Κωνσταντίνος Λιανός – Τέταρτη γενιά ελαιοτριβέων στην Αιγιάλεια: Επενδύουμε στην ποιότητα, όχι στη χαμηλή τιμή

Η δική του σχέση με το ελαιόλαδο έχει τις ρίζες της στο 1890, όταν οι πρόγονοί του έκαναν τα πρώτα τους βήματα στον χώρο, στην περιοχή της Αιγιάλειας, δημιουργώντας μια παράδοση που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Ως τέταρτη γενιά ελαιοτριβέων, επέλεξε να ακολουθήσει μια επαγγελματική διαδρομή που αρχικά δεν βρισκόταν στα σχέδιά του, αλλά εξελίχθηκε σε προσωπικό στοίχημα. Με τη στήριξη της οικογένειάς του, προχώρησε στον εκσυγχρονισμό και την επέκταση του παραδοσιακού οικογενειακού ελαιοτριβείου, επενδύοντας σε σύγχρονες μεθόδους παραγωγής και τυποποίησης, χωρίς να απομακρυνθεί από τις ρίζες του.

Η ελιά δεν αποτελεί απλώς μια επαγγελματική δραστηριότητα. Είναι οι εικόνες και οι μυρωδιές των παιδικών του χρόνων, ο φρεσκοκομμένος καρπός, η γεύση του αγουρόλαδου

Γιατί η ελιά, όπως ο ίδιος περιγράφει, δεν αποτελεί απλώς μια επαγγελματική δραστηριότητα. Είναι οι εικόνες και οι μυρωδιές των παιδικών του χρόνων, ο φρεσκοκομμένος καρπός, η γεύση του αγουρόλαδου και οι αναμνήσεις που συνδέονται με τη γη και τους ανθρώπους της. Είναι μια παράδοση που δεν αρκείται στη διατήρησή της, αλλά εξελίσσεται, με στόχο να παραδοθεί στις επόμενες γενιές με την ίδια αγάπη και ακόμη μεγαλύτερες προοπτικές.

-Ποια είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ελαιόλαδου που παράγεται στην περιοχή της Αιγιάλειας και τι το διαφοροποιεί από άλλες περιοχές της Ελλάδας;

Η περιοχή μας έχει την τύχη να διαθέτει μια σπάνια ποικιλία, την «Κουτσουρελιά», γνωστή και ως «Πατρινιά». Η ποικιλία αυτή καλλιεργείται κυρίως στην Αιγιάλεια, καθώς και σε μικρότερες εκτάσεις της Κορινθίας και της Αιτωλοακαρνανίας.

Ο συνδυασμός των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των δέντρων με το μικροκλίμα των πλαγιών της Αιγιάλειας δίνει ένα ελαιόλαδο με πλούσια αρώματα, έντονο πράσινο χρώμα, πυκνή υφή και ισορροπημένη γεύση. Πρόκειται για ένα ευχάριστο ελαιόλαδο, κατάλληλο για όλες τις χρήσεις, που ανταποκρίνεται στις γευστικές προτιμήσεις των περισσότερων καταναλωτών.

-Πόσο δύσκολη είναι σήμερα η διαδικασία παραγωγής ενός ποιοτικού ελαιόλαδου, από την καλλιέργεια και τη συγκομιδή μέχρι την τυποποίηση;

Σήμερα, οι απαιτήσεις όσον αφορά τα ποιοτικά χαρακτηριστικά, ιδιαίτερα του εξαιρετικού παρθένου ελαιόλαδου, έχουν αυξηθεί σημαντικά. Πρόκειται για ένα φυσικό προϊόν, το οποίο δεν υφίσταται χημική επεξεργασία, και η διασφάλιση της ποιότητάς του απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή σε κάθε στάδιο της παραγωγής.

