ΦΠΑ στην Ελλάδα: Οι υψηλοί συντελεστές, οι εξαιρέσεις και το βάρος στους οικονομικά ευάλωτους
Παρά τη βελτίωση στη φορολογική συμμόρφωση, η χώρα συνεχίζει να εμφανίζει υστέρηση εσόδων από ΦΠΑ σε σύγκριση με την ΕΕ, με τις κοινωνικές ανισότητες να παραμένουν έντονες
Ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας εξακολουθεί να αποτελεί βασικό πυλώνα των κρατικών εσόδων στην Ελλάδα, ωστόσο το υφιστάμενο σύστημα χαρακτηρίζεται από υψηλούς συντελεστές, εκτεταμένες εξαιρέσεις και σημαντικό κόστος για τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα. Παρά τις βελτιώσεις των τελευταίων ετών, η χώρα παραμένει κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο ως προς την αποτελεσματικότητα είσπραξης του ΦΠΑ.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του κρατικού προϋπολογισμού, τα έσοδα από ΦΠΑ αναμένεται να ξεπεράσουν τα 29,2 δισ. ευρώ φέτος, αυξημένα κατά περίπου 1,6 δισ. ευρώ σε σχέση με το 2025. Η εξέλιξη αυτή περιορίζει τα περιθώρια για ουσιαστικές παρεμβάσεις, καθώς τυχόν μειώσεις συντελεστών συνεπάγονται υψηλό δημοσιονομικό κόστος, ενώ παραμένει αβέβαιο αν τα οφέλη θα μετακυλιστούν τελικά στις τελικές τιμές.
Υστέρηση εσόδων και εξαιρέσεις
Σε ειδικό κεφάλαιο της τριμηνιαίας έκθεσής του για την ελληνική οικονομία, το Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) επισημαίνει ότι η υστέρηση στα έσοδα ΦΠΑ οφείλεται τόσο σε ζητήματα συμμόρφωσης όσο και στις πολυάριθμες εξαιρέσεις που περιορίζουν τη φορολογική βάση. Οι πολιτικές μειωμένων ή μηδενικών συντελεστών εφαρμόζονται είτε για λόγους κοινωνικής προστασίας είτε για την ενίσχυση συγκεκριμένων μορφών κατανάλωσης, με αντίστοιχο κόστος για τα δημόσια έσοδα.
Πρόοδος στη συμμόρφωση
Στο πεδίο της φορολογικής συμμόρφωσης καταγράφεται πάντως σημαντική πρόοδος. Το κενό ΦΠΑ μειώθηκε κατά 12,6 ποσοστιαίες μονάδες το 2023 σε σύγκριση με το 2019, επίδοση που αποτελεί τη μεγαλύτερη μείωση μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε η επέκταση των ηλεκτρονικών πληρωμών και του ηλεκτρονικού εμπορίου, με το ποσοστό των διαδικτυακών πωλήσεων να αυξάνεται από 3,8% το 2018 σε 6,9% το 2022.
Οι συντελεστές και οι διεθνείς συγκρίσεις
Η Ελλάδα διατηρεί βασικό συντελεστή ΦΠΑ 24% και μειωμένο 13%, γεγονός που την κατατάσσει στις χώρες με τους υψηλότερους συντελεστές στην Ευρώπη. Ωστόσο, κρίσιμο στοιχείο παραμένει το εύρος των αγαθών που εντάσσονται στους μειωμένους και υπερμειωμένους συντελεστές.
Στον υπερμειωμένο συντελεστή 6% υπάγονται περιορισμένες κατηγορίες προϊόντων και υπηρεσιών, όπως βιβλία, πολιτιστικά εισιτήρια, φαρμακευτικά προϊόντα, ιατρικός εξοπλισμός και ενέργεια, ενώ απουσιάζουν βασικά είδη διατροφής.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τον υψηλότερο κανονικό συντελεστή εφαρμόζει η Ουγγαρία (27%), ενώ ο χαμηλότερος καταγράφεται στο Λουξεμβούργο (17%). Ο μέσος όρος της ΕΕ διαμορφώνεται στο 21,9%.
Πρόσφατες αλλαγές στην Ευρώπη
Αρκετές χώρες προχώρησαν τα τελευταία χρόνια σε προσαρμογές των συντελεστών τους. Η Γερμανία μείωσε τον ΦΠΑ στα τρόφιμα εστιατορίων, η Αυστρία μηδενίζει συγκεκριμένα προϊόντα υγιεινής από το 2026, ενώ η Ρουμανία αύξησε τον κανονικό συντελεστή στο 21%. Στην Ελλάδα επεκτάθηκε η μείωση ΦΠΑ κατά 30% σε περισσότερα νησιά, στο πλαίσιο περιφερειακής στήριξης.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
