Αιολικά και φωτοβολταϊκά με νέα όρια: Οι περιοχές που βγαίνουν από τον χάρτη των ΑΠΕ

Ο χάρτης των ΑΠΕ στην Ελλάδα μπαίνει σε νέα φάση, με το υπό διαμόρφωση χωροταξικό πλαίσιο να ανοίγει συζήτηση όχι μόνο για το πόσα έργα μπορούν να γίνουν, αλλά κυρίως για το πού μπορούν να χωροθετηθούν.

Οι αντιδράσεις από επαγγελματικούς φορείς του τουρισμού είναι ήδη έντονες, καθώς ζητούν μεγαλύτερη ευελιξία σε συγκεκριμένους κανονισμούς. Στο επίκεντρο δεν βρίσκονται μόνο οι τουριστικές χρήσεις, αλλά και οι ρυθμίσεις που αφορούν τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, ειδικά σε περιοχές με περιβαλλοντική, νησιωτική ή τουριστική ευαισθησία.

Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερο βάρος, καθώς η εγκατεστημένη ισχύς των ΑΠΕ στην Ελλάδα αγγίζει σήμερα τα 18 GW, ενώ τα έργα που βρίσκονται σε διάφορα στάδια αδειοδότησης, ωρίμανσης ή απλού επενδυτικού ενδιαφέροντος ξεπερνούν συνολικά τα 110 GW. Πρόκειται για μέγεθος που υπερβαίνει κατά πολύ τις πραγματικές δυνατότητες και ανάγκες του ηλεκτρικού συστήματος.

Με αυτά τα δεδομένα, το κρίσιμο ερώτημα αλλάζει. Δεν είναι πλέον μόνο αν χρειάζονται νέα έργα ΑΠΕ, αλλά πού μπορούν να αναπτυχθούν, με ποιες προϋποθέσεις και ποια όρια πρέπει να μπουν ώστε να συνυπάρξουν ενεργειακή μετάβαση, τοπικές κοινωνίες, τουρισμός και περιβάλλον.

Ο νέος χάρτης για τα αιολικά πάρκα

Οι μεγαλύτερες αντιδράσεις σε τοπικό επίπεδο επικεντρώνονται κυρίως στη χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων.

Σε πολλές περιοχές, φορείς και τοπικές κοινωνίες υποστηρίζουν ότι η ανάπτυξη νέων έργων δεν μπορεί να συνεχιστεί χωρίς σαφείς περιορισμούς, ειδικά όταν πρόκειται για περιοχές με σημαντική περιβαλλοντική αξία ή με έντονη τουριστική δραστηριότητα.

Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να βάλει συγκεκριμένα όρια, ορίζοντας ζώνες όπου η εγκατάσταση αιολικών πάρκων δεν θα επιτρέπεται.

Συγκεκριμένα, απαγορεύεται η εγκατάσταση αιολικών πάρκων σε δημοτικές ενότητες όπου η μέση ταχύτητα ανέμου είναι μικρότερη από 4 μέτρα ανά δευτερόλεπτο.

Απαγόρευση προβλέπεται επίσης για υψόμετρα άνω των 1.200 μέτρων, καθώς και για Ζώνες Ειδικής Προστασίας του δικτύου Natura.

Με τον τρόπο αυτό, το πλαίσιο επιχειρεί να περιορίσει την ανάπτυξη έργων σε περιοχές όπου είτε η ενεργειακή απόδοση θεωρείται χαμηλή είτε οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις κρίνονται πιο ευαίσθητες.

Ποια νησιά παραμένουν στον χάρτη των αιολικών

Το νέο χωροταξικό προβλέπει δυνατότητα ανάπτυξης νέων αιολικών έργων σε συγκεκριμένα νησιά.

Στη λίστα περιλαμβάνονται η Άνδρος, η Νάξος, η Ρόδος, η Κάρπαθος, η Κρήτη, η Λέσβος, η Χίος, η Σάμος, η Λήμνος, η Θάσος, η Κέρκυρα, η Κεφαλονιά, η Λευκάδα, η Ζάκυνθος και η Εύβοια.

Αντίθετα, σε μεγάλο μέρος των Κυκλάδων και των Δωδεκανήσων οι δυνατότητες για νέα ανάπτυξη περιορίζονται σημαντικά.

Η επιλογή αυτή αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία της συζήτησης, καθώς οι νησιωτικές περιοχές βρίσκονται συχνά στο σημείο όπου τέμνονται οι ανάγκες για πράσινη ενέργεια, προστασία του τοπίου, τουριστική δραστηριότητα και κοινωνική αποδοχή.

Νέο καθεστώς για τα φωτοβολταϊκά

Διαφορετική είναι η λογική που ακολουθείται για τα φωτοβολταϊκά.