Από το χωράφι μέχρι την τυποποίηση απαιτούνται γνώση, συνέπεια, αλλά και αγάπη για το παραγόμενο προϊόν. Ο παραγωγός χρειάζεται να εφαρμόζει ορθές καλλιεργητικές πρακτικές, όπως η σωστή φυτοπροστασία, η λίπανση και το κλάδεμα, καθώς και να συμβουλεύεται γεωπόνους.

Παράλληλα, το ελαιοτριβείο πρέπει να πληροί όλες τις προϋποθέσεις υγιεινής και να διαθέτει τον κατάλληλο εξοπλισμό, ώστε το παραγόμενο ελαιόλαδο να μπορεί να καταταχθεί στην κατηγορία του εξαιρετικού παρθένου και να συμμορφώνεται με τους ισχύοντες κανόνες για τα τρόφιμα.

Οροι όπως «πλαστικοποιητές», «υδρογονάνθρακες» και «οργανοληπτικά ελαττώματα» ήταν παλαιότερα άγνωστοι τόσο στους ελαιοπαραγωγούς όσο και σε εμάς, τους ελαιοτριβείς. Σήμερα, όμως, για να παραχθεί ένα ποιοτικό ελαιόλαδο, κατάλληλο για συσκευασία και εξαγωγή, πρέπει να πληρούνται πολλές προϋποθέσεις. Αρκετοί παραγωγοί είτε δεν τις γνωρίζουν είτε αδυνατούν να τις ακολουθήσουν, εξαιτίας του υψηλού κόστους καλλιέργειας και των χαμηλών τιμών του ελαιόλαδου.

-Ποιες είναι οι μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένας Ελληνας παραγωγός που θέλει να εξάγει το προϊόν του στο εξωτερικό;

Ο Ελληνας παραγωγός αντιμετωπίζει μια σημαντική πρόκληση: όταν διαθέτει το προϊόν του στις διεθνείς αγορές, καλείται να ανταγωνιστεί ελαιόλαδα από τρίτες χώρες, τα οποία προσφέρονται σε πολύ χαμηλότερες τιμές, λόγω του μειωμένου κόστους παραγωγής και, σε ορισμένες περιπτώσεις, της αμφίβολης ποιότητάς τους.

Τα τελευταία χρόνια, το κόστος παραγωγής, η κλιματική αλλαγή και οι καιρικές συνθήκες έχουν δημιουργήσει σημαντικές προκλήσεις για τους ελαιοπαραγωγούς. Σε ποιον βαθμό έχουν επηρεάσει τον κλάδο της ελαιουργίας;

Μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις είναι η παρατεταμένη ξηρασία, η οποία προκαλεί κι άλλα προβλήματα, όπως πυρκαγιές, ασθένειες και μείωση της παραγωγής.

Το σημαντικότερο πρόβλημα, ωστόσο, τα τελευταία χρόνια είναι η έλλειψη εργατικών χεριών, ιδιαίτερα στην περιοχή μας, όπου, λόγω της μορφολογίας του εδάφους, η καλλιέργεια απαιτεί περισσότερη χειρωνακτική εργασία.

Το κόστος των ημερομισθίων έχει αυξηθεί σημαντικά, ενώ η τιμή του ελαιόλαδου τα τελευταία δύο χρόνια έχει μειωθεί. Ως αποτέλεσμα, η καλλιέργεια καθίσταται πλέον, σε πολλές περιπτώσεις, ασύμφορη, με αποτέλεσμα αρκετές αγροτικές οικογένειες να εγκαταλείπουν τους ελαιώνες τους.

Τρεις γενιές, Παναγιώτης (εγγονός), Παναγιώτης (παππούς) και Κωνσταντίνος Λιανός (γιος) ξεκουράζονται κάτω από τον παχύ ίσκιο της αιωνόβιας ελιάς

-Πιστεύετε ότι το ελληνικό ελαιόλαδο έχει τη θέση που του αξίζει στις διεθνείς αγορές και τι χρειάζεται να γίνει, ώστε να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη παρουσία;

Το ελληνικό ελαιόλαδο έχει χάσει αγορές στις οποίες είχε παλαιότερα ισχυρή παρουσία, ενώ παράλληλα δυσκολεύεται να εδραιωθεί σε νέες, ανερχόμενες αγορές. Παρότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις σημαντικότερες ελαιοπαραγωγικές χώρες, στις πωλήσεις μάς ξεπερνούν χώρες με μικρότερη παραγωγή.

