Η «επανάσταση των φλαμίνγκο»: Γιατί οι Αλβανοί διαδηλώνουν κατά του «τουρισμού για λίγους»

Στην Αλβανία, ένα κομμάτι άγριας ακτής με φλαμίνγκο, χελώνες και αμμουδιές που ακόμη δεν έχουν παραδοθεί ολοκληρωτικά στο τσιμέντο έγινε το σημείο όπου ξέσπασε κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια περιβαλλοντική διαμαρτυρία.

Το σχεδιαζόμενο πολυτελές θέρετρο που συνδέεται με τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του Ντόναλντ Τραμπ, κοντά στην προστατευόμενη περιοχή Vjosa-Narta, έχει βγάλει χιλιάδες Αλβανούς στους δρόμους. Το σχέδιο προβλέπει ένα resort 10.000 δωματίων, αξίας 1,4 δισ. ευρώ, σε μία από τις πιο ευαίσθητες περιβαλλοντικά περιοχές της χώρας.

Μέσα σε δύο εβδομάδες, η διαμαρτυρία που ξεκίνησε για τα φλαμίνγκο και τη φύση έγινε πανεθνικό σύνθημα. Στα Τίρανα, αλλά και πέρα από την πρωτεύουσα, οι διαδηλωτές δεν μιλούν πια μόνο για ένα ξενοδοχειακό έργο. Μιλούν για την Αλβανία που φοβούνται ότι χάνουν.

Από τη Vjosa-Narta στα Τίρανα

Η περιοχή Pishë Poro-Narta, μέρος του δέλτα του ποταμού Vjosa, θεωρείται ένας από τους σημαντικούς φυσικούς θησαυρούς της Αλβανίας. Η Vjosa έχει χαρακτηριστεί συχνά ως ένας από τους τελευταίους άγριους ποταμούς της Ευρώπης, ενώ η γύρω προστατευόμενη περιοχή φιλοξενεί φλαμίνγκο, χελώνες και, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ακόμη και φώκιες κατά μήκος της ακτής.

Σε αυτό το τοπίο σχεδιάζεται η δημιουργία ενός τεράστιου θερέτρου, που οι επικριτές του αντιμετωπίζουν ως σύμβολο ενός τουριστικού μοντέλου χωρίς φρένο.

Οι εικόνες από drone δείχνουν την ομορφιά της περιοχής κοντά στο Ζβέρνετ και την Αυλώνα. Οι διαδηλωτές, όμως, βλέπουν κάτι άλλο: έναν δρόμο που διασχίζει τη γη, αστυνομική παρουσία, τσιμεντένια σημάδια από φράχτες που αφαιρέθηκαν και τον φόβο ότι μια παρθένα ακτή ετοιμάζεται να μετατραπεί σε κλειστή ζώνη πολυτελούς τουρισμού.

Δεν είναι μόνο ο Κούσνερ

Ο Τζάρεντ Κούσνερ έδωσε στην υπόθεση διεθνή ορατότητα. Δεν είναι, όμως, ο μόνος λόγος που η Αλβανία βράζει.

Ο Αλβανός βιολόγος Όλσι Νίκα, ο οποίος είχε πρωταγωνιστήσει στην εκστρατεία για την ανακήρυξη του ποταμού Αώου σε εθνικό πάρκο, επιμένει ότι η υπόθεση δεν είναι απλώς μια αντίθεση στον Κούσνερ. Για τον ίδιο, το θέμα ακουμπά σε μια βαθύτερη ιστορία: περιβαλλοντική αδιαφορία, αδύναμοι θεσμοί και μια διάχυτη αίσθηση πολιτικής διαφθοράς.

Αυτό εξηγεί γιατί η «επανάσταση των φλαμίνγκο», όπως αποκαλείται πλέον, δεν έμεινε σε οικολογικά συνθήματα. Στις διαδηλώσεις εμφανίζονται αιτήματα για παραίτηση ή ακόμη και φυλάκιση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα και του πρώην πρωθυπουργού και σημερινού ηγέτη της αντιπολίτευσης Σαλί Μπερίσα, δύο από τις κυρίαρχες πολιτικές μορφές της μετακομμουνιστικής Αλβανίας.

