Ίνγκμαρ Μπέργκμαν: Η παρτίδα σκάκι με τον Θάνατο που σημάδεψε το σινεμά
Στις 14 Ιουλίου 1918 γεννήθηκε ο Ίνγκμαρ Μπέργκμαν, ο Σουηδός σκηνοθέτης που έδωσε στο παγκόσμιο σινεμά μία από τις πιο εμβληματικές εικόνες του: έναν ιππότη να παίζει σκάκι με τον Θάνατο
Στην «Έβδομη Σφραγίδα», ένας ιππότης επιστρέφει από τις Σταυροφορίες και συναντά τον Θάνατο σε μια άδεια ακτή. Αντί να παραδοθεί αμέσως, του προτείνει μια παρτίδα σκάκι. Η σκηνή κρατά λίγα λεπτά, αλλά έγινε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες στιγμές στην ιστορία του κινηματογράφου. Μέσα σε αυτή την απλή, σκοτεινή εικόνα βρίσκεται σχεδόν όλος ο κόσμος του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν: φόβος, πίστη, αγωνία, σιωπή και η ανάγκη του ανθρώπου να κερδίσει λίγο χρόνο απέναντι στο τέλος.
Ο Μπέργκμαν γεννήθηκε στις 14 Ιουλίου 1918 στην Ουψάλα της Σουηδίας και συνδέθηκε όσο λίγοι δημιουργοί με το ευρωπαϊκό σινεμά του 20ού αιώνα. Οι ταινίες του δεν στηρίχθηκαν στο εντυπωσιακό θέαμα, αλλά στην ένταση του προσώπου, στη δύναμη της σιωπής και στις ρωγμές των ανθρώπινων σχέσεων. Η κάμερά του στάθηκε επίμονα πάνω σε χαρακτήρες που παλεύουν με την ενοχή, την απώλεια, την επιθυμία, την αμφιβολία και την ανάγκη για αγάπη.
Η «Έβδομη Σφραγίδα», οι «Άγριες Φράουλες», η «Περσόνα», οι «Κραυγές και Ψίθυροι», οι «Σκηνές από έναν Γάμο» και το «Φάνι και Αλέξανδρος» διαμόρφωσαν μια κινηματογραφική γλώσσα αυστηρή, προσωπική και αναγνωρίσιμη. Ο Μπέργκμαν μετέφερε στο σινεμά την πειθαρχία του θεάτρου, χωρίς να περιορίσει την εικόνα. Έδωσε βάρος στους διαλόγους, στα βλέμματα, στα κοντινά πλάνα, στις παύσεις που αποκαλύπτουν περισσότερα από τις λέξεις.
Περσόνα
Ο άνθρωπος απέναντι στον φόβο
Στο έργο του Μπέργκμαν, ο φόβος δεν εμφανίζεται πάντα με τη μορφή του τρόμου. Συχνά βρίσκεται μέσα σε ένα δωμάτιο, σε έναν γάμο που καταρρέει, σε μια οικογένεια που δεν μπορεί να μιλήσει, σε ένα πρόσωπο που χάνει την πίστη του. Οι ήρωές του δεν αντιμετωπίζουν μόνο τον θάνατο. Αντιμετωπίζουν την αδυναμία να επικοινωνήσουν, την ανάγκη να αγαπηθούν, τη σιωπή εκεί όπου περίμεναν απάντηση.
Η θρησκευτική αγωνία, η ενοχή και η αμφιβολία διατρέχουν πολλές από τις ταινίες του. Ο Μπέργκμαν μεγάλωσε σε αυστηρό οικογενειακό και θρησκευτικό περιβάλλον, στοιχείο που επανήλθε συχνά στη δουλειά του. Στους ήρωές του, η πίστη δεν παρουσιάζεται ως εύκολη παρηγοριά. Γίνεται ερώτημα, σύγκρουση, απουσία, ανάγκη.
Το πρόσωπο ως σκηνή
Η «Περσόνα» συμπυκνώνει με ιδιαίτερη δύναμη την εμμονή του Μπέργκμαν με το πρόσωπο και την ταυτότητα. Μια ηθοποιός σταματά να μιλά και μια νοσοκόμα αναλαμβάνει τη φροντίδα της. Οι δύο γυναίκες αρχίζουν να καθρεφτίζονται η μία στην άλλη, σε μια ταινία όπου η σιωπή γίνεται απειλητική και το πρόσωπο μοιάζει να ανοίγει στα δύο.
Σκηνές από έναν Γάμο
Στις «Σκηνές από έναν Γάμο», η σύγκρουση μεταφέρεται στην καθημερινότητα ενός ζευγαριού. Η ένταση δεν χρειάζεται μεγάλες εξάρσεις. Χτίζεται μέσα από φράσεις, καθυστερήσεις, βλέμματα και μικρές παραδοχές που πληγώνουν. Ο Μπέργκμαν δείχνει πώς μια σχέση μπορεί να γίνει πεδίο τρυφερότητας, εξάρτησης, θυμού και εξάντλησης.
Ο Ίνγκμαρ Μπέργκμαν πέθανε το 2007 στο νησί Φόρε, αφήνοντας πίσω του ένα έργο που επηρέασε σκηνοθέτες, ηθοποιούς και θεατές σε όλο τον κόσμο. Η παρτίδα σκάκι με τον Θάνατο παραμένει η πιο διάσημη εικόνα του, αλλά η δύναμή του βρίσκεται σε κάτι βαθύτερο: στην ικανότητά του να κινηματογραφεί τον άνθρωπο τη στιγμή που μένει μόνος με όσα φοβάται.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
