ΝΑΤΟ: Πέντε κρίσιμα ερωτήματα για τον νέο στρατιωτικό σχεδιασμό έως το 2029
Οι σύμμαχοι καλούνται να καθορίσουν τις δυνάμεις και τα οπλικά συστήματα που θα χρειαστούν απέναντι στη Ρωσία – Η πιθανή μείωση της αμερικανικής παρουσίας στην Ευρώπη, το κόστος των εξοπλισμών και ο ρόλος των drones
Σε έναν νέο κύκλο κρίσιμων διαπραγματεύσεων για τη στρατιωτική του ισχύ εισέρχεται το ΝΑΤΟ, καθώς οι 32 χώρες-μέλη καλούνται να συμφωνήσουν στις αμυντικές δυνατότητες που θα πρέπει να διαθέτουν έως το 2029, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο θα χρηματοδοτηθούν οι νέες απαιτήσεις.
Η διαδικασία αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν προειδοποιήσει ότι η Ρωσία θα μπορούσε να είναι σε θέση να επιτεθεί σε χώρα της Συμμαχίας μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει την αναδιάταξη της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη, δημιουργώντας αβεβαιότητα για την κάλυψη κρίσιμων επιχειρησιακών αναγκών.
Στο επίκεντρο βρίσκονται όχι μόνο ο αριθμός των στρατιωτών και τα διαθέσιμα οπλικά συστήματα, αλλά και η δυνατότητα της Ευρώπης να αναλάβει μεγαλύτερο μερίδιο της άμυνάς της. Παράλληλα, τίθεται το ερώτημα εάν το ΝΑΤΟ θα πρέπει να προσαρμόσει το δόγμα του στις τεχνολογικές εξελίξεις, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, τα μη επανδρωμένα συστήματα και η ρομποτική.
Όπως ανέφερε στο Politico υψηλόβαθμος διπλωμάτης της Συμμαχίας, οι συνομιλίες θα είναι δύσκολες, καθώς πρέπει να συνδυαστούν οι στρατιωτικές φιλοδοξίες με τις πολιτικές προτεραιότητες και τη δίκαιη κατανομή των βαρών.
Η διαδικασία που θα καθορίσει τις αμυντικές απαιτήσεις
Οι διαπραγματεύσεις ξεκινούν με τη διαμόρφωση της λεγόμενης «Πολιτικής Καθοδήγησης» (Political Guidance), η οποία αποτελεί το πρώτο στάδιο της πενταμερούς Διαδικασίας Αμυντικού Σχεδιασμού του ΝΑΤΟ (NATO Defence Planning Process – NDPP).
Μέσω αυτής, η Συμμαχία προσδιορίζει τις στρατιωτικές δυνατότητες που χρειάζεται και κατανέμει τις αντίστοιχες απαιτήσεις στα κράτη-μέλη. Ο Γάλλος ναύαρχος Πιερ Βαντιέ, Ανώτατος Συμμαχικός Διοικητής Μετασχηματισμού, έχει τονίσει ότι στόχος είναι ο νέος κύκλος να οδηγήσει σε ουσιαστικό μετασχηματισμό και όχι σε μια τυπική επανάληψη των προηγούμενων διαδικασιών.
Σύμφωνα με την ανάλυση του Politico, πέντε ζητήματα αναμένεται να καθορίσουν την πορεία των διαπραγματεύσεων.
1. Πόσους στρατιώτες και ποια όπλα χρειάζεται το ΝΑΤΟ
Το πρώτο ερώτημα αφορά το συνολικό επίπεδο στρατιωτικών δυνατοτήτων που θα δεσμευτούν να διαθέσουν οι σύμμαχοι. Η συζήτηση περιλαμβάνει τόσο τις δυνάμεις που απαιτούνται για την αντιμετώπιση μιας μεγάλης σύγκρουσης όσο και τις δυνατότητες για μικρότερης κλίμακας επιχειρήσεις διαχείρισης κρίσεων.