Η Φραντσέσκα Μούτσο, ακτιβίστρια της κοινωνίας των πολιτών, το περιέγραψε καθαρά: οι νέοι και οι πολίτες, όπως είπε, δεν διαμαρτύρονται μόνο κατά δύο πολιτικών προσώπων, αλλά κατά ενός ολόκληρου συστήματος που διαμορφώθηκε μετά την πτώση της δικτατορίας.

Ο Ράμα, οι ξένοι επενδυτές και η οργή

Ο Έντι Ράμα δεν έκανε καμία προσπάθεια να κρύψει την προτεραιότητα που δίνει στις ξένες επενδύσεις. Σε συνέντευξή του στο POLITICO, δήλωσε ότι «οι ξένοι είναι η πρώτη προτεραιότητα», επειδή, όπως υποστήριξε, φέρνουν χρήματα στη χώρα για τους Αλβανούς.

Η φράση αυτή λειτούργησε σαν λάδι στη φωτιά.

Για τους επικριτές του, συμπύκνωσε ακριβώς αυτό που καταγγέλλουν: ότι η Αλβανία αναπτύσσεται με όρους που εξυπηρετούν κυρίως όσους έχουν κεφάλαια, πρόσβαση και πολιτικές διασυνδέσεις, ενώ οι πολίτες βλέπουν το κόστος ζωής να ανεβαίνει και τις πόλεις τους να αλλάζουν χωρίς να νιώθουν ότι κερδίζουν πραγματικά.

Ο βουλευτής της αντιπολίτευσης Ρέντι Μούτσι, από το αριστερό κόμμα Lëvizja Bashk, συνέδεσε τις διαδηλώσεις με την καθημερινότητα των Αλβανών: αυξανόμενο κόστος ζωής, εξάπλωση των Airbnb στα Τίρανα, παραθαλάσσια θέρετρα που απευθύνονται σε άλλους και μια χώρα που, όπως είπε, έχει γίνει «αβίωτη για τους Αλβανούς».

Η τουριστική έκρηξη που έχει και σκοτεινή πλευρά

Η Αλβανία τα τελευταία χρόνια προβάλλεται όλο και περισσότερο ως ο νέος φθηνός μεσογειακός προορισμός. Ήλιος, θάλασσα, ακτές που θυμίζουν Ελλάδα, αλλά με χαμηλότερες τιμές. Η κυβέρνηση Ράμα θέλει να μετατρέψει τη χώρα στις «Μαλδίβες της Ευρώπης», μια φιλοδοξία που έχει ήδη φέρει τεράστια αύξηση επισκεπτών.

Πέρυσι, πάνω από 12 εκατομμύρια τουρίστες επισκέφθηκαν την Αλβανία, αριθμός τετραπλάσιος από τον πληθυσμό της χώρας.

Αυτό το άλμα έχει παρουσιαστεί ως επιτυχία. Για πολλούς Αλβανούς, όμως, η επιτυχία αυτή έχει μια σκληρή ερώτηση από κάτω: ποιος ακριβώς κερδίζει;

Οι διαδηλωτές, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις και στελέχη της αντιπολίτευσης υποστηρίζουν ότι ο πολυτελής τουρισμός πιέζει το περιβάλλον, αλλά δεν επιστρέφει αρκετά οφέλη στους πολίτες. Την ίδια ώρα, οι νέοι Αλβανοί εγκαταλείπουν τη χώρα με από τους υψηλότερους ρυθμούς στην Ευρώπη.

Η προειδοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η υπόθεση έχει πλέον ευρωπαϊκή διάσταση. Η Αλβανία θεωρούνταν, μαζί με το Μαυροβούνιο, από τις χώρες που θα μπορούσαν να προχωρήσουν ταχύτερα προς την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση έως το 2030. Η περιβαλλοντική και πολιτική κρίση, όμως, απειλεί να δυσκολέψει αυτή την πορεία.

Ο πρέσβης της ΕΕ στην Αλβανία, Σίλβιο Γκονζάτο, δήλωσε στο POLITICO ότι πιστεύει σε ένα βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης, προειδοποιώντας πως η χώρα δεν μπορεί να ζητά εξαιρέσεις από τους ευρωπαϊκούς περιβαλλοντικούς κανόνες και ταυτόχρονα να ακολουθεί ένα μοντέλο που επιδεινώνει τα προβλήματα.

