Κάτι παράξενο συμβαίνει στον Κρόνο και προβληματίζει τους επιστήμονες

Πελοπόννησος Newsroom

Ο Κρόνος είχε ήδη χαρίσει στους επιστήμονες ένα από τα πιο παράξενα γεωμετρικά θεάματα του Ηλιακού Συστήματος: το τεράστιο εξάγωνο που περιστρέφεται γύρω από τον Βόρειο Πόλο του. Τώρα, όμως, το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble αποκάλυψε ότι ο πλανήτης έκρυβε μια ακόμη πιο απρόσμενη ατμοσφαιρική δομή.

Γύρω από τον Νότιο Πόλο του Κρόνου οι ερευνητές εντόπισαν μια γιγάντια κυματομορφή με δέκα πλευρές, ένα «δεκάγωνο» που δεν είχε παρατηρηθεί ποτέ ξανά με αυτή τη μορφή στο νότιο ημισφαίριο του πλανήτη.

Και το μεγαλύτερο μυστήριο δεν είναι μόνο το ασυνήθιστο σχήμα του. Είναι ότι η δομή φαίνεται να εξελίσσεται μπροστά στα μάτια των επιστημόνων.

Δεν είναι ένα τεράστιο δεκάγωνο «ζωγραφισμένο» στα σύννεφα

Η εικόνα δημιουργεί εύκολα την εντύπωση μιας γεωμετρικής φιγούρας σχηματισμένης στα σύννεφα. Στην πραγματικότητα, το φαινόμενο είναι πολύ πιο σύνθετο.

Πρόκειται για μια ατμοσφαιρική κυματομορφή που βρίσκεται μέσα σε έναν από τους ισχυρούς αεροχειμάρρους του Κρόνου.

Οι διαφορετικές παρατηρήσεις του Hubble επέτρεψαν στους επιστήμονες να εξετάσουν την περιοχή σε διαφορετικά μήκη κύματος και, κατά συνέπεια, σε διαφορετικά ύψη της ατμόσφαιρας. Το δεκάγωνο εμφανίζεται σε περισσότερα από ένα επίπεδα, γεγονός που δείχνει ότι δεν αποτελεί απλώς ένα επιφανειακό μοτίβο νεφών αλλά μια κατακόρυφα εκτεταμένη ατμοσφαιρική δομή.

Το Hubble έκρυβε την απάντηση στα αρχεία του

Η ιστορία της ανακάλυψης έχει μια ιδιαίτερη ανατροπή: το Hubble είχε ουσιαστικά καταγράψει το φαινόμενο πριν οι επιστήμονες καταλάβουν τι ακριβώς έβλεπαν.

Ερευνητές και ερασιτέχνες αστρονόμοι εντόπισαν το 2024 μια αχνή, κυματοειδή ζώνη στον Νότιο Πόλο μέσα από επίγειες παρατηρήσεις. Στις εικόνες του 2025 το γεωμετρικό μοτίβο έγινε σαφέστερο.

Η ομάδα επέστρεψε τότε στα δεδομένα του Hubble και διαπίστωσε ότι η δομή ήταν ανιχνεύσιμη ήδη από το 2023.

Το πρόγραμμα OPAL του Hubble παρατηρεί συστηματικά τους εξωτερικούς πλανήτες επί περισσότερο από μία δεκαετία, επιτρέποντας στους αστρονόμους να εντοπίζουν αλλαγές που δεν θα γίνονταν αντιληπτές από μία μόνο φωτογραφία.

Το «ξαδελφάκι» του διάσημου εξαγώνου

Η ανακάλυψη φέρνει αναπόφευκτα στο μυαλό το περίφημο εξάγωνο στον Βόρειο Πόλο του Κρόνου.

Το βόρειο εξάγωνο είναι ένα τεράστιο κυματοειδές μοτίβο σε αεροχείμαρρο, γνωστό από τις παρατηρήσεις των Voyager στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Παραμένει ορατό για περισσότερα από 40 χρόνια, γεγονός που δείχνει εντυπωσιακή σταθερότητα.

Το νέο δεκάγωνο φαίνεται διαφορετικό.

Οι παρατηρήσεις δείχνουν ότι ενισχύεται και εξακολουθεί να μεταβάλλεται, δημιουργώντας την πιθανότητα οι επιστήμονες να βλέπουν ένα μεγάλο ατμοσφαιρικό φαινόμενο σε σχετικά πρώιμο στάδιο της ζωής του.

Γιατί εμφανίστηκε τώρα;

Εδώ αρχίζει το πραγματικό επιστημονικό μυστήριο.

Το διαστημικό σκάφος Cassini, το οποίο παρατηρούσε τον Κρόνο έως το 2017, δεν είχε καταγράψει αντίστοιχη μακρόβια δομή στον Νότιο Πόλο. Τα δεδομένα του Hubble επιβεβαιώνουν την παρουσία της από το 2023, αφήνοντας ένα παράθυρο αρκετών ετών μέσα στο οποίο μπορεί να αναπτύχθηκε.

Οι επιστήμονες εξετάζουν μηχανισμούς που σχετίζονται με τις αστάθειες των ισχυρών ατμοσφαιρικών ρευμάτων του Κρόνου. Με απλά λόγια, μια κυματοειδής διαταραχή μπορεί υπό συγκεκριμένες συνθήκες να παγιδευτεί μέσα σε έναν αεροχείμαρρο και να αποκτήσει ένα εντυπωσιακά κανονικό γεωμετρικό σχήμα.

Το τι ακριβώς προκάλεσε όμως αυτή τη δομή και γιατί εμφανίζεται τώρα παραμένει ανοικτό επιστημονικό ερώτημα.

Το μεγάλο ερώτημα: Θα μείνει εκεί;

Αυτό που κάνει την ανακάλυψη ιδιαίτερα πολύτιμη είναι ότι οι επιστήμονες ίσως έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν ένα τέτοιο φαινόμενο την ώρα που διαμορφώνεται.

Οι παρατηρήσεις του Κρόνου θα συνεχιστούν, με την ερευνητική ομάδα να σχεδιάζει να αξιοποιήσει δεδομένα από το Hubble, το James Webb Space Telescope, επίγεια τηλεσκόπια και υπολογιστικά μοντέλα.

Το επόμενο μεγάλο ερώτημα είναι αν το νότιο δεκάγωνο θα σταθεροποιηθεί και θα επιβιώσει για δεκαετίες, όπως το διάσημο εξάγωνο του Βορρά, ή αν πρόκειται για μια πιο προσωρινή ατμοσφαιρική δομή που κάποια στιγμή θα εξαφανιστεί.

Σε κάθε περίπτωση, ο Κρόνος προσφέρει στους επιστήμονες κάτι εξαιρετικά σπάνιο: τη δυνατότητα να παρακολουθούν ένα γιγάντιο πλανητικό μοτίβο καθώς αλλάζει, αντί να προσπαθούν να εξηγήσουν μόνο το τελικό του αποτέλεσμα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News