Καφές: Γιατί κάποιοι μπορούν να πιουν και το βράδυ χωρίς να χάσουν τον ύπνο τους

Πελοπόννησος Newsroom

Είναι έξι το απόγευμα και για κάποιους ακόμη ένας καφές μοιάζει σχεδόν απαγορευτικός, αφού γνωρίζουν ότι το βράδυ θα δυσκολευτούν να κοιμηθούν. Για άλλους, όμως, ένας διπλός εσπρέσο αργά το απόγευμα δεν φαίνεται να επηρεάζει καθόλου τον ύπνο.

Η διαφορετική αντίδραση στην καφεΐνη δεν είναι τυχαία. Ο οργανισμός κάθε ανθρώπου μεταβολίζει την καφεΐνη με διαφορετικό ρυθμό, ενώ σημαντικό ρόλο παίζουν τα γονίδια, το κάπνισμα, ορισμένα φάρμακα, η εγκυμοσύνη αλλά και η συνήθεια της καθημερινής κατανάλωσης καφέ.

Πώς δρα η καφεΐνη

Η καφεΐνη αυξάνει την εγρήγορση και περιορίζει προσωρινά το αίσθημα της κόπωσης. Δεν προσφέρει, ωστόσο, πραγματική «ενέργεια» στον οργανισμό.

Ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί είναι κυρίως μέσω της αδενοσίνης, μιας ουσίας που συσσωρεύεται στον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια της ημέρας και συνδέεται με το αίσθημα της υπνηλίας. Η καφεΐνη μπλοκάρει προσωρινά τη δράση της, με αποτέλεσμα να αισθανόμαστε περισσότερο ξύπνιοι.

Η καφεΐνη αρχίζει να απορροφάται γρήγορα από τον οργανισμό, ενώ στη συνέχεια διασπάται κυρίως στο ήπαρ. Η διαδικασία αυτή, όμως, δεν έχει την ίδια διάρκεια για όλους.

Ο ρόλος των γονιδίων

Ένας από τους παράγοντες που επηρεάζουν τον μεταβολισμό της καφεΐνης είναι το γονίδιο CYP1A2, το οποίο συνδέεται με τη λειτουργία του ηπατικού ενζύμου που τη διασπά.

Αυτό σημαίνει ότι δύο άνθρωποι που θα πιουν ακριβώς την ίδια ποσότητα καφέ μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική εμπειρία. Στον έναν η καφεΐνη μπορεί να απομακρύνεται σχετικά γρήγορα, ενώ στον άλλο να παραμένει για αρκετές ώρες.

Η διαφορά αυτή μπορεί να γίνει ιδιαίτερα αισθητή όταν καταναλωθεί δεύτερος ή τρίτος καφές μέσα στην ίδια ημέρα, καθώς η καφεΐνη των προηγούμενων ροφημάτων εξακολουθεί να βρίσκεται στον οργανισμό.

Το κάπνισμα αλλάζει τον μεταβολισμό

Σημαντικό ρόλο φαίνεται να έχει και το κάπνισμα. Οι ουσίες του καπνού μπορούν να επηρεάσουν τα ηπατικά ένζυμα που διασπούν την καφεΐνη, επιταχύνοντας τον μεταβολισμό της.

Έτσι, ένας καπνιστής μπορεί να έχει διαφορετική αντίδραση στην ίδια ποσότητα καφέ σε σχέση με έναν μη καπνιστή. Παράλληλα, όταν κάποιος διακόψει το κάπνισμα, η καφεΐνη μπορεί να παραμένει περισσότερο στον οργανισμό, με αποτέλεσμα να αντιληφθεί ότι ο καφές τον επηρεάζει εντονότερα από ό,τι στο παρελθόν.

Φάρμακα και εγκυμοσύνη

Ορισμένα φάρμακα μπορούν επίσης να επιβραδύνουν τον μεταβολισμό της καφεΐνης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται συγκεκριμένα αντιβιοτικά, αντισυλληπτικά και άλλα συνταγογραφούμενα σκευάσματα.

Ανάλογη επίδραση έχει και η εγκυμοσύνη, κατά την οποία ο μεταβολισμός της καφεΐνης επιβραδύνεται λόγω ορμονικών αλλαγών.

Για τον λόγο αυτό, η ίδια ποσότητα καφέ μπορεί να έχει διαφορετική επίδραση στον ίδιο άνθρωπο σε διαφορετικές περιόδους της ζωής του.

Η ανοχή στην καφεΐνη

Ρόλο παίζει και η συνήθεια. Όσοι καταναλώνουν καφέ καθημερινά μπορεί να αναπτύξουν μεγαλύτερη ανοχή στην καφεΐνη, με αποτέλεσμα να αισθάνονται λιγότερο έντονα την επίδρασή της.

Αντίθετα, μετά από αρκετές εβδομάδες χωρίς καφέ, η ανοχή μπορεί να μειωθεί. Έτσι, το πρώτο φλιτζάνι ύστερα από μια περίοδο αποχής ενδέχεται να προκαλέσει πολύ πιο έντονη διέγερση ή νευρικότητα.

Πόσο αργά μπορούμε να πιούμε καφέ;

Οι ειδικοί στον ύπνο συχνά προτείνουν να αποφεύγεται η καφεΐνη για τουλάχιστον έξι ώρες πριν από την κατάκλιση. Ωστόσο, δεν υπάρχει ένας κανόνας που να ισχύει με τον ίδιο τρόπο για όλους.

Για κάποιον που κοιμάται στις 10 το βράδυ, η αποφυγή καφεΐνης μετά τις 2 το μεσημέρι μπορεί να αποτελεί μια πρακτική προσέγγιση. Για άλλους, όμως, η επίδραση μπορεί να είναι μικρότερη ή μεγαλύτερη.

Η καφεΐνη μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο το πόσο εύκολα αποκοιμόμαστε, αλλά και την ποιότητα του ύπνου.

Πόση καφεΐνη θεωρείται υπερβολική

Για τις εγκύους, το NHS συστήνει η ημερήσια κατανάλωση καφεΐνης να μην ξεπερνά τα 200 mg. Για τους υπόλοιπους ενήλικες, η αντίδραση στην καφεΐνη παρουσιάζει σημαντικές ατομικές διαφορές.

Σε μεγάλες ποσότητες μπορεί να εμφανιστούν νευρικότητα, πονοκέφαλος, ταχυκαρδία και προβλήματα ύπνου. Οι σοβαρές δηλητηριάσεις είναι σπάνιες και συνδέονται κυρίως με συμπυκνωμένα προϊόντα καφεΐνης.

Έτσι, το αν ένας απογευματινός καφές θα «κοστίσει» έναν καλό βραδινό ύπνο εξαρτάται τελικά από τον ίδιο τον οργανισμό. Γονίδια, μεταβολισμός, καθημερινές συνήθειες, φάρμακα και ανοχή στην καφεΐνη συνθέτουν μια διαφορετική εικόνα για κάθε άνθρωπο.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News