Νέα Φιγαλεία: Μια διαφορετική διαδρομή στη νότια Ηλεία, από τα βουνά στο Ιόνιο

Υπάρχουν εκδρομές που στηρίζονται σε ένα διάσημο αξιοθέατο και τελειώνουν μόλις ολοκληρωθεί η επίσκεψη. Η Νέα Φιγαλεία λειτουργεί διαφορετικά. Ο ναός του Επικούριου Απόλλωνα είναι η μεγάλη κορύφωση, αλλά γύρω του απλώνεται μια ολόκληρη διαδρομή με αρχαία τείχη, βυζαντινές εκκλησίες, χωριά, ορεινές στροφές και το Ιόνιο να περιμένει στο τέλος.

Από τη μία βρίσκεσαι στις Βάσσες, σε υψόμετρο άνω των 1.100 μέτρων. Λίγο αργότερα κατεβαίνεις προς τη μεγάλη αμμουδιά του Θολού. Ανάμεσα στις δύο εικόνες χωρούν η Νέα Φιγαλεία, η αρχαία Φιγάλεια και το Λέπρεο.

Η διαδρομή γίνεται σε δύο ημέρες, αλλά οι τρεις είναι σαφώς καλύτερη επιλογή. Οι αποστάσεις δεν είναι μεγάλες σε χιλιόμετρα, όμως οι ορεινοί δρόμοι δεν επιτρέπουν βιασύνη. Εδώ το ταξίδι θέλει χρόνο, όχι αγώνα με το ρολόι.

Νέα Φιγαλεία: Το μπαλκόνι της διαδρομής

Η Νέα Φιγαλεία, η παλιά Ζούρτσα, είναι χτισμένη αμφιθεατρικά στις πλαγιές του όρους Μίνθη, σε μέσο υψόμετρο περίπου 480 μέτρων. Το χωριό απλώνεται σε κατάφυτους λόφους και από αρκετά σημεία του ανοίγεται θέα προς το Ιόνιο.

Από την Πάτρα, η πιο λογική προσέγγιση ακολουθεί τον δρόμο προς Πύργο και Ζαχάρω και συνεχίζει προς το Θολό, πριν αρχίσει η ανάβαση. Προτίμησε να φτάσεις με το φως της ημέρας. Το τελευταίο τμήμα έχει στροφές και απαιτεί μεγαλύτερη προσοχή, ιδιαίτερα μετά από βροχή.

Η πρώτη βόλτα πρέπει να γίνει χωρίς πρόγραμμα. Περπάτησε στα στενά του οικισμού, σταμάτησε στην πλατεία και άφησε χρόνο για τη θέα. Η Νέα Φιγαλεία δεν είναι προορισμός με ατελείωτη τουριστική υποδομή· έχει όμως την αίσθηση μιας ορεινής κωμόπολης που εξακολουθεί να κινείται με τον δικό της ρυθμό.

Η θέση της είναι και το μεγάλο πρακτικό της πλεονέκτημα. Ο ναός του Επικούριου Απόλλωνα απέχει περίπου 30 χιλιόμετρα, η αρχαία Φιγάλεια περίπου 23 και η παραλία Θολό μόλις 15, όπως αποτυπώνεται και στις διαδρομές του Δήμου Ζαχάρως.

Παναγία της Λιγοβάης: Η πρώτη ιστορική στάση

Περίπου ένα χιλιόμετρο έξω από το κέντρο, στον δρόμο προς τον Επικούριο Απόλλωνα, βρίσκεται ο ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου, γνωστός ως Παναγία της Λιγοβάης ή Παναγία της Βόγαλης.

Το μνημείο χρονολογείται στα τέλη του 10ου αιώνα και συνδέεται στενά με τη γέννηση και την ανάπτυξη της παλιάς Ζούρτσας. Η αρχική κατασκευή ήταν τρίκλιτη, ξυλόστεγη βασιλική, με χαρακτηριστικό κεραμοπλαστικό διάκοσμο στην κεντρική αψίδα.

Η επίσκεψη δεν χρειάζεται πολύ χρόνο, αξίζει όμως να γίνει πριν ξεκινήσει η ορεινή διαδρομή. Πρόκειται για ενεργό θρησκευτικό χώρο, επομένως απαιτούνται διακριτική παρουσία και κατάλληλη ενδυμασία. Για πρόσβαση στο εσωτερικό, είναι προτιμότερη η προηγούμενη επικοινωνία με τους τοπικούς φορείς.

Επικούριος Απόλλων: Το αριστούργημα στις Βάσσες

Ο δρόμος προς τις Βάσσες ανεβαίνει μέσα από ένα όλο και πιο αυστηρό τοπίο. Τα χωριά αραιώνουν, η θερμοκρασία αλλάζει και το Ιόνιο χάνεται πίσω από τις ορεινές γραμμές.