Το υπουργείο θεωρεί ότι η ηλιακή ακτινοβολία είναι διαθέσιμη σχεδόν σε όλη τη χώρα, άρα δεν υπάρχει λόγος να εγκαθίστανται τέτοια έργα σε ιδιαίτερα ευαίσθητες περιοχές.

Για αυτόν τον λόγο, το νέο πλαίσιο προβλέπει γενικούς αποκλεισμούς σε προστατευόμενες ζώνες και περιοχές υψηλής περιβαλλοντικής σημασίας.

Ειδικότερα, προτείνεται να αποκλείεται η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε περιοχές Natura, δασικές εκτάσεις, υγροτόπους, περιοχές Ramsar, αρχαιολογικούς χώρους και άλλες προστατευόμενες ζώνες.

Η φιλοσοφία της ρύθμισης είναι ότι τα φωτοβολταϊκά μπορούν να αναπτυχθούν σε περισσότερες εναλλακτικές περιοχές, χωρίς να επιβαρύνουν χώρους με αυξημένη περιβαλλοντική, πολιτιστική ή οικολογική αξία.

Όριο 1,5% ανά περιφερειακή ενότητα

Μία από τις βασικές αλλαγές που εισάγονται για πρώτη φορά είναι το όριο κάλυψης ανά περιφερειακή ενότητα.

Αντί για ένα ενιαίο πανελλαδικό ποσοστό, κάθε περιοχή θα έχει συγκεκριμένο περιθώριο πρόσθετης ανάπτυξης φωτοβολταϊκών έργων.

Το όριο αυτό δεν θα μπορεί να ξεπερνά το 1,5% της συνολικής έκτασης κάθε περιφερειακής ενότητας, πέρα από τα έργα που έχουν ήδη ωριμάσει ή αδειοδοτηθεί.

Όταν το όριο καλυφθεί, δεν θα εγκρίνονται νέα έργα.

Η προσέγγιση αυτή δεν στοχεύει στην αναστολή της ανάπτυξης των φωτοβολταϊκών, αλλά στην καλύτερη γεωγραφική κατανομή των επενδύσεων και στην αποφυγή υπερσυγκέντρωσης σε συγκεκριμένες περιοχές.

Ποια έργα δεν επηρεάζονται από τις νέες ρυθμίσεις

Σύμφωνα με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στο νέο πλαίσιο, σήμερα λειτουργούν περίπου 18 GW έργων ΑΠΕ.

Παράλληλα, άλλα 15 GW διαθέτουν οριστικές προσφορές σύνδεσης, ενώ περίπου 45 GW έχουν ήδη λάβει περιβαλλοντικούς όρους.

Συνολικά, έργα ισχύος 78 GW δεν επηρεάζονται από τις νέες ρυθμίσεις.

Από αυτά, τα 62 GW αφορούν φωτοβολταϊκά και τα 15 GW αιολικά.

Αυτό σημαίνει ότι το νέο καθεστώς δεν αγγίζει τον βασικό όγκο των έργων που βρίσκονται ήδη σε ώριμο στάδιο ή έχουν προχωρήσει σημαντικά στην αδειοδοτική διαδικασία.

Οι αλλαγές εκτιμάται ότι θα επηρεάσουν κυρίως έργα συνολικής ισχύος 27 έως 30 GW, τα οποία βρίσκονται μόνο στο στάδιο της βεβαίωσης παραγωγού.

Το μεγάλο στοίχημα της επόμενης ημέρας

Το νέο χωροταξικό για τις ΑΠΕ επιχειρεί να απαντήσει σε ένα πρόβλημα που γίνεται όλο και πιο εμφανές: η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στον αριθμό των έργων, αλλά χρειάζεται κανόνες χωροθέτησης, κοινωνική αποδοχή και προστασία των ευαίσθητων περιοχών.

Από τη μία πλευρά, η Ελλάδα χρειάζεται περισσότερη καθαρή ενέργεια και επενδύσεις που θα στηρίξουν το ενεργειακό της μέλλον.

Από την άλλη, οι αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών και των φορέων του τουρισμού δείχνουν ότι η ανάπτυξη των ΑΠΕ δεν μπορεί να προχωρά χωρίς σαφή όρια και χωρίς να λαμβάνει υπόψη το περιβάλλον, το τοπίο και την οικονομική ταυτότητα κάθε περιοχής.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει αν το νέο πλαίσιο θα λειτουργήσει ως εργαλείο εξορθολογισμού ή αν θα ανοίξει έναν νέο γύρο αντιπαραθέσεων γύρω από την πράσινη ενέργεια, τον τουρισμό και τη χρήση γης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

• Ο Ιούνιος των προθεσμιών: Τι πρέπει να προλάβετε για φόρους, δάνεια, επιδόματα και προγράμματα
• Τι σημαίνει η «συμφωνία κυρίων» για τις τιμές στα τρόφιμα και ποια προϊόντα αφορά

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News