Ποιος τολμά να διορθώσει έναν νομπελίστα;
Ο Λουίς Σβαρτς, ο Βραζιλιάνος εκδότης που συνεργάστηκε με τον Ζοζέ Σαραμάγκου, τη Σούζαν Σόνταγκ και τον Όλιβερ Σακς, ανοίγει την πόρτα ενός επαγγέλματος που συνήθως μένει έξω από το εξώφυλλο – Με αφορμή το The First Reader, που κυκλοφόρησε στα αγγλικά στις 6 Οκτωβρίου, κοιτάζουμε τη δύσκολη τέχνη τού να είσαι ο πρώτος αναγνώστης κάποιου άλλου
Πόσο εύκολα λες σε έναν σπουδαίο συγγραφέα ότι κάτι στο βιβλίο του χρειάζεται κι άλλη δουλειά; Ακόμη και ως υποθετική σκηνή, η συζήτηση έχει μια μικρή ένταση. Ο αναγνώστης συναντά το κείμενο όταν έχει πια τυπωθεί. Κάποιος, όμως, το διάβασε νωρίτερα, όταν οι αποφάσεις μπορούσαν ακόμη να αλλάξουν.
Ο Λουίς Σβαρτς έχει περάσει σχεδόν πέντε δεκαετίες σε αυτή τη θέση, ως επιμελητής και εκδότης. Στο The First Reader: On Writers and Editors, που κυκλοφόρησε στις 6 Οκτωβρίου 2026 από την Penguin Books, σε αγγλική μετάφραση της Άλισον Έντρεκιν, επιστρέφει στις σχέσεις που διαμόρφωσαν τη δουλειά του.
Ο άνθρωπος που βρίσκεται πριν από τον αναγνώστη
Ο Σβαρτς ίδρυσε την Companhia das Letras το 1986 μαζί με τη Λίλια Σβαρτς. Στη διαδρομή του συναντά κανείς τη Σούζαν Σόνταγκ, τον Άμος Οζ, τον Όλιβερ Σακς και τον Ζοζέ Σαραμάγκου. Οι αναμνήσεις από συγγραφείς, επιμελητές και ατζέντηδες συγκροτούν το νέο βιβλίο, όπως εξηγεί ο ίδιος σε συνέντευξή του στο Publishing Perspectives. Περιγράφει, ουσιαστικά, τη ζωή του μέσα από άλλους ανθρώπους.
Στο εκδοτικό τραπέζι, βέβαια, η δουλειά ξεπερνά τη διόρθωση μιας φράσης. Ο εκδότης αναλαμβάνει και διαφορετικές ευθύνες από τον επιμελητή ενός συγκεκριμένου κειμένου. Η συνεργασία με έναν νομπελίστα απαιτεί να υπηρετήσεις το έργο του χωρίς να σε παραλύει το διάσημο όνομα στο εξώφυλλο. Η ανακάλυψη ενός νέου συγγραφέα χρειάζεται τη δική της, διαφορετική τόλμη.
Το 1989, για παράδειγμα, ο Σβαρτς πήγε στη Φρανκφούρτη για να αγοράσει δικαιώματα. Το ενδιαφέρον ξένων εκδοτών για το Boca do Inferno της Άνα Μιράντα, που είχε εκδώσει η Companhia, αντέστρεψε τους ρόλους. Βρέθηκε ξαφνικά να τον αναζητούν σημαντικοί άνθρωποι του χώρου. Η μικρή ακόμη εκδοτική του εταιρεία είχε αποκτήσει διεθνή προσοχή.
Ο Λουίς Σβαρτς και το εξώφυλλο του The First Reader: On Writers and Editors, που κυκλοφόρησε στα αγγλικά στις 6 Οκτωβρίου 2026
Μια διαφωνία για το ποιος είναι ο καλλιτέχνης
Σε ομιλία του που δημοσιεύθηκε στο Literary Hub τον Ιανουάριο του 2025, ο Σβαρτς είχε ήδη περιγράψει μια χαρακτηριστική διαφωνία του με τον συγγραφέα και εκδότη Ρομπέρτο Καλάσο. Σε συζήτηση στο Βερολίνο, ο Καλάσο υπερασπίστηκε την έκδοση βιβλίων ως τέχνη. Ο Σβαρτς είχε ετοιμάσει μια εισήγηση που υποστήριζε κάτι διαφορετικό: το επάγγελμα απαιτεί διαρκή αφοσίωση στη δουλειά των συγγραφέων και στους αναγνώστες της.
Η διαφωνία κάνει ορατό ένα πραγματικό όριο. Ένας εκδότης μπορεί να έχει ισχυρό γούστο και αναγνωρίσιμη ταυτότητα. Χρειάζεται, όμως, να αφήνει χώρο για μια φωνή που δεν είναι δική του. Η γνώση του κειμένου και η εμπιστοσύνη του δημιουργού αποκτούν τότε μεγαλύτερη αξία από την ευκολία με την οποία προτείνεται μια αλλαγή.
Και το εξώφυλλο είναι μέρος της ανάγνωσης
Η σχέση αυτή φτάνει μέχρι το βιβλίο ως αντικείμενο. Η παρουσίαση της Penguin αναφέρεται στη σημασία της λεπτομέρειας και στη συνοχή ανάμεσα στο κείμενο και τη φυσική του μορφή. Ο ίδιος ο Σβαρτς λέει στο Publishing Perspectives ότι η δουλειά πάνω στους τίτλους και στα εξώφυλλα παραμένει από τις ευθύνες που θα άφηνε τελευταίες. Εκεί βρίσκει περιθώριο δημιουργικότητας, πάντα σε συνάρτηση με το έργο του συγγραφέα.
Αυτό δίνει στο The First Reader ενδιαφέρον και για όσους δεν έχουν καμία πρόθεση να δουλέψουν σε εκδοτικό οίκο. Κάθε φορά που διαλέγουμε ένα βιβλίο, έχουμε ήδη δεχθεί την επίδραση επιλογών που έγιναν πριν από εμάς: ποιο έργο θα εκδοθεί, πώς θα παρουσιαστεί, τι θα υποσχεθεί ο τίτλος του. Το μεγάλο όνομα τραβά πρώτο το βλέμμα. Αξίζει πότε πότε να κοιτάζουμε και τα μικρά γράμματα των συντελεστών.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