Παρά το γεγονός ότι γίνεται συχνά λόγος για την ανάγκη διαμόρφωσης μιας εθνικής στρατηγικής εξαγωγών στον τομέα του ελαιόλαδου, δεν καταφέρνουμε να εξάγουμε τυποποιημένο ούτε το ένα έκτο της παραγωγής μας, ενώ σημαντικό μέρος του ελληνικού ελαιόλαδου εξακολουθεί να εξάγεται χύμα στην Ιταλία.

Γίνονται προσπάθειες τόσο από την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας όσο και από το Επιμελητήριό μας, όμως δεν είναι αρκετές, εάν η στήριξη της αγροτικής παραγωγής και των επιχειρήσεων που εξάγουν αγροτικά προϊόντα δεν αποτελέσει βασική προτεραιότητα της Πολιτείας.

-Πόσο σημαντικό είναι για έναν παραγωγό της Αιγιάλειας να μπορεί να δίνει διεθνή προοπτική σε ένα προϊόν που παράγεται στον τόπο του;

Κάθε παραγωγός επιθυμεί να διαθέτει το προϊόν του σε διεθνείς αγορές που αναγνωρίζουν την ποιότητά του, αποκομίζοντας τα αντίστοιχα οικονομικά οφέλη τόσο ο ίδιος όσο και η περιοχή του.

Κάποτε, η σταφίδα ήταν το νούμερο ένα εξαγωγικό προϊόν όχι μόνο της Αιγιάλειας, αλλά και ολόκληρης της Ελλάδας. Σήμερα, η περιοχή μας διαθέτει πολλά εκλεκτά προϊόντα, πέρα από το ελαιόλαδο και τη σταφίδα, όπως το κρασί, τα λεμόνια και άλλα εσπεριδοειδή, τα οποία εξάγονται σε πολλές χώρες και αποτελούν τους καλύτερους πρεσβευτές του τόπου μας.

-Ποιο είναι το όραμά σας για το μέλλον της ελαιοπαραγωγής στην ευρύτερη περιοχή της Αιγιάλειας και ποιο μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στους νέους που σκέφτονται να ασχοληθούν με τον πρωτογενή τομέα;

Θα θέλαμε το ελαιόλαδο της Αιγιάλειας να γίνει γνωστό σε όλες τις αγορές της Ευρώπης, αλλά και πέρα από αυτές. Να αναγνωριστεί η ποιότητά του και να αποκτήσει μια υψηλή θέση στον παγκόσμιο χάρτη των περιοχών που παράγουν εκλεκτό ελαιόλαδο. Οι υπεραιωνόβιοι ελαιώνες μας να γίνουν συνώνυμο της παράδοσης, της οικογένειας και της ιστορίας του τόπου μας.

Στους νέους αγρότες θα λέγαμε ότι, για να μπορέσουν να ανταγωνιστούν χώρες με μεγάλες βιομηχανικές καλλιέργειες ή χώρες που διαθέτουν φθηνότερα προϊόντα, χρειάζεται να διαφοροποιηθούν. Να επενδύσουν στη βιολογική γεωργία, σε ελαιόλαδα με υψηλή περιεκτικότητα σε πολυφαινόλες και σε επώνυμα, τυποποιημένα προϊόντα, συνδυάζοντας την ποιότητα με την παράδοση και τη μακραίωνη ιστορία της περιοχής μας.

Δεν μπορούμε να προσφέρουμε το φθηνότερο προϊόν. Μπορούμε, όμως, να προσφέρουμε το καλύτερο.