Σεξ, λογοκρισία και 200.000 αντίτυπα σε μία μέρα: Το βιβλίο που έστειλε την Penguin στο εδώλιο

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

Η Penguin είχε ήδη τυπώσει 200.000 αντίτυπα του βιβλίου.

Το πρόβλημα ήταν ότι δεν ήξερε αν θα της επιτρεπόταν να τα πουλήσει.

Το 1960, ένας από τους γνωστότερους εκδοτικούς οίκους της Βρετανίας αποφάσισε να κυκλοφορήσει χωρίς περικοπές το Lady Chatterley’s Lover του D.H. Lawrence. Το βιβλίο περιείχε ανοιχτές περιγραφές σεξ, μοιχεία και λέξεις που θεωρούνταν απαράδεκτες για δημόσια έκδοση.

Η απάντηση του κράτους ήταν ποινική δίωξη για προσβολή της δημοσίας αιδούς. Η απάντηση της Penguin ήταν: θα πάμε στο δικαστήριο. Και μία ημέρα μετά την αθώωσή της, τα 200.000 αντίτυπα είχαν εξαφανιστεί από τα βιβλιοπωλεία.

Ένα βιβλίο που δεν μπορούσε να κυκλοφορήσει κανονικά

Ο D.H. Lawrence, που γεννήθηκε στις 11 Σεπτεμβρίου 1885, είχε εκδώσει ιδιωτικά το μυθιστόρημα στην Ιταλία το 1928.

Η πλήρης, χωρίς περικοπές εκδοχή του δεν είχε κυκλοφορήσει νόμιμα στη Βρετανία. Το σεξ ήταν πολύ άμεσο, η γλώσσα πολύ ωμή και η σχέση της αριστοκράτισσας Κόνι Τσάτερλι με τον θηροφύλακα Μέλορς πολύ μακριά από όσα θεωρούσε αποδεκτά το εκδοτικό και νομικό κατεστημένο της εποχής.

Όταν η Penguin αποφάσισε να βγάλει το πλήρες κείμενο σε φθηνό paperback το 1960, ήξερε ότι δοκίμαζε τα όρια του νέου Obscene Publications Act.

Δεν προσπάθησε καν να περάσει απαρατήρητη.

Ήθελε να αποδείξει ότι ένα βιβλίο μπορούσε να περιέχει σεξουαλικά ρητή γλώσσα και ταυτόχρονα να έχει σοβαρή λογοτεχνική αξία.

Το δοκιμαστικό αντίτυπο του 1960 για τη δίκη

«Θα θέλατε να το διαβάσει η γυναίκα σας;»

Η δίκη ξεκίνησε στο Old Bailey στις 20 Οκτωβρίου 1960.

Η εισαγγελία μέτρησε τις επίμαχες λέξεις και τις σεξουαλικές σκηνές. Η υπεράσπιση κάλεσε συγγραφείς, ακαδημαϊκούς και ανθρώπους της Εκκλησίας για να εξηγήσουν γιατί το βιβλίο δεν μπορούσε να κριθεί απλώς από τις «άσεμνες» λέξεις του.

Κάπου εκεί ο εισαγγελέας Mervyn Griffith-Jones έκανε την ερώτηση που έμεινε στην ιστορία: «Θα θέλατε να το διαβάσει η γυναίκα σας ή οι υπηρέτες σας;»

Η φράση προκάλεσε γέλια και κατέληξε να συμβολίζει κάτι πολύ μεγαλύτερο από τη συγκεκριμένη υπόθεση: τη σύγκρουση μιας παλιάς, ταξικής Βρετανίας με ένα κοινό που ήθελε πλέον να αποφασίζει μόνο του τι μπορεί να διαβάζει.

Τρεις ώρες που άξιζαν εκατομμύρια βιβλία

Η δίκη κράτησε έξι ημέρες.

Οι ένορκοι χρειάστηκαν περίπου τρεις ώρες για να αποφασίσουν ότι η Penguin ήταν αθώα.

Την επόμενη ημέρα, τα 200.000 αντίτυπα της πρώτης εκτύπωσης πουλήθηκαν. Μέσα στον επόμενο χρόνο, σύμφωνα με την Penguin, οι πωλήσεις ξεπέρασαν τα δύο εκατομμύρια.

Ο εκδοτικός οίκος αφιέρωσε μάλιστα επόμενη έκδοση στους δώδεκα ενόρκους που τον είχαν αθωώσει.

Το αντίτυπο που χρησιμοποίησε ο δικαστής Sir Laurence Byrne, μαζί με τη θήκη που είχε ράψει η σύζυγός του και τις σημειώσεις για τις επίμαχες σελίδες

Το βιβλίο που πήγε στο δικαστήριο μέσα σε… θήκη

Η ιστορία έχει ακόμη ένα σχεδόν κωμικό τεκμήριο.

Ο δικαστής Sir Laurence Byrne είχε το δικό του αντίτυπο του βιβλίου. Η σύζυγός του Dorothy το διάβασε, σημείωσε τις επίμαχες σελίδες με χαρακτηρισμούς όπως «coarse» και «love making» και έραψε μια ειδική υφασμάτινη θήκη ώστε ο σύζυγός της να μπορεί να το μεταφέρει στο δικαστήριο χωρίς να φωτογραφίζεται κρατώντας το.

Το συγκεκριμένο paperback πουλήθηκε το 2018 έναντι 56.250 λιρών και κατέληξε αργότερα στη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου του Bristol, όπου βρίσκεται και το αρχείο της Penguin.

Ένα βιβλίο που κάποτε χρειαζόταν υφασμάτινη θήκη για να μη φανεί δημόσια έγινε τελικά ένα από τα σύμβολα της ελευθερίας των εκδόσεων. Eκείνα τα 200.000 αντίτυπα που περίμεναν στοιβαγμένα την απόφαση των ενόρκων δεν χρειάστηκε να περιμένουν πολύ για αναγνώστες.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News