών.

Η εικόνα είναι ακόμη πιο επιβαρυμένη σε ορισμένα κράτη-μέλη. Η Πορτογαλία καταγράφει τη μεγαλύτερη αύξηση του συγκεκριμένου δείκτη, κατά 60,8%, ενώ ακολουθούν η Ολλανδία με 34,3%, η Ουγγαρία με 26,5%, η Τσεχία με 25,8% και η Ισπανία με 24,5%.

Ελλάδα: Στις χώρες με τη μεγαλύτερη επιδείνωση

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ελληνική περίπτωση, καθώς η χώρα βρίσκεται στην έκτη θέση μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ με τη μεγαλύτερη επιδείνωση της σχέσης τιμών κατοικιών και εισοδημάτων. Ειδικότερα, ο σχετικός δείκτης αυξήθηκε περίπου κατά 24% την περίοδο 2015-2025.

Η εξέλιξη συνδέεται με την έντονη ανάκαμψη της ελληνικής κτηματαγοράς τα τελευταία χρόνια. Μετά από μία μακρά περίοδο υποχώρησης, η ζήτηση για κατοικίες ενισχύθηκε, οι επενδύσεις αυξήθηκαν και οι τιμές πώλησης ακολούθησαν ανοδική πορεία. Ωστόσο, η άνοδος αυτή δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη αύξηση της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών.

Ενδεικτικό είναι ότι σε παλαιότερη ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη στεγαστική προσιτότητα, με υπολογισμούς που βασίζονταν σε στοιχεία του 2019, απαιτούνταν στην Ελλάδα περίπου 11 ετήσια εισοδήματα για την αγορά ενός διαμερίσματος 100 τετραγωνικών μέτρων. Το στοιχείο δεν αποτελεί σημερινή εκτίμηση, αποτυπώνει όμως το μέγεθος της δυσκολίας που αντιμετώπιζαν ήδη τότε τα ελληνικά νοικοκυριά.

Πάτρα: Πόσο κοστίζει ένα διαμέρισμα σήμερα;

Η στεγαστική πίεση αποτυπώνεται και στην αγορά της Πάτρας. Σύμφωνα με τα στοιχεία του δείκτη SPI του Spitogatos, η μέση ζητούμενη τιμή πώλησης κατοικιών στην αχαϊκή πρωτεύουσα έφτασε τα 1.685,19 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο το τρίτο τρίμηνο του 2026, έναντι 1.531,25 ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Η ετήσια αύξηση διαμορφώθηκε στο 10,1%.

Με βάση αυτές τις ζητούμενες τιμές, ένα διαμέρισμα 80 τετραγωνικών μέτρων αντιστοιχεί σε περίπου 134.800 ευρώ, χωρίς να υπολογίζονται τα έξοδα μεταβίβασης, τυχόν εργασίες ανακαίνισης και οι υπόλοιπες επιβαρύνσεις της αγοράς.

Για ένα νοικοκυριό με ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα 20.000 ευρώ, το συγκεκριμένο ποσό αντιστοιχεί σε περίπου 6,7 ετήσια εισοδήματα. Αντίστοιχα, για εισόδημα 15.000 ευρώ, η αξία του ακινήτου αντιστοιχεί σε περίπου εννέα ετήσια εισοδήματα.

Οι υπολογισμοί είναι ενδεικτικοί και προϋποθέτουν ότι ολόκληρο το ετήσιο εισόδημα θα μπορούσε να διατεθεί για την αγορά κατοικίας, χωρίς έξοδα διαβίωσης ή άλλες υποχρεώσεις. Στην πραγματικότητα, η συγκέντρωση ενός τέτοιου ποσού απαιτεί πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Το στεγαστικό κόστος πιέζει τα νοικοκυριά

Η δυσκολία δεν περιορίζεται στην εξεύρεση του απαιτούμενου κεφαλαίου. Το κόστος χρηματοδότησης μέσω στεγαστικού δανείου, τα επιτόκια, η ίδια συμμετοχή που απαιτούν οι τράπεζες και οι πρόσθετες δαπάνες αγοράς αποτελούν παράγοντες που επηρεάζουν καθοριστικά την απόφαση ενός νοικοκυριού.

Παράλληλα, σύμφωνα με ανάλυση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για την Ελλάδα, το διάμεσο κόστος στέγασης, συμπεριλαμβανομένων των στεγαστικών δανείων, ξεπέρασε το ένα τρίτο του διαθέσιμου εισοδήματος το 2025. Περίπου δύο στα πέντε νοικοκυριά δαπανούν πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στεγαστικές ανάγκες.

Τα στοιχεία αναδεικνύουν ότι η πρόσβαση στην ιδιοκατοίκηση δεν εξαρτάται πλέον μόνο από την ύπαρξη διαθέσιμων κατοικιών στην αγορά, αλλά κυρίως από τη δυνατότητα των πολιτών να ανταποκριθούν στο κόστος απόκτησης και συντήρησής τους.

Το βασικό ζητούμενο για την ελληνική αγορά παραμένει η αποκατάσταση μιας πιο ισορροπημένης σχέσης ανάμεσα στις τιμές των ακινήτων και τα εισοδήματα, ώστε η απόκτηση πρώτης κατοικίας να μην αποτελεί έναν μακρινό οικονομικό στόχο για ολοένα μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News