Η ΕΕ έχει εκφράσει ανησυχίες και για τους νόμους περί στρατηγικών επενδύσεων και προστατευόμενων περιοχών, τους οποίους περιβαλλοντικές οργανώσεις και διαδηλωτές θεωρούν ότι άνοιξαν τον δρόμο για έργα σαν αυτό που συνδέεται με τον Κούσνερ.

Το μήνυμα των Βρυξελλών είναι σαφές: αν τα Τίρανα συνεχίσουν με αυτόν τον τρόπο, η πρόοδος στο περιβαλλοντικό κεφάλαιο των ενταξιακών συνομιλιών μπορεί να γίνει ακόμη δυσκολότερη.

Έχει παγώσει το έργο ή όχι;

Ένα από τα πιο θολά σημεία της υπόθεσης αφορά το αν το έργο έχει πράγματι ανασταλεί.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστήριξε ότι ο Αλβανός υπουργός Περιβάλλοντος Σοφιάν Γιαουπάι δεσμεύτηκε πως οι κατασκευαστικές εργασίες έχουν ανασταλεί και ότι θα γίνει ολοκληρωμένη εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων, σε συνεννόηση με την κοινωνία των πολιτών.

Η αλβανική πλευρά, όμως, δίνει διαφορετική εικόνα. Εκπρόσωπος του υπουργείου δήλωσε στο POLITICO ότι δεν έχει υποβληθεί τελική πρόταση έργου, δεν έχουν ξεκινήσει κατασκευαστικές δραστηριότητες και δεν έχει εγκριθεί άδεια κατασκευής.

Ο Ράμα, από την άλλη, συνεχίζει δημόσια να επιμένει ότι το έργο θα προχωρήσει.

Αυτή η αντίφαση τροφοδοτεί ακόμη περισσότερο την καχυποψία των διαδηλωτών. Γιατί, όπως λένε, στην προστατευόμενη περιοχή υπάρχουν ήδη ίχνη προετοιμασίας: δρόμος, αστυνομική παρουσία και τσιμεντένια θεμέλια από φράχτες που αφαιρέθηκαν.

Μια χώρα που ζητά να ακουστεί

Στα Τίρανα, πολλοί περιγράφουν τις διαδηλώσεις ως τη σημαντικότερη στιγμή για τη χώρα μετά την πτώση του κομμουνισμού το 1991. Δεν είναι μόνο η κλίμακα. Είναι το αίσθημα ότι για πρώτη φορά διαφορετικές κοινωνικές ομάδες ενώνονται γύρω από ένα κοινό αίτημα: μια Αλβανία που δεν θα αποφασίζεται πίσω από κλειστές πόρτες.

Και αυτό είναι ίσως το πιο κρίσιμο σημείο της υπόθεσης.

Η «επανάσταση των φλαμίνγκο» ξεκίνησε από μια ακτή. Από ένα οικοσύστημα. Από ένα resort που πολλοί φοβούνται ότι θα αλλάξει ανεπανόρθωτα μια προστατευόμενη περιοχή.

Σήμερα, όμως, έχει γίνει κάτι μεγαλύτερο: ένα δημοψήφισμα στους δρόμους για το μέλλον της Αλβανίας. Για το αν η ανάπτυξη θα σημαίνει μόνο περισσότερα ξενοδοχεία, περισσότερα δωμάτια και περισσότερους ξένους επισκέπτες ή αν θα σημαίνει και μια χώρα όπου οι ίδιοι οι πολίτες μπορούν να μείνουν, να ζήσουν και να νιώσουν ότι έχουν λόγο στον τόπο τους.

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

• Ράμα για το θέρετρο του Κούσνερ στην Αλβανία: «Τα φλαμίνγκο και η ανάπτυξη μπορούν να συνυπάρξουν»
• Αλβανία: Διαδηλώσεις κατά τουριστικού θέρετρου
• Οι δύο κόσμοι του Τζάρεντ Κούσνερ: Διπλωματία στη Μέση Ανατολή και deals στην Αλβανία
• Προκλητική απάντηση Ράμα για τα επεισόδια στην Αλβανία
• Τι προβλέπει το τουριστικό σχέδιο Κούσνερ στην Αλβανία και γιατί προκαλεί αντιδράσεις

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News