Ο ναός του Επικούριου Απόλλωνα οικοδομήθηκε στο δεύτερο μισό του 5ου αιώνα π.Χ., πιθανότατα μεταξύ 420 και 400 π.Χ. Ο Παυσανίας απέδωσε τον σχεδιασμό του στον Ικτίνο, τον αρχιτέκτονα που συνδέθηκε και με τον Παρθενώνα.

Το 1986 ο ναός αποτέλεσε την πρώτη ελληνική εγγραφή στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Στην αρχιτεκτονική του συναντώνται ο δωρικός, ο ιωνικός και ο κορινθιακός ρυθμός, μια σύνθεση εξαιρετικά τολμηρή για την εποχή της. (UNESCO)

Σήμερα το μνημείο βρίσκεται κάτω από το μεγάλο προστατευτικό στέγαστρο που περιορίζει την καταπόνηση από τον άνεμο, τη βροχή και τις έντονες μεταβολές της θερμοκρασίας. Μπορεί να αλλάζει την πρώτη εικόνα που έχει κάποιος στο μυαλό του, αλλά η στιγμή που περνάς στο εσωτερικό και αντιλαμβάνεσαι το ύψος και τις αναλογίες των κιόνων παραμένει εντυπωσιακή.

Οι εργασίες συντήρησης συνεχίζονται σε διαφορετικές φάσεις, γι’ αυτό έλεγξε το ωράριο και τους όρους επίσκεψης στην επίσημη σελίδα του μνημείου πριν ξεκινήσεις.

Ακόμη και τον Αύγουστο, πάρε μαζί σου ένα ελαφρύ πανωφόρι. Στις Βάσσες ο άνεμος και η θερμοκρασία μπορεί να διαφέρουν αισθητά από όσα άφησες στην ακτή.

Αρχαία Φιγάλεια: Τείχη μέσα στο τοπίο

Η αρχαία Φιγάλεια βρισκόταν κοντά στη σημερινή Φιγαλεία και τα Περιβόλια, σε μια θέση που προστάτευαν οι απότομες πλαγιές της περιοχής. Η πόλη ήταν οχυρωμένη με ισχυρό τείχος μήκους περίπου τεσσάρων χιλιομέτρων, ενισχυμένο με κυκλικούς και ορθογώνιους πύργους. Τμήματά του σώζονται ακόμη σε σημαντικό ύψος. (Visit Olympia)

Η εμπειρία εδώ είναι διαφορετική από έναν πλήρως οργανωμένο αρχαιολογικό χώρο. Δεν συναντάς ένα συγκεντρωμένο σύνολο μνημείων, αλλά ίχνη μιας ολόκληρης πόλης ενταγμένα στο φυσικό ανάγλυφο.

Αυτό είναι και το ενδιαφέρον της στάσης. Περπατώντας δίπλα στα τείχη, καταλαβαίνεις την κλίμακα της αρχαίας Φιγάλειας και τη σχέση της με τα περάσματα της Αρκαδίας και της Ηλείας.

Χρειάζονται κλειστά παπούτσια, νερό και αρκετό φως. Απόφυγε την περιήγηση αργά το απόγευμα και μην απομακρύνεσαι από τα βατά τμήματα της διαδρομής, καθώς το έδαφος είναι άνισο και η σήμανση δεν είναι παντού συνεχής.

Αρχαίο Λέπρεο: Η ακρόπολη που κοιτάζει προς τη θάλασσα

Κατεβαίνοντας προς την ακτή, το Λέπρεο προσθέτει ακόμη μία ιστορική στάση, χωρίς να επαναλαμβάνει την εμπειρία της αρχαίας Φιγάλειας.

Στην ακρόπολη έχουν αποκαλυφθεί τα λείψανα κλασικού δωρικού ναού που αποδίδεται στη Δήμητρα, καθώς και οικοδομικά κατάλοιπα από διαφορετικές περιόδους. Η θέση της πόλης επέτρεπε τον έλεγχο των περασμάτων ανάμεσα στην Ηλεία, τη Μεσσηνία και την Αρκαδία.

Η ανάβαση και η περιήγηση χρειάζονται περίπου μία ώρα, ανάλογα με τον ρυθμό και τις καιρικές συνθήκες. Η ανταμοιβή είναι η ανοιχτή θέα προς την πεδιάδα και τον Κυπαρισσιακό Κόλπο.

Πριν από την επίσκεψη, επιβεβαίωσε το ωράριο με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηλείας, ιδιαίτερα εκτός της θερινής περιόδου.

