Οι μηχανότρατες μπορεί να μετακινηθούν στον Πατραϊκό – Η προειδοποίηση νέας μελέτης

Αλεξάνδρα Παναγοπούλου

Τα θαλάσσια πάρκα δημιουργούνται για να προστατεύσουν ευάλωτα οικοσυστήματα από δραστηριότητες όπως η αλιεία με τράτα βυθού. Οι μηχανότρατες, όμως, δεν παύουν αυτομάτως να ψαρεύουν όταν κλείνει μια περιοχή. Μπορούν να μετακινηθούν σε γειτονικά νερά, μεταφέροντας εκεί την πίεση που ασκούν στον βυθό.

Μια νέα επιστημονική μελέτη δείχνει ότι στην ανατολική πλευρά του Ιονίου ένας από τους πιθανούς προορισμούς αυτής της μετακίνησης είναι ο Πατραϊκός. Στο μοντέλο των ερευνητών, ο κόλπος δέχεται την εντονότερη τοπική επιβάρυνση όταν απαγορεύεται η τράτα στις προστατευόμενες περιοχές, χωρίς να μειώνεται παράλληλα η συνολική αλιευτική δραστηριότητα.

Η εργασία δημοσιεύθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2026 στο περιοδικό Frontiers in Marine Science από ερευνητές του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών και του Τεχνικού Πανεπιστημίου της Δανίας. Εξετάζει ολόκληρη την ανατολική πλευρά του Ιονίου και όχι αποκλειστικά τον Πατραϊκό, τον οποίο όμως χαρακτηρίζει ως ένα από τα βασικά αλιευτικά πεδία της χώρας.

Ο Πατραϊκός στο σενάριο των ερευνητών

Η ομάδα εξέτασε πέντε διαφορετικές εκδοχές περιορισμού της τράτας βυθού. Η πιο κρίσιμη για την περιοχή προβλέπει το κλείσιμο όλων των προστατευόμενων θαλάσσιων ζωνών και τη μετακίνηση των σκαφών στα πεδία που θα παραμείνουν διαθέσιμα.

Η απαγόρευση απομακρύνει τις μηχανότρατες από το 36% της έκτασης στην οποία δραστηριοποιούνταν κατά την περίοδο αναφοράς. Ο βυθός βελτιώνεται μέσα σε ορισμένες προστατευόμενες περιοχές, αλλά μέρος της δραστηριότητας συγκεντρώνεται στον Πατραϊκό.

Σε τμήματα του εσωτερικού κόλπου, η προβλεπόμενη κατάσταση των οργανισμών που ζουν στον βυθό υποχωρεί κάτω από το όριο που χρησιμοποιεί η μελέτη για την καλή περιβαλλοντική κατάσταση.

Το αποτέλεσμα δεν αποτελεί πρόβλεψη ότι ένας συγκεκριμένος αριθμός μηχανότρατων θα εμφανιστεί στον Πατραϊκό. Πρόκειται για προειδοποίηση σχετικά με το πού μπορεί να μεταφερθεί η αλιευτική πίεση, εάν οι απαγορεύσεις εφαρμοστούν χωρίς πρόσθετους περιορισμούς και χωρίς σχέδιο για τις περιοχές που θα δεχθούν τα σκάφη.

Διαβάστε επίσης: Νότια ακτή του Πατραϊκού: Εως και το 60% ιδιαίτερα ευάλωτο στη διάβρωση

Οι περιοχές κλείνουν, η δραστηριότητα παραμένει

Τα υπόλοιπα σενάρια της μελέτης δείχνουν ότι δεν έχουν όλες οι απαγορεύσεις το ίδιο αποτέλεσμα. Ο περιορισμός της τράτας σε πολύ μεγάλα βάθη ή σε περιοχές όπου τα σκάφη περνούν ήδη σπάνια προσφέρει ελάχιστη πρόσθετη προστασία.

Η μεγαλύτερη βελτίωση προκύπτει όταν η τράτα απαγορεύεται μέχρι το βάθος των 150 μέτρων. Το συγκεκριμένο μέτρο θα έκλεινε, όμως, περίπου το 41% των αλιευτικών πεδίων της περιόδου αναφοράς και θα είχε σοβαρές οικονομικές συνέπειες για τους επαγγελματίες αλιείς.

Το βασικό συμπέρασμα είναι απλό: η χάραξη μιας απαγορευμένης ζώνης δεν εξαφανίζει την αλιευτική δραστηριότητα. Αν δεν μειωθεί ή δεν κατευθυνθεί οργανωμένα, μεταφέρεται στα γειτονικά νερά.