Οι πιέσεις των ΗΠΑ προς τους Ευρωπαίους να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλειά τους ενδέχεται να οδηγήσουν σε αναθεώρηση των υφιστάμενων απαιτήσεων. Στο πλαίσιο αυτό, μπορεί να επανεξεταστεί ακόμη και η ανάγκη διατήρησης δυνάμεων για επιχειρήσεις εκτός της επικράτειας της Συμμαχίας.
Παράλληλα, εξετάζεται εάν ο αμυντικός σχεδιασμός πρέπει να γίνεται ταχύτερα, ώστε να ακολουθεί τις εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη και στα ρομποτικά συστήματα. Σημαντικό ζήτημα αποτελεί και η συμβατική στρατιωτική υποστήριξη των πυρηνικών δυνάμεων της Συμμαχίας, όπως οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο.
2. Πώς θα καλυφθούν τα κενά από μια πιθανή μείωση των αμερικανικών δυνάμεων
Η ενδεχόμενη αναδιάταξη της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες αβεβαιότητας. Το Πεντάγωνο αναμένεται να ολοκληρώσει τον Δεκέμβριο την αναθεώρηση της διάταξης των δυνάμεών του στην ήπειρο, ενώ οι διαπραγματεύσεις του ΝΑΤΟ θα βρίσκονται σε εξέλιξη.
Οι Ευρωπαίοι ανησυχούν ότι ενδέχεται να περιοριστεί η διαθεσιμότητα κρίσιμων μέσων, όπως αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού, βαρέα μεταγωγικά, πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς και συστήματα συλλογής πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης.
Η εξέλιξη αυτή θα εντείνει την πίεση για μεγαλύτερες αμυντικές δαπάνες και για την ανάπτυξη ευρωπαϊκών δυνατοτήτων που θα καλύψουν ενδεχόμενα κενά. Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης η ιδέα να καθορίζονται περισσότερο επιχειρησιακοί στόχοι αντί να απαιτείται από κάθε χώρα να διαθέτει συγκεκριμένα οπλικά συστήματα.
Έτσι, οι σύμμαχοι θα μπορούσαν να επιλέγουν διαφορετικά μέσα για την επίτευξη του ίδιου στρατιωτικού αποτελέσματος, αξιοποιώντας και φθηνότερες εναλλακτικές λύσεις αντί ακριβών συστημάτων αμερικανικής προέλευσης.
3. Ρωσία, Αρκτική και νότια πτέρυγα: Οι διαφορετικές προτεραιότητες
Παρότι η Ρωσία αποτελεί την κύρια στρατιωτική πρόκληση για το ΝΑΤΟ μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022, δεν έχουν όλα τα κράτη-μέλη τις ίδιες ανησυχίες.
Η Συμμαχία διατηρεί επισήμως προσέγγιση ασφάλειας 360 μοιρών, ωστόσο η προσοχή της έχει στραφεί κυρίως στην ανατολική Ευρώπη. Παράλληλα, ενισχύεται το ενδιαφέρον για την Αρκτική, ενώ ορισμένοι σύμμαχοι ζητούν μεγαλύτερη έμφαση στη νότια και νοτιοανατολική πτέρυγα.
Στις ανησυχίες αυτές περιλαμβάνονται η παρουσία Ρώσων μισθοφόρων στη Λιβύη, η πιθανή εργαλειοποίηση των μεταναστευτικών ροών, η δραστηριότητα υποβρυχίων και οι επιθέσεις με drones εναντίον πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα.
Οι διαφορετικές γεωγραφικές προτεραιότητες ενδέχεται να δυσκολέψουν την κατανομή των στρατιωτικών δυνάμεων και των διαθέσιμων πόρων, καθώς κάθε χώρα επιδιώκει να διασφαλίσει ότι οι δικές της ανάγκες θα καλυφθούν.
4. Drones ή παραδοσιακά οπλικά συστήματα;
Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει αναδείξει τον καθοριστικό ρόλο των μη επανδρωμένων αεροσκαφών και των αυτόνομων συστημάτων. Το ΝΑΤΟ καλείται πλέον να αποφασίσει πώς θα ισορροπήσει τις επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες με τις παραδοσιακές ανάγκες για άρματα μάχης, πυροβολικό και συμβατικά μέσα.
Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη ανακοινώσει σημαντικά προγράμματα ανάπτυξης μη επανδρωμένων συστημάτων. Το Ηνωμένο Βασίλειο σχεδιάζει έναν «υβριδικό στόλο» με αυτόνομα μέσα, η Γαλλία έχει προβλέψει περίπου 8,4 δισ. ευρώ για drones και περιφερόμενα πυρομαχικά, ενώ η Γερμανία σχεδιάζει τη συγκρότηση εξειδικευμένου συντάγματος μη επανδρωμένων συστημάτων.
Η στροφή συνδέεται και με τις δυσκολίες στελέχωσης των ευρωπαϊκών ενόπλων δυνάμεων, καθώς η γήρανση του πληθυσμού περιορίζει τη διαθεσιμότητα ανθρώπινου δυναμικού.
Ο ναύαρχος Πιερ Βαντιέ έχει επισημάνει την ανάγκη ριζικής προσπάθειας για την αντιμετώπιση της μεγάλης κλίμακας παραγωγής drones από τη Ρωσία. Μεταξύ των ιδεών που συζητούνται είναι η συχνότερη αναβάθμιση του στρατιωτικού εξοπλισμού, ώστε να περιορίζεται ο κίνδυνος τεχνολογικής απαξίωσης.
5. Τα διδάγματα από την Ουκρανία και τα όρια της εφαρμογής τους
Η Ουκρανία διαθέτει έναν στρατό με εκτεταμένη πολεμική εμπειρία και έχει αναπτύξει γρήγορα τεχνολογικές δυνατότητες σε drones, συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, πυραύλους και ψηφιακά εργαλεία διαχείρισης του πεδίου μάχης, όπως το σύστημα Delta.
Για αρκετούς συμμάχους, η εμπειρία της αποτελεί πολύτιμη πηγή γνώσης και βάση για στενότερη στρατιωτική και βιομηχανική συνεργασία. Ωστόσο, υπάρχει και η άποψη ότι τα συμπεράσματα από τον πόλεμο δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτούσια στο στρατιωτικό δόγμα του ΝΑΤΟ.
Η Συμμαχία εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην ταχεία κίνηση δυνάμεων, στην αεροπορική υπεροχή και στα πλήγματα ακριβείας από μεγάλες αποστάσεις. Αντίθετα, στην Ουκρανία έχει διαμορφωθεί μια παρατεταμένη σύγκρουση φθοράς, με εκτεταμένη χρήση drones και συνεχή αντιπαράθεση επιθετικών και αμυντικών συστημάτων.
Ο ανώτατος στρατιωτικός διοικητής του ΝΑΤΟ, Αμερικανός στρατηγός Αλέξους Γκρίνκεβιτς, έχει υπογραμμίσει ότι η Συμμαχία πρέπει να αξιοποιήσει τα διδάγματα του πολέμου, χωρίς να επιχειρήσει να αντιγράψει το μοντέλο των επιχειρήσεων στην Ουκρανία.
Οι αποφάσεις που θα ληφθούν στον νέο κύκλο αμυντικού σχεδιασμού θα καθορίσουν όχι μόνο τις στρατιωτικές υποχρεώσεις των κρατών-μελών έως το 2029, αλλά και το πώς θα κατανεμηθεί το κόστος της ευρωπαϊκής ασφάλειας σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών κινδύνων και αβεβαιότητας για τον μελλοντικό ρόλο των ΗΠΑ.
Η «Πελοπόννησος» και το pelop.gr σε ανοιχτή γραμμή με τον Πολίτη
Η φωνή σου έχει δύναμη – στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες για τη γειτονιά σου.
Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News