Παραλία Θολό: Το Ιόνιο στο τέλος της ημέρας

Μετά τους αρχαιολογικούς χώρους και τις ορεινές στροφές, η παραλία Θολό αλλάζει εντελώς την εικόνα του ταξιδιού. Η αμμουδιά είναι μεγάλη, ανοιχτή και στραμμένη προς το δυτικό πέλαγος, με το ηλιοβασίλεμα να αποτελεί τον καλύτερο λόγο για να παραμείνεις μέχρι αργά.

Το καλοκαίρι λειτουργούν περισσότερες επιχειρήσεις και χώροι διαμονής, ενώ εκτός σεζόν οι επιλογές μειώνονται. Μην θεωρήσεις δεδομένο ότι θα βρεις παντού ομπρέλα, φαγητό ή ανοιχτό κατάστημα. Νερό και βασικός εξοπλισμός πρέπει να υπάρχουν ήδη στο αυτοκίνητο.

Η ακτή είναι εκτεθειμένη στους δυτικούς ανέμους και το Ιόνιο μπορεί να σηκώσει κύμα. Αν η θάλασσα είναι έντονη, περιορίσου στη βόλτα και στο ηλιοβασίλεμα.

Ο Κυπαρισσιακός Κόλπος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τόπους αναπαραγωγής της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta στη Μεσόγειο. Μην πλησιάζεις τις σημασμένες φωλιές, μην οδηγείς πάνω στην άμμο και απόφυγε δυνατά φώτα στην παραλία μετά τη δύση του ήλιου. (ΑΡΧΕΛΩΝ)

Τι να φας

Η περιοχή βρίσκεται ανάμεσα στην ορεινή Ηλεία και τον Κυπαρισσιακό Κόλπο, επομένως το φαγητό αλλάζει μαζί με τη διαδρομή.

Στη Νέα Φιγαλεία και στα γύρω χωριά αναζήτησε μαγειρευτά, πίτες, κατσίκι ή αρνί, χοιρινό, χόρτα, όσπρια, τραχανά και ντόπια τυριά. Το ελαιόλαδο έχει πρωταγωνιστικό ρόλο και αξίζει να ρωτήσεις για προϊόντα μικρών τοπικών παραγωγών.

Για ψάρι και θαλασσινά κατέβα προς Θολό, Κακόβατο ή Κυπαρισσία. Ρώτησε ποια ψάρια είναι ημέρας αντί να επιλέξεις αποκλειστικά από τον κατάλογο.

Εκτός καλοκαιρινής περιόδου, τηλεφώνησε πριν βασιστείς σε συγκεκριμένη ταβέρνα. Στους μικρούς οικισμούς το ωράριο αλλάζει ανάλογα με την εποχή και την κίνηση.

Έτοιμο πρόγραμμα δύο ημερών

Πρώτη ημέρα

• Άφιξη στη Νέα Φιγαλεία πριν από το μεσημέρι
• Βόλτα στον οικισμό και στάση για φαγητό
• Επίσκεψη στην Παναγία της Λιγοβάης
• Απογευματινή περιήγηση στην αρχαία Φιγάλεια
• Διανυκτέρευση στη Νέα Φιγαλεία ή την Ανδρίτσαινα

Δεύτερη ημέρα

• Πρωινή αναχώρηση για τον ναό του Επικούριου Απόλλωνα
• Επίσκεψη στο αρχαίο Λέπρεο, εφόσον το επιτρέπουν το ωράριο και το φως
• Κάθοδος προς την παραλία Θολό
• Μπάνιο και ηλιοβασίλεμα στο Ιόνιο
• Διανυκτέρευση στην ακτή ή επιστροφή μέσω Ζαχάρως

Το πρόγραμμα είναι γεμάτο. Αν η επίσκεψη στις Βάσσες καθυστερήσει, άφησε το Λέπρεο για επόμενη φορά αντί να πιέσεις τη διαδρομή.

Έτοιμο πρόγραμμα τριών ημερών

Πρώτη ημέρα

Άφιξη στη Νέα Φιγαλεία, βόλτα στον οικισμό, επίσκεψη στην Παναγία της Λιγοβάης και χαλαρό απόγευμα με θέα προς το Ιόνιο.

Δεύτερη ημέρα

Πρωινή επίσκεψη στον ναό του Επικούριου Απόλλωνα και στη συνέχεια περιήγηση στην αρχαία Φιγάλεια. Επιστροφή πριν σκοτεινιάσει.

Τρίτη ημέρα

Αναχώρηση προς το αρχαίο Λέπρεο, φαγητό κοντά στην ακτή και απογευματινό μπάνιο στην παραλία Θολό.