Τα δεδομένα της περιόδου 2018-2020

Η μελέτη δημοσιεύθηκε το 2026, αλλά βασίζεται σε δεδομένα παρακολούθησης αλιευτικών σκαφών από το 2018 έως το 2020. Δεν περιγράφει, επομένως, τη σημερινή κίνηση των μηχανότρατων στον Πατραϊκό.

Στην αρχική αποτύπωση, τα θαλάσσια ενδιαιτήματα που εξετάστηκαν εμφανίζονται γενικά σε καλή κατάσταση. Οι χαμηλότερες τιμές καταγράφονται στον εξωτερικό Πατραϊκό, όπου βρίσκονται ορισμένα από τα βασικά αλιευτικά πεδία, χωρίς πάντως να υποχωρούν κάτω από το όριο αναφοράς.

Η εικόνα αυτή δεν αποτελεί συνολική αξιολόγηση της κατάστασης του κόλπου. Η εργασία εξετάζει μόνο την πίεση της τράτας σε συγκεκριμένους οργανισμούς του βυθού. Δεν συνυπολογίζει τη ρύπανση, τη ναυσιπλοΐα, τα λύματα ή τα στερεά απορρίμματα που έχουν καταγραφεί στον Πατραϊκό.

Οι υπολογισμοί έγιναν επίσης σε θαλάσσια τετράγωνα περίπου 25 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Οι συγγραφείς αναγνωρίζουν ότι αυτή η κλίμακα μπορεί να μην αποτυπώνει μικρότερες και εντοπισμένες βλάβες στον βυθό.

Ο σχεδιασμός για το Ιόνιο

Η μελέτη αποκτά επικαιρότητα λόγω του νέου Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου και της δέσμευσης της χώρας να απαγορεύσει την τράτα βυθού στα εθνικά θαλάσσια πάρκα και, έως το 2030, σε όλες τις προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές.

Οι ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες για τα πάρκα του Ιονίου και των Νοτίων Κυκλάδων εγκρίθηκαν τον Δεκέμβριο του 2025. Στις περιοχές τους προβλέπεται ρητή απαγόρευση των συρόμενων αλιευτικών εργαλείων που έρχονται σε επαφή με τον πυθμένα.

Στις 15 Ιουλίου 2026, το υπουργείο Περιβάλλοντος ανακοίνωσε ότι το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για το Πάρκο των Νοτίων Κυκλάδων θα υποβληθεί στο Συμβούλιο της Επικρατείας και ότι θα ακολουθήσει το αντίστοιχο διάταγμα για το Ιόνιο.

Το μοντέλο της επιστημονικής εργασίας δεν εξετάζει κατά γράμμα τα τελικά όρια του νέου πάρκου ούτε αξιολογεί το Προεδρικό Διάταγμα. Καταγράφει τον γενικότερο κίνδυνο που δημιουργείται όταν οι μηχανότρατες αποκλείονται από προστατευόμενες περιοχές και κατευθύνονται σε γειτονικά αλιευτικά πεδία.

Η προστασία χρειάζεται δεύτερο βήμα

Οι ερευνητές δεν αμφισβητούν την ανάγκη δημιουργίας θαλάσσιων πάρκων. Προτείνουν, όμως, οι απαγορεύσεις να συνοδεύονται από προστασία των πιο ευάλωτων σημείων, έλεγχο της συνολικής αλιευτικής προσπάθειας, λιγότερο επιβαρυντικά εργαλεία και παρακολούθηση των περιοχών στις οποίες μετακινούνται τα σκάφη.

Για τον Πατραϊκό, το κρίσιμο ζήτημα είναι να υπολογιστεί πόση πρόσθετη δραστηριότητα μπορεί να δεχθεί, ποια τμήματα του βυθού είναι πιο ευαίσθητα και πώς θα στηριχθούν οι αλιείς χωρίς να δημιουργηθεί ένα νέο σημείο υπερσυγκέντρωσης.

Η έρευνα δεν υπολογίζει πόσα ψάρια μπορεί να χαθούν ούτε πώς ενδέχεται να επηρεαστούν οι τιμές στην αγορά. Εξετάζει, όμως, την κατάσταση του βυθού από τον οποίο εξαρτάται μακροπρόθεσμα η βιωσιμότητα της τοπικής αλιείας. Το μήνυμα είναι ότι η προστασία του Ιονίου δεν πρέπει να μεταφέρει στον Πατραϊκό την πίεση που επιχειρεί να περιορίσει.

Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη

Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.

Viber: +306909196125

Στείλε μήνυμα στο Viber

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News