Πού να μείνεις

Στη Νέα Φιγαλεία, αν θέλεις να βρίσκεσαι στο κέντρο της διαδρομής. Οι επιλογές είναι περιορισμένες και χρειάζεται έγκαιρη επιβεβαίωση.

Στην Ανδρίτσαινα, αν προτιμάς περισσότερους ξενώνες και εύκολη πρόσβαση προς τις Βάσσες.

Στο Θολό ή στο Κακόβατο, αν θέλεις να ολοκληρώνεις την ημέρα δίπλα στη θάλασσα.

Στη Ζαχάρω, αν χρειάζεσαι περισσότερες υπηρεσίες, καταστήματα και ευκολότερη επιστροφή προς Πύργο και Πάτρα.

Σε ποιον ταιριάζει

Η διαδρομή είναι ιδανική για ζευγάρια, παρέες, φίλους της ιστορίας και ταξιδιώτες που απολαμβάνουν τις οδικές διαδρομές με πολλές διαφορετικές στάσεις.

Μπορεί να γίνει με μεγαλύτερα παιδιά που είναι συνηθισμένα στο περπάτημα, αλλά τα άνισα εδάφη των αρχαιολογικών χώρων δυσκολεύουν τα καρότσια και όσους έχουν περιορισμένη κινητικότητα.

Δεν είναι η καλύτερη επιλογή για κάποιον που αναζητά οργανωμένο θέρετρο ή θέλει να αφήσει το αυτοκίνητο για ολόκληρο το διήμερο.

Πότε να πας

Η άνοιξη είναι η καλύτερη περίοδος για περπάτημα, καθαρή ατμόσφαιρα και ήπιες θερμοκρασίες.

Στις αρχές του καλοκαιριού μπορείς να συνδυάσεις άνετα τους αρχαιολογικούς χώρους με μπάνιο.

Τον Αύγουστο, ξεκίνησε τις επισκέψεις νωρίς. Η ακτή έχει ζέστη, ενώ στις Βάσσες μπορεί να φυσά και να χρειάζεται ελαφρύ πανωφόρι.

Το φθινόπωρο προσφέρει πιο ήσυχους δρόμους και ωραίο φως, αρκεί να ελεγχθούν ο καιρός και η κατάσταση του ορεινού δικτύου.

Τον χειμώνα, η επίσκεψη στον Επικούριο Απόλλωνα χρειάζεται καθαρή πρόγνωση και επιβεβαίωση της πρόσβασης. Η ομίχλη, ο δυνατός άνεμος και ο παγετός μπορούν να αλλάξουν γρήγορα τις συνθήκες.

Τι να έχεις μαζί σου

• Κλειστά παπούτσια με καλή σόλα
• Νερό και σνακ
• Καπέλο και αντηλιακό
• Ελαφρύ πανωφόρι
• Μαγιό και πετσέτα
• Κατεβασμένο χάρτη στο κινητό
• Φορτισμένο κινητό και power bank
• Μετρητά
• Γεμάτο ρεζερβουάρ
• Μικρό φαρμακείο αυτοκινήτου

Πριν από την αναχώρηση, έλεγξε τα ωράρια των αρχαιολογικών χώρων, την πρόγνωση στις Βάσσες και την κατάσταση του δρόμου Θολό–Νέα Φιγαλεία. Μετά από έντονη βροχή, οι ορεινές διαδρομές χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή.

Η Νέα Φιγαλεία δεν προσπαθεί να κερδίσει τον επισκέπτη με ένα μόνο σκηνικό. Μέσα σε τρεις ημέρες σε ανεβάζει σε ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της αρχαιότητας, σε βάζει να περπατήσεις δίπλα σε τείχη αιώνων και σε κατεβάζει για ηλιοβασίλεμα στο Ιόνιο. Αυτός είναι και ο λόγος που η διαδρομή μένει περισσότερο από όσο περιμένεις.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

• Αχαΐα: Φθινοπωρινές αποδράσεις – Οι πόλεις και τα χωριά που αξίζει να ανακαλύψετε
• Βρότσλαβ: Η πόλη με σχεδόν 1.000 νάνους, 12 νησιά και 112 γέφυρες
• Γεράκι Λακωνίας: Μια καστροπολιτεία, ένα μοναστήρι στον βράχο και η θάλασσα στο τέλος
• Ζάχολη: Το Σαββατοκύριακο που ξεκινά δίπλα σε καταρράκτες και τελειώνει με βουτιά στον Κορινθιακό
• Η μικρή πρωτεύουσα με δράκους, κάστρο και ποτάμι: 4 ημέρες στη Λιουμπλιάνα

Ακολουθήστε μας για όλες τις ειδήσεις στο Bing News και το